1.22

वृषो यथा उदरकटिकृशास्यः शीघ्रगामी नतांसः कनकरुचिरदेहः कष्टवादी वृषो ऽसौ

vṛṣo yathā udarakaṭikṛśāsyaḥ śīghragāmī natāṃsaḥ kanakaruciradehaḥ kaṣṭavādī vṛṣo 'sau

1.23

व्यसनकृपणबुद्धिः स्त्रीवशः स्त्रीविलासो बहुगुणबहुतेजाः दीर्घनेत्रो ऽभिमानी

vyasanakṛpaṇabuddhiḥ strīvaśaḥ strīvilāso bahuguṇabahutejāḥ dīrghanetro 'bhimānī

1.24

उपकारपरो नित्यं स्त्रीवशी श्लेष्मलस् तथा

upakāraparo nityaṃ strīvaśī śleṣmalas tathā

1.24.2

लुब्धश् च कृपणश् चैव मिथ्यावादी च निर्भयः

lubdhaś ca kṛpaṇaś caiva mithyāvādī ca nirbhayaḥ

1.24.3

दशाङ्गुलशरीरस् तु मेदस्वी वृषभो मतः

daśāṅgulaśarīras tu medasvī vṛṣabho mataḥ

1.25

हयो यथा उदरकटिकृशास्यो दीर्घकण्ठाधरोष्ठः

hayo yathā udarakaṭikṛśāsyo dīrghakaṇṭhādharoṣṭhaḥ

1.25.2

दशनवदननेत्रं तस्य दीर्घो ऽपि नाभिः

daśanavadananetraṃ tasya dīrgho 'pi nābhiḥ

1.26

लुब्धश् च कृपणश् चैव मिथ्यावादी च निर्भयः

lubdhaś ca kṛpaṇaś caiva mithyāvādī ca nirbhayaḥ

1.27

द्वादशाङ्गुलमेढ्रस् तु कुशलो ऽपि हयो मतः

dvādaśāṅgulameḍhras tu kuśalo 'pi hayo mataḥ

1.28

इति पुरुषलक्षणानि चत्वारि

iti puruṣalakṣaṇāni catvāri

1.29

अथ स्त्रीणां जातिचतुष्टयप्रकरणम्

atha strīṇāṃ jāticatuṣṭayaprakaraṇam

1.29.2

पद्मिनी चित्रिणी चैव शङ्खिनी हस्तिनी तथा

padminī citriṇī caiva śaṅkhinī hastinī tathā

1.29.3

प्रत्येकं च वरस्त्रीणां ख्यातं जातिचतुष्टयम्

pratyekaṃ ca varastrīṇāṃ khyātaṃ jāticatuṣṭayam

1.30

पद्मिनी यथा भवति कमलनेत्रा नासिकाद् ऊर्ध्वरन्ध्रा अविरलकुचयुग्मा दीर्घकेशा कृशाङ्गी

padminī yathā bhavati kamalanetrā nāsikād ūrdhvarandhrā aviralakucayugmā dīrghakeśā kṛśāṅgī

1.31

मृदुगमनसुशीला नृत्यगीतानुरक्ता सकलगुणसुवेषा पद्मिनी पद्मगन्धा

mṛdugamanasuśīlā nṛtyagītānuraktā sakalaguṇasuveṣā padminī padmagandhā

1.32

शशिवदना बिम्बौष्ठी तन्वी ताम्रनखी तथा

śaśivadanā bimbauṣṭhī tanvī tāmranakhī tathā

1.32.2

मन्दगा लज्जिता श्यामा रक्तप्रान्तविलोचना

mandagā lajjitā śyāmā raktaprāntavilocanā

1.33

गायनी सुरताढ्या च पारावतकलस्वना

gāyanī suratāḍhyā ca pārāvatakalasvanā

1.33.2

स्वल्पाहारा सुकेशी च पद्मगन्धा च पद्मिनी

svalpāhārā sukeśī ca padmagandhā ca padminī

1.34

चित्रिणी यथा भवति विपुलकेशा नातिदीर्घा न खर्वा तिलकुसुमसुनासा स्निग्धदेहोत्पलाक्षी

citriṇī yathā bhavati vipulakeśā nātidīrghā na kharvā tilakusumasunāsā snigdhadehotpalākṣī

Smaradīpikā