4.10.1.7

तथा चान्तराभावः संसारश्च युक्त इति

tathā cāntarābhāvaḥ saṃsāraśca yukta iti

4.10.1.8

वृत्तिर् एवास्य विभुनश्चित्तस्य संकोचविकासिनीत्य् आचार्यः

vṛttir evāsya vibhunaścittasya saṃkocavikāsinīty ācāryaḥ

4.10.1.9

तच् च धर्मादिनिमित्तापेक्षम्

tac ca dharmādinimittāpekṣam

4.10.1.10

निमित्तं च द्विविधं बाह्यम् आध्यात्मिकं च

nimittaṃ ca dvividhaṃ bāhyam ādhyātmikaṃ ca

4.10.1.11

शरीरादिसाधनापेक्षं बाह्यं स्तुतिदानाभिवादनादि

śarīrādisādhanāpekṣaṃ bāhyaṃ stutidānābhivādanādi

4.10.1.12

चित्तमात्राधीनं श्रद्धाद्य् आध्यात्मिकम्

cittamātrādhīnaṃ śraddhādy ādhyātmikam

4.10.1.13

तथा चोक्तं

tathā coktaṃ

4.10.1.13.2

ये चैते मैत्र्यादयो ध्यायिनां विहारास् ते बाह्यसाधननिरनुग्रहात्मानः प्रकृष्टं धर्मम् अभिनिर्वर्तयन्ति

ye caite maitryādayo dhyāyināṃ vihārās te bāhyasādhananiranugrahātmānaḥ prakṛṣṭaṃ dharmam abhinirvartayanti

4.10.1.14

तयोर् मानसं बलीयः

tayor mānasaṃ balīyaḥ

4.10.1.15

कथं

kathaṃ

4.10.1.16

ज्ञानवैराग्ये

jñānavairāgye

4.10.1.17

दण्डकारण्यं च चित्तबलव्यतिरेकेण कः शारीरेण कर्मणा शून्यं कर्तुम् उत्सहेत

daṇḍakāraṇyaṃ ca cittabalavyatirekeṇa kaḥ śārīreṇa karmaṇā śūnyaṃ kartum utsaheta

4.10.1.18

समुद्रम् अगस्त्यवद् वा पिबेत्

samudram agastyavad vā pibet

4.11.1.1

हेतुर् धर्मात् सुखम् अधर्माद् दुःखं सुखाद् रागो दुःखाद् द्वेषस् ततश्च प्रयत्नस् तेन मनसा वाचा कायेन वा परिस्पन्दमानः परम् अनुगृह्णात्य् उपहन्ति वा

hetur dharmāt sukham adharmād duḥkhaṃ sukhād rāgo duḥkhād dveṣas tataśca prayatnas tena manasā vācā kāyena vā parispandamānaḥ param anugṛhṇāty upahanti vā

4.11.1.2

ततः पुनर् धर्माधर्मौ सुखदुःखे रागद्वेषाव् इति प्रवृत्तिम् इदं षडरं संसारचक्रम्

tataḥ punar dharmādharmau sukhaduḥkhe rāgadveṣāv iti pravṛttim idaṃ ṣaḍaraṃ saṃsāracakram

4.11.1.3

अस्य च प्रतिक्षणम् आवर्तमानस्याविद्या नेत्री मूलं सर्वक्लेशानाम् इत्य् एष हेतुः

asya ca pratikṣaṇam āvartamānasyāvidyā netrī mūlaṃ sarvakleśānām ity eṣa hetuḥ

4.11.1.4

फलं तु यम् आश्रित्य यस्य प्रत्युत्पन्नता धर्मादेः न ह्य् अपूर्वोपजनः

phalaṃ tu yam āśritya yasya pratyutpannatā dharmādeḥ na hy apūrvopajanaḥ

4.11.1.5

मनस् तु साधिकारम् आश्रयो वासनानाम्

manas tu sādhikāram āśrayo vāsanānām

4.11.1.6

न ह्य् अवसिताधिकारे मनसि निराश्रया वासनाः स्थातुम् उत्सहन्ते

na hy avasitādhikāre manasi nirāśrayā vāsanāḥ sthātum utsahante

4.11.1.7

यद् अभिमुखीभूतं वस्तु यां वासनां व्यनक्ति तस्यास् तद् आलम्बनम्

yad abhimukhībhūtaṃ vastu yāṃ vāsanāṃ vyanakti tasyās tad ālambanam

Yogasūtrabhāṣya