2.23.1.20

उभयस्याप्यदर्शनं धर्म इत्येके

ubhayasyāpyadarśanaṃ dharma ityeke

2.23.1.21

तत्रेदं दृश्यस्य स्वात्मभूतम् अपि पुरुषप्रत्ययापेक्षं दर्शनं दृश्यधर्मत्वेन भवति तथा पुरुषस्यानात्मभूतम् अपि दृश्यप्रत्ययापेक्षं पुरुषधर्मत्वेनेव दर्शनम् अवभासते

tatredaṃ dṛśyasya svātmabhūtam api puruṣapratyayāpekṣaṃ darśanaṃ dṛśyadharmatvena bhavati tathā puruṣasyānātmabhūtam api dṛśyapratyayāpekṣaṃ puruṣadharmatveneva darśanam avabhāsate

2.23.1.22

दर्शनज्ञानम् एवादर्शनम् इति केचिद् अभिदधति

darśanajñānam evādarśanam iti kecid abhidadhati

2.23.1.23

इत्येते शास्त्रगता विकल्पाः

ityete śāstragatā vikalpāḥ

2.23.1.24

तत्र विकल्पबहुत्वम् एतत् सर्वपुरुषाणाम् गुणानां संयोगे साधारणविषयम्

tatra vikalpabahutvam etat sarvapuruṣāṇām guṇānāṃ saṃyoge sādhāraṇaviṣayam

2.23.1.25

यस् तु प्रत्यक्चेतनस्य स्वबुद्धिसंयोगः

yas tu pratyakcetanasya svabuddhisaṃyogaḥ

2.24.1.1

विपर्ययज्ञानवासनेत्य् अर्थः

viparyayajñānavāsanety arthaḥ

2.24.1.2

विपर्ययज्ञानवासनावासिता च न कार्यनिष्ठां पुरुषख्यातिं बुद्धिः प्राप्नोति साधिकारा पुनर् आवर्तते

viparyayajñānavāsanāvāsitā ca na kāryaniṣṭhāṃ puruṣakhyātiṃ buddhiḥ prāpnoti sādhikārā punar āvartate

2.24.1.3

सा तु पुरुषख्यातिपर्यवसाना कार्यनिष्ठां प्राप्नोति चरिताधिकारा निवृत्तादर्शना बन्धकारणाभावान् न पुनर् आवर्तते

sā tu puruṣakhyātiparyavasānā kāryaniṣṭhāṃ prāpnoti caritādhikārā nivṛttādarśanā bandhakāraṇābhāvān na punar āvartate

2.24.1.4

अत्र कश्चित् षण्डकोपाख्यानेनोद्घाटयति

atra kaścit ṣaṇḍakopākhyānenodghāṭayati

2.24.1.5

मुग्धया भार्ययाभिधीयते षण्डकः

mugdhayā bhāryayābhidhīyate ṣaṇḍakaḥ

2.24.1.6

आर्यपुत्र अपत्यवती मे भगिनी किमर्थं नाहम् इति

āryaputra apatyavatī me bhaginī kimarthaṃ nāham iti

2.24.1.7

स ताम् आह

sa tām āha

2.24.1.8

मृतस् ते ऽहम् अपत्यम् उत्पादयिष्यामीति

mṛtas te 'ham apatyam utpādayiṣyāmīti

2.24.1.9

तथेदं विद्यमानं ज्ञानं चित्तनिवृत्तिं न करोति विनष्टं करिष्यतीति का प्रत्याशा

tathedaṃ vidyamānaṃ jñānaṃ cittanivṛttiṃ na karoti vinaṣṭaṃ kariṣyatīti kā pratyāśā

2.24.1.10

तत्राचार्यदेशीयो वक्ति

tatrācāryadeśīyo vakti

2.24.1.11

ननु बुद्धिनिवृत्तिर् एव मोक्षः अदर्शनकारणाभावाद् बुद्धिनिवृत्तिः

nanu buddhinivṛttir eva mokṣaḥ adarśanakāraṇābhāvād buddhinivṛttiḥ

2.24.1.12

तच् चादर्शनं बन्धकारणं दर्शनान् निवर्तते

tac cādarśanaṃ bandhakāraṇaṃ darśanān nivartate

2.24.1.13

तत्र चित्तनिवृत्तिर् एव मोक्षः

tatra cittanivṛttir eva mokṣaḥ

2.24.1.14

किमर्थम् अस्थान एवास्य मतिविभ्रमः

kimartham asthāna evāsya mativibhramaḥ

Yogasūtrabhāṣya