1.32.1.1.14

स्वानुभवग्राह्यश्चायम् अभेदात्माहम् इति प्रत्ययः

svānubhavagrāhyaścāyam abhedātmāham iti pratyayaḥ

1.32.1.1.15

न च प्रत्यक्षस्य माहात्म्यं प्रमाणान्तरेणाभिभूयते

na ca pratyakṣasya māhātmyaṃ pramāṇāntareṇābhibhūyate

1.32.1.1.16

प्रमाणान्तरं च प्रत्यक्षबलेनैव व्यवहारं लभते

pramāṇāntaraṃ ca pratyakṣabalenaiva vyavahāraṃ labhate

1.32.1.1.17

तस्माद् एकम् अनेकार्थम् अवस्थितं च चित्तम्

tasmād ekam anekārtham avasthitaṃ ca cittam

1.32.1.1.18

यस्य चित्तस्य अवस्थितस्येदं शास्त्रेण परिकर्म निर्दिश्यते तत् कथम्

yasya cittasya avasthitasyedaṃ śāstreṇa parikarma nirdiśyate tat katham

1.33.1.1

तत्र सर्वप्राणिषु सुखसंभोगापन्नेषु मैत्रीं भावयेत् दुःखितेषु करुणाम् पुण्यात्मकेषु मुदिताम् अपुण्यशीलेषूपेक्षाम्

tatra sarvaprāṇiṣu sukhasaṃbhogāpanneṣu maitrīṃ bhāvayet duḥkhiteṣu karuṇām puṇyātmakeṣu muditām apuṇyaśīleṣūpekṣām

1.33.1.1.2

एवम् अस्य भावयतः शुक्लो धर्म उपजायते

evam asya bhāvayataḥ śuklo dharma upajāyate

1.33.1.1.3

ततश्च चित्तं प्रसीदति प्रसन्नम् एकाग्रं स्थितिपदं लभते

tataśca cittaṃ prasīdati prasannam ekāgraṃ sthitipadaṃ labhate

1.34.1.1

कोष्ठ्यस्य वायोर् नासिकापुटाभ्यां प्रयत्नविशेषाद् वमनं प्रच्छर्दनम्

koṣṭhyasya vāyor nāsikāpuṭābhyāṃ prayatnaviśeṣād vamanaṃ pracchardanam

1.34.1.1.2

विधारणं प्राणायामः

vidhāraṇaṃ prāṇāyāmaḥ

1.34.1.1.3

ताभ्यां वा मनसः स्थितिं सम्पादयेत्

tābhyāṃ vā manasaḥ sthitiṃ sampādayet

1.35.1.1

नासिकाग्रे धारयतो ऽस्य या दिव्यगन्धसंवित् सा गन्धप्रवृत्तिः जिह्वाग्रे रससंवित् तालुनि रूपसंवित् जिह्वामध्ये स्पर्शसंवित् जिह्वामूले शब्दसंविद् इत्य् एताः वृत्तय उत्पन्नाश्चित्तं स्थितौ निबध्नन्ति संशयं विधमन्ति समाधिप्रज्ञायां च द्वारीभवन्तीति

nāsikāgre dhārayato 'sya yā divyagandhasaṃvit sā gandhapravṛttiḥ jihvāgre rasasaṃvit tāluni rūpasaṃvit jihvāmadhye sparśasaṃvit jihvāmūle śabdasaṃvid ity etāḥ vṛttaya utpannāścittaṃ sthitau nibadhnanti saṃśayaṃ vidhamanti samādhiprajñāyāṃ ca dvārībhavantīti

1.35.1.1.2

एतेन चन्द्रादित्यग्रहमणिप्रदीपरश्म्यादिषु प्रवृत्तिर् उत्पन्ना विषयवत्य् एव वेदितव्या

etena candrādityagrahamaṇipradīparaśmyādiṣu pravṛttir utpannā viṣayavaty eva veditavyā

1.35.1.1.3

यद्य् अपि हि तत्तच्छास्त्रानुमानाचार्योपदेशैर् अवगतम् अर्थतत्त्वं सद्भूतम् एव भवति एतेषां यथाभूतार्थप्रतिपादनसामर्थ्यात् तथापि यावद् एकदेशो ऽपि कश्चिन् न स्वकरणसंवेद्यो भवति तावत् सर्वं परोक्षम् इवापवर्गादिषु सूक्ष्मेष्व् अर्थेषु न दृढां बुद्धिम् उत्पादयति

yady api hi tattacchāstrānumānācāryopadeśair avagatam arthatattvaṃ sadbhūtam eva bhavati eteṣāṃ yathābhūtārthapratipādanasāmarthyāt tathāpi yāvad ekadeśo 'pi kaścin na svakaraṇasaṃvedyo bhavati tāvat sarvaṃ parokṣam ivāpavargādiṣu sūkṣmeṣv artheṣu na dṛḍhāṃ buddhim utpādayati

1.35.1.1.4

तस्माच्छास्त्रानुमानाचार्योपदेशोपोद्बलनार्थम् एवावश्यं कश्चिद् विशेषः प्रत्यक्षीकर्तव्यः तत्र सदुपदिष्टार्थैकदेशप्रत्यक्षत्वे सति सर्वं सुसूक्ष्मविषयम् अप्य् आपवर्गात् श्रद्धीयते

tasmācchāstrānumānācāryopadeśopodbalanārtham evāvaśyaṃ kaścid viśeṣaḥ pratyakṣīkartavyaḥ tatra sadupadiṣṭārthaikadeśapratyakṣatve sati sarvaṃ susūkṣmaviṣayam apy āpavargāt śraddhīyate

1.35.1.1.5

एतदर्थम् एवेदं चित्तपरिकर्म निर्दिश्यते अनियतासु वृत्तिषु तद्विषयायां वशीकारसंज्ञायाम् उपजातायां तथा च सति श्रद्धावीर्यस्मृतिसमाधयो ऽस्याप्रतिबन्धेन भविष्यन्तीति

etadartham evedaṃ cittaparikarma nirdiśyate aniyatāsu vṛttiṣu tadviṣayāyāṃ vaśīkārasaṃjñāyām upajātāyāṃ tathā ca sati śraddhāvīryasmṛtisamādhayo 'syāpratibandhena bhaviṣyantīti

1.36.1.1

प्रवृत्तिर् उत्पन्ना मनसः स्थितिनिबन्धनीति अनुवर्तते

pravṛttir utpannā manasaḥ sthitinibandhanīti anuvartate

1.36.1.1.2

हृदयपुण्डरीके धारयतो या बुद्धिसंवित् बुद्धिसत्त्वं हि भास्वरम् आकाशकल्पम् तत्र स्थितिवैशारद्यात्

hṛdayapuṇḍarīke dhārayato yā buddhisaṃvit buddhisattvaṃ hi bhāsvaram ākāśakalpam tatra sthitivaiśāradyāt

1.36.1.1.3

तथास्मितायां समापन्नं चित्तं निस्तरंगमहोदधिकल्पं शान्तम् अनन्तम् अस्मितामात्रं भवति

tathāsmitāyāṃ samāpannaṃ cittaṃ nistaraṃgamahodadhikalpaṃ śāntam anantam asmitāmātraṃ bhavati

1.36.1.1.4

यत्रेदम् उक्तम्

yatredam uktam

Yogasūtrabhāṣya