1.1.1.1

अथ इति अयम् अधिकारार्थः

atha iti ayam adhikārārthaḥ

1.1.1.2

योगानुशासनं शास्त्रम् अधिकृतं वेदितव्यम्

yogānuśāsanaṃ śāstram adhikṛtaṃ veditavyam

1.1.1.3

योगः समाधिः स च सार्वभौमश्चित्तस्य धर्मः

yogaḥ samādhiḥ sa ca sārvabhaumaścittasya dharmaḥ

1.1.1.4

क्षिप्तं मूढं विक्षिप्तं एकाग्रं निरुद्धम् इति चित्तभूमयः

kṣiptaṃ mūḍhaṃ vikṣiptaṃ ekāgraṃ niruddham iti cittabhūmayaḥ

1.1.1.5

तत्र विक्षिप्ते चेतसि विक्षेपोपसर्जनीभूतः समाधिर् न योगपक्षे वर्तते

tatra vikṣipte cetasi vikṣepopasarjanībhūtaḥ samādhir na yogapakṣe vartate

1.1.1.6

यस् त्व् एकाग्रे चेतसि सद्भूतम् अर्थं प्रद्योतयति क्षिणोति च क्लेशान् कर्मबन्धनानि श्लथयति निरोधम् अभिमुखं करोति स सम्प्रज्ञातो योग इत्य् आख्यायते

yas tv ekāgre cetasi sadbhūtam arthaṃ pradyotayati kṣiṇoti ca kleśān karmabandhanāni ślathayati nirodham abhimukhaṃ karoti sa samprajñāto yoga ity ākhyāyate

1.1.1.7

स च वितर्कानुगतो विचारानुगत आनन्दानुगतो ऽस्मितानुगत इति उपरिष्टात् प्रवेदयिष्यामः

sa ca vitarkānugato vicārānugata ānandānugato 'smitānugata iti upariṣṭāt pravedayiṣyāmaḥ

1.1.1.8

सर्ववृत्तिनिरोधे तु असंप्रज्ञातः समाधिः

sarvavṛttinirodhe tu asaṃprajñātaḥ samādhiḥ

1.1.1.9

तस्य लक्षणाभिधित्सयेदं सूत्रं प्रववृते

tasya lakṣaṇābhidhitsayedaṃ sūtraṃ pravavṛte

1.2.1.1

सर्वशब्दाग्रहणात् सम्प्रज्ञातो ऽपि योग इत्य् आख्यायते

sarvaśabdāgrahaṇāt samprajñāto 'pi yoga ity ākhyāyate

1.2.1.1.2

चित्तं हि प्रख्याप्रवृत्तिस्थितिशीलत्वात् त्रिगुणम्

cittaṃ hi prakhyāpravṛttisthitiśīlatvāt triguṇam

1.2.1.1.3

प्रख्यारूपं हि चित्तसत्त्वम् रजस्तमोभ्यां संसृष्टम् ऐश्वर्यविषयप्रियं भवति

prakhyārūpaṃ hi cittasattvam rajastamobhyāṃ saṃsṛṣṭam aiśvaryaviṣayapriyaṃ bhavati

1.2.1.1.4

तद् एव तमसा अनुविद्धम् अधर्माज्ञानावैराग्यानैश्वर्योपगं भवति

tad eva tamasā anuviddham adharmājñānāvairāgyānaiśvaryopagaṃ bhavati

1.2.1.1.5

तद् एव प्रक्षीणमोहावरणं सर्वतः प्रद्योतमानम् अनुविद्धं रजोमात्रया धर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्योपगं भवति

tad eva prakṣīṇamohāvaraṇaṃ sarvataḥ pradyotamānam anuviddhaṃ rajomātrayā dharmajñānavairāgyaiśvaryopagaṃ bhavati

1.2.1.1.6

तद् एव रजोलेशमलापेतं स्वरूपप्रतिष्ठं सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रं धर्ममेघध्यानोपगं भवति

tad eva rajoleśamalāpetaṃ svarūpapratiṣṭhaṃ sattvapuruṣānyatākhyātimātraṃ dharmameghadhyānopagaṃ bhavati

1.2.1.1.7

तत् परं प्रसंख्यानम् इत्य् आचक्षते ध्यायिनः

tat paraṃ prasaṃkhyānam ity ācakṣate dhyāyinaḥ

1.2.1.1.8

चितिशक्तिर् अपरिणामिनी अप्रतिसंक्रमा दर्शितविषया शुद्धा चानन्ता च

citiśaktir apariṇāminī apratisaṃkramā darśitaviṣayā śuddhā cānantā ca

1.2.1.1.9

सत्त्वगुणात्मिका चेयम् अतो विपरीता विवेकख्यातिर् इति

sattvaguṇātmikā ceyam ato viparītā vivekakhyātir iti

1.2.1.1.10

अतस् तस्यां विरक्तं चित्तं ताम् अपि ख्यातिं निरुणद्धि तदवस्थं चित्तं संस्कारोपगं भवति स निर्बीजः समाधिः न तत्र किंचित् सम्प्रज्ञायत इति असंप्रज्ञातः

atas tasyāṃ viraktaṃ cittaṃ tām api khyātiṃ niruṇaddhi tadavasthaṃ cittaṃ saṃskāropagaṃ bhavati sa nirbījaḥ samādhiḥ na tatra kiṃcit samprajñāyata iti asaṃprajñātaḥ

1.2.1.1.11

द्विविधः स योगः चित्तवृत्तिनिरोध इति

dvividhaḥ sa yogaḥ cittavṛttinirodha iti

Yogasūtrabhāṣya