1.15.1.1

स्त्रियो ऽन्नपानम् ऐश्वर्यम् इति दृष्टविषये वितृष्णस्य स्वर्गवैदेह्यप्रकृतिलयत्वप्राप्ताव् आनुश्रविकविषये वितृष्णस्य दिव्यादिव्यविषयसंप्रयोगे ऽपि चित्तस्य विषयदोषदर्शिनः प्रसंख्यानबलाद् अनाभोगात्मिका हेयोपादेयशून्या वशीकारसंज्ञा वैराग्यम्

striyo 'nnapānam aiśvaryam iti dṛṣṭaviṣaye vitṛṣṇasya svargavaidehyaprakṛtilayatvaprāptāv ānuśravikaviṣaye vitṛṣṇasya divyādivyaviṣayasaṃprayoge 'pi cittasya viṣayadoṣadarśinaḥ prasaṃkhyānabalād anābhogātmikā heyopādeyaśūnyā vaśīkārasaṃjñā vairāgyam

1.16.1.1

दृष्टानुश्रविकविषयदोषदर्शी विरक्तः पुरुषदर्शनाभ्यासात् तच्छुद्धिप्रविवेकाप्यायितबुद्धिर् गुणेभ्यो व्यक्ताव्यक्तधर्मकेभ्यो विरक्त इति

dṛṣṭānuśravikaviṣayadoṣadarśī viraktaḥ puruṣadarśanābhyāsāt tacchuddhipravivekāpyāyitabuddhir guṇebhyo vyaktāvyaktadharmakebhyo virakta iti

1.16.1.1.2

तद् द्वयं वैराग्यम्

tad dvayaṃ vairāgyam

1.16.1.1.3

तत्र यद् उत्तरं तज् ज्ञानप्रसादमात्रम् यस्योदये योगी प्रत्युदितख्यातिर् एवं मन्यते

tatra yad uttaraṃ taj jñānaprasādamātram yasyodaye yogī pratyuditakhyātir evaṃ manyate

1.16.1.1.4

प्राप्तं प्रापणीयं क्षीणाः क्षेतव्याः क्लेशाः छिन्नः श्लिष्टपर्वा भवसंक्रमः यस्याविच्छेदाज् जनित्वा म्रियते मृत्वा च जायत इति

prāptaṃ prāpaṇīyaṃ kṣīṇāḥ kṣetavyāḥ kleśāḥ chinnaḥ śliṣṭaparvā bhavasaṃkramaḥ yasyāvicchedāj janitvā mriyate mṛtvā ca jāyata iti

1.16.1.1.5

ज्ञानस्यैव परा काष्ठा वैराग्यम्

jñānasyaiva parā kāṣṭhā vairāgyam

1.16.1.1.6

एतस्यैव हि नान्तरीयकं कैवल्यम् इति

etasyaiva hi nāntarīyakaṃ kaivalyam iti

1.17.1.1

वितर्कश्चित्तस्यालम्बने स्थूल आभोगः

vitarkaścittasyālambane sthūla ābhogaḥ

1.17.1.1.2

सूक्ष्मो विचारः

sūkṣmo vicāraḥ

1.17.1.1.3

आनन्दो ह्लादः

ānando hlādaḥ

1.17.1.1.4

एकात्मिका संविद् अस्मिता

ekātmikā saṃvid asmitā

1.17.1.1.5

तत्र प्रथमश्चतुष्टयानुगतः समाधिः सवितर्कः

tatra prathamaścatuṣṭayānugataḥ samādhiḥ savitarkaḥ

1.17.1.1.6

द्वितीयो वितर्कविकलः सविचारः

dvitīyo vitarkavikalaḥ savicāraḥ

1.17.1.1.7

तृतीयो विचारविकलः सानन्दः

tṛtīyo vicāravikalaḥ sānandaḥ

1.17.1.1.8

चतुर्थस् तद्विकलो ऽस्मितामात्र इति

caturthas tadvikalo 'smitāmātra iti

1.17.1.1.9

सर्व एते सालम्बनाः समाधयः

sarva ete sālambanāḥ samādhayaḥ

1.17.1.2

अथासंप्रज्ञातः समाधिः किमुपायः किंस्वभावो वेति

athāsaṃprajñātaḥ samādhiḥ kimupāyaḥ kiṃsvabhāvo veti

1.18.1.1

सर्ववृत्तिप्रत्यस्तमये संस्कारशेषो निरोधश्चित्तस्य समाधिर् असंप्रज्ञातः

sarvavṛttipratyastamaye saṃskāraśeṣo nirodhaścittasya samādhir asaṃprajñātaḥ

1.18.1.1.2

तस्य परं वैराग्यम् उपायः

tasya paraṃ vairāgyam upāyaḥ

1.18.1.1.3

सालम्बनो ह्य् अभ्यासस् तत्साधनाय न कल्पत इति विरामप्रत्ययो निर्वस्तुक आलम्बनीक्रियते

sālambano hy abhyāsas tatsādhanāya na kalpata iti virāmapratyayo nirvastuka ālambanīkriyate

Yogasūtrabhāṣya