4.13.1.3

यदा तु सर्वे गुणाः कथम् एकः शब्द एकम् इन्द्रियम् इति

yadā tu sarve guṇāḥ katham ekaḥ śabda ekam indriyam iti

4.14.1.1

प्रख्याक्रियास्थितिशीलानां गुणानां ग्रहणात्मकानां करणभावेनैकः परिणामः श्रोत्रम् इन्द्रियम्

prakhyākriyāsthitiśīlānāṃ guṇānāṃ grahaṇātmakānāṃ karaṇabhāvenaikaḥ pariṇāmaḥ śrotram indriyam

4.14.1.1.2

ग्राह्यात्मकानां शब्दतन्मात्रभावेनैकः परिणामः शब्दो विषय इति

grāhyātmakānāṃ śabdatanmātrabhāvenaikaḥ pariṇāmaḥ śabdo viṣaya iti

4.14.1.1.3

शब्दादीनां मूर्तिसमानजातीयानाम् एकः परिणामः पृथिवीपरमाणुस् तन्मात्रावयवः

śabdādīnāṃ mūrtisamānajātīyānām ekaḥ pariṇāmaḥ pṛthivīparamāṇus tanmātrāvayavaḥ

4.14.1.1.4

तेषां चैकः परिणामः पृथिवी गौर् वृक्षः पर्वत इत्य् एवमादि

teṣāṃ caikaḥ pariṇāmaḥ pṛthivī gaur vṛkṣaḥ parvata ity evamādi

4.14.1.1.5

भूतान्तरेष्व् अपि स्नेहौष्ण्यप्रणामित्वावकाशदानान्य् उपादाय सामान्यम् एकविकारारम्भः समाधेयः

bhūtāntareṣv api snehauṣṇyapraṇāmitvāvakāśadānāny upādāya sāmānyam ekavikārārambhaḥ samādheyaḥ

4.14.1.1.6

नास्त्य् अर्थो विज्ञानविसहचरः अस्ति तु ज्ञानम् अर्थविसहचरं स्वप्नादौ कल्पितम् इत्य् अनया दिशा ये वस्तुस्वरूपम् अपह्नुवते ज्ञानपरिकल्पनामात्रं वस्तु स्वप्नविषयोपमं कुतश्चैतद् अन्याय्यम्

nāsty artho vijñānavisahacaraḥ asti tu jñānam arthavisahacaraṃ svapnādau kalpitam ity anayā diśā ye vastusvarūpam apahnuvate jñānaparikalpanāmātraṃ vastu svapnaviṣayopamaṃ kutaścaitad anyāyyam

4.15.1.1

बहुचित्तालम्बनीभूतम् एकं वस्तु साधारणम्

bahucittālambanībhūtam ekaṃ vastu sādhāraṇam

4.15.1.1.2

तत् खलु नैकचित्तपरिकल्पितं नाप्य् अनेकचित्तपरिकल्पितं किंतु स्वप्रतिष्ठम्

tat khalu naikacittaparikalpitaṃ nāpy anekacittaparikalpitaṃ kiṃtu svapratiṣṭham

4.15.1.1.3

कथं

kathaṃ

4.15.1.1.4

वस्तुसाम्ये चित्तभेदात्

vastusāmye cittabhedāt

4.15.1.1.5

धर्मापेक्षं चित्तस्य वस्तुसाम्ये ऽपि सुखज्ञानं भवत्य् अधर्मापेक्षं तत एव दुःखज्ञानम् अविद्यापेक्षं तत एव मूढज्ञानं सम्यग्दर्शनापेक्षं तत एव माध्यस्थ्यज्ञानम् इति

dharmāpekṣaṃ cittasya vastusāmye 'pi sukhajñānaṃ bhavaty adharmāpekṣaṃ tata eva duḥkhajñānam avidyāpekṣaṃ tata eva mūḍhajñānaṃ samyagdarśanāpekṣaṃ tata eva mādhyasthyajñānam iti

4.15.1.1.6

कस्य तच् चित्तेन परिकल्पितम्

kasya tac cittena parikalpitam

4.15.1.1.7

न चान्यचित्तपरिकल्पितेनार्थेनान्यस्य चित्तोपरागो युक्तः

na cānyacittaparikalpitenārthenānyasya cittoparāgo yuktaḥ

4.15.1.1.8

तस्माद् वस्तुज्ञानयोर् ग्राह्यग्रहणभेदभिन्नयोर् विभक्तः पन्थाः

tasmād vastujñānayor grāhyagrahaṇabhedabhinnayor vibhaktaḥ panthāḥ

4.15.1.1.9

नानयोः संकरगन्धो ऽप्य् अस्तीति

nānayoḥ saṃkaragandho 'py astīti

4.15.1.1.10

सांख्यपक्षे पुनर् वस्तु त्रिगुणं चलं च गुणवृत्तम् इति धर्मादिनिमित्तापेक्षं चित्तैर् अभिसंबध्यते निमित्तानुरूपस्य च प्रत्ययस्योत्पद्यमानस्य तेन तेनात्मना हेतुर् भवति

sāṃkhyapakṣe punar vastu triguṇaṃ calaṃ ca guṇavṛttam iti dharmādinimittāpekṣaṃ cittair abhisaṃbadhyate nimittānurūpasya ca pratyayasyotpadyamānasya tena tenātmanā hetur bhavati

4.15.1.2

केचिद् आहुः

kecid āhuḥ

4.15.1.2.2

ज्ञानसहभूर् एवार्थो भोग्यत्वात् सुखादिवद्

evārtho bhogyatvāt sukhādivad iti

4.15.1.2.3

त एतया द्वारा साधारणत्वं बाधमानाः पूर्वोत्तरक्षणेषु वस्तुरूपम् एवापह्नुवते

ta etayā dvārā sādhāraṇatvaṃ bādhamānāḥ pūrvottarakṣaṇeṣu vasturūpam evāpahnuvate

Yogasūtrabhāṣya