2.15.1.42

प्रधानपुरुषयोः संयोगो हेयहेतुः

pradhānapuruṣayoḥ saṃyogo heyahetuḥ

2.15.1.43

संयोगस्यात्यन्तिकी निवृत्तिर् हानम्

saṃyogasyātyantikī nivṛttir hānam

2.15.1.44

हानोपायः सम्यग्दर्शनम्

hānopāyaḥ samyagdarśanam

2.15.1.45

तत्र हातुः स्वरूपम् उपादेयं वा हेयं वा न भवितुम् अर्हति

tatra hātuḥ svarūpam upādeyaṃ vā heyaṃ vā na bhavitum arhati

2.15.1.46

हाने तस्योच्छेदवादप्रसङ्गः उपादाने च हेतुवादः उभयप्रत्याख्याने च शाश्वतवाद इत्य् एतत् सम्यग्दर्शनम्

hāne tasyocchedavādaprasaṅgaḥ upādāne ca hetuvādaḥ ubhayapratyākhyāne ca śāśvatavāda ity etat samyagdarśanam

2.15.1.47

तद् एतच्छास्त्रं चतुर्व्यूहम् इत्यभिधीयते

tad etacchāstraṃ caturvyūham ityabhidhīyate

2.16.1.1

दुःखम् अतीतम् उपभोगेनातिवाहितं न हेयपक्षे वर्तते

duḥkham atītam upabhogenātivāhitaṃ na heyapakṣe vartate

2.16.1.2

वर्तमानं च स्वक्षणे भोगारूढम् इति न तत्क्षणान्तरे हेयताम् आपद्यते

vartamānaṃ ca svakṣaṇe bhogārūḍham iti na tatkṣaṇāntare heyatām āpadyate

2.16.1.3

तस्माद् यद् एवानागतं दुःखं तद् एवाक्षिपात्रकल्पं योगिनं क्लिश्नाति नेतरं प्रतिपत्तारम्

tasmād yad evānāgataṃ duḥkhaṃ tad evākṣipātrakalpaṃ yoginaṃ kliśnāti netaraṃ pratipattāram

2.16.1.4

तद् एव हेयताम् आपद्यते

tad eva heyatām āpadyate

2.16.1.5

तस्माद् यद् एव हेयम् इत्य् उच्यते तस्यैव कारणं प्रतिनिर्दिश्यते

tasmād yad eva heyam ity ucyate tasyaiva kāraṇaṃ pratinirdiśyate

2.17.1.1

द्रष्टा बुद्धेः प्रतिसंवेदी पुरुषः

draṣṭā buddheḥ pratisaṃvedī puruṣaḥ

2.17.1.2

दृश्या बुद्धिसत्त्वोपारूढाः सर्वे धर्माः

dṛśyā buddhisattvopārūḍhāḥ sarve dharmāḥ

2.17.1.3

तद् एतद् दृश्यम् अयस्कान्तमणिकल्पं संनिधिमात्रोपकारि दृश्यत्वेन स्वं भवति पुरुषस्य दृशिरूपस्य स्वामिनः

tad etad dṛśyam ayaskāntamaṇikalpaṃ saṃnidhimātropakāri dṛśyatvena svaṃ bhavati puruṣasya dṛśirūpasya svāminaḥ

2.17.1.4

अनुभवकर्मविषयताम् आपन्नम् तयोर् दृग्दर्शनशक्त्योर् अनादिर् अर्थकृतः संयोगो हेयहेतुर् दुःखस्य कारणम् इत्य् अर्थः

anubhavakarmaviṣayatām āpannam tayor dṛgdarśanaśaktyor anādir arthakṛtaḥ saṃyogo heyahetur duḥkhasya kāraṇam ity arthaḥ

2.17.1.5

तथा चोक्तम्

tathā coktam

2.17.1.5.2

तत्संयोगहेतुविवर्जनात् स्याद् अयम् आत्यन्तिको दुःखप्रतीकारः

tatsaṃyogahetuvivarjanāt syād ayam ātyantiko duḥkhapratīkāraḥ

2.17.1.6

कस्मात्

kasmāt

2.17.1.7

दुःखहेतोः परिहार्यस्य प्रतीकारदर्शनात्

duḥkhahetoḥ parihāryasya pratīkāradarśanāt

2.17.1.8

तद् यथा पादतलस्य भेद्यता कण्टकस्य भेत्तृत्वं परिहारः कण्टकस्य पादानधिष्ठानं पादत्राणव्यवहितेन वाधिष्ठानम्

tad yathā pādatalasya bhedyatā kaṇṭakasya bhettṛtvaṃ parihāraḥ kaṇṭakasya pādānadhiṣṭhānaṃ pādatrāṇavyavahitena vādhiṣṭhānam

Yogasūtrabhāṣya