2.52.1.3

महामोहमयेनेन्द्रजालेन प्रकाशशीलं सत्त्वम् आवृत्य तद् एवाकार्ये नियुङ्क्त इति

mahāmohamayenendrajālena prakāśaśīlaṃ sattvam āvṛtya tad evākārye niyuṅkta iti

2.52.1.4

तद् अस्य प्रकाशावरणं कर्म संस्कारनिबन्धनं प्राणायामाभ्यासाद् दुर्बलं भवति प्रतिक्षणं च क्षीयते

tad asya prakāśāvaraṇaṃ karma saṃskāranibandhanaṃ prāṇāyāmābhyāsād durbalaṃ bhavati pratikṣaṇaṃ ca kṣīyate

2.52.1.5

तथा चोक्तम्

tathā coktam

2.52.1.6

तपो न परं प्राणायामात् ततो विशुद्धिर् मलानां दीप्तिश्च ज्ञानस्येति

tapo na paraṃ prāṇāyāmāt tato viśuddhir malānāṃ dīptiśca jñānasyeti

2.52.1.7

किंच

kiṃca

2.53.1.1

प्राणायामाभ्यासाद् एव प्रच्छर्दनविधारणाभ्यां वा प्राणस्य इति वचनात्

prāṇāyāmābhyāsād eva pracchardanavidhāraṇābhyāṃ vā prāṇasya iti vacanāt

2.53.1.2

अथ कः प्रत्याहारः

atha kaḥ pratyāhāraḥ

2.54.1.1

स्वविषयसंप्रयोगाभावे चित्तस्वरूपानुकार इवेति चित्तनिरोधे चित्तवन् निरुद्धानीन्द्रियाणि नेतरेन्द्रियजयवद् उपायान्तरम् अपेक्षन्ते

svaviṣayasaṃprayogābhāve cittasvarūpānukāra iveti cittanirodhe cittavan niruddhānīndriyāṇi netarendriyajayavad upāyāntaram apekṣante

2.54.1.2

यथा मधुकरराजं मक्षिका उत्पतन्तम् अनूत्पतन्ति निविशमानम् अनुनिविशन्ते तथेन्द्रियाणि चित्तनिरोधे निरुद्धानीत्य् एष प्रत्याहारः

yathā madhukararājaṃ makṣikā utpatantam anūtpatanti niviśamānam anuniviśante tathendriyāṇi cittanirodhe niruddhānīty eṣa pratyāhāraḥ

2.55.1.1

शब्दादिष्वव्यसनम् इन्द्रियजय इति केचित्

śabdādiṣvavyasanam indriyajaya iti kecit

2.55.1.2

सक्तिर् व्यसनं व्यस्यत्य् एनं श्रेयस इति

saktir vyasanaṃ vyasyaty enaṃ śreyasa iti

2.55.1.3

अविरुद्धा प्रतिपत्तिर् न्याय्या

aviruddhā pratipattir nyāyyā

2.55.1.4

शब्दादिसंप्रयोगः स्वेच्छयेत्य् अन्ये

śabdādisaṃprayogaḥ svecchayety anye

2.55.1.5

रागद्वेषाभावे सुखदुःखशून्यं शब्दादिज्ञानम् इन्द्रियजय इति केचित्

rāgadveṣābhāve sukhaduḥkhaśūnyaṃ śabdādijñānam indriyajaya iti kecit

2.55.1.6

चित्तैकाग्र्याद् अप्रतिपत्तिर् एवेति जैगीषव्यः

cittaikāgryād apratipattir eveti jaigīṣavyaḥ

2.55.1.7

ततश्च परमा त्वियं वश्यता यच् चित्तनिरोधे निरुद्धानीन्द्रियाणि नेतरेन्द्रियजयवत् प्रयत्नकृतम् उपायान्तरम् अपेक्षन्ते योगिन इति

tataśca paramā tviyaṃ vaśyatā yac cittanirodhe niruddhānīndriyāṇi netarendriyajayavat prayatnakṛtam upāyāntaram apekṣante yogina iti

2.55.1.8

इति श्रीपातञ्जले सांख्यप्रवचने योगशास्त्रे साधननिर्देशो नाम द्वितीयः पादः समाप्तः

iti śrīpātañjale sāṃkhyapravacane yogaśāstre sādhananirdeśo nāma dvitīyaḥ pādaḥ samāptaḥ

3.1.1.1

नाभिचक्रे हृदयपुण्डरीके मूर्ध्नि ज्योतिषि नासिकाग्रे जिह्वाग्रे इत्य् एवमादिषु देशेषु बाह्ये वा विषये चित्तस्य वृत्तिमात्रेण बन्ध इति धारणा

nābhicakre hṛdayapuṇḍarīke mūrdhni jyotiṣi nāsikāgre jihvāgre ity evamādiṣu deśeṣu bāhye vā viṣaye cittasya vṛttimātreṇa bandha iti dhāraṇā

3.35.1.1

बुद्धिसत्त्वं प्रख्याशीलं समानसत्त्वोपनिबन्धने रजस्तमसी वशीकृत्य सत्त्वपुरुषान्यताप्रत्ययेन परिणतम्

buddhisattvaṃ prakhyāśīlaṃ samānasattvopanibandhane rajastamasī vaśīkṛtya sattvapuruṣānyatāpratyayena pariṇatam

3.35.1.2

तस्माच् च सत्त्वात् परिणामिनो ऽत्यन्तविधर्मा शुद्धो ऽन्यश्चितिमात्ररूपः पुरुषः

tasmāc ca sattvāt pariṇāmino 'tyantavidharmā śuddho 'nyaścitimātrarūpaḥ puruṣaḥ

Yogasūtrabhāṣya