1.2.38.2

आकाशस् तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह

ākāśas tu vikurvāṇaḥ sparśamātraṃ sasarja ha

1.2.39

बलवान् अभवद् वायुस् तस्य स्पर्शो गुणो मतः

balavān abhavad vāyus tasya sparśo guṇo mataḥ

1.2.39.2

आकाशं शब्दमात्रं तु स्पर्शमात्रं समावृणोत्

ākāśaṃ śabdamātraṃ tu sparśamātraṃ samāvṛṇot

1.2.40

ततो वायुर् विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह

tato vāyur vikurvāṇo rūpamātraṃ sasarja ha

1.2.40.2

ज्योतिर् उत्पद्यते वायोस् तद् रूपगुणम् उच्यते

jyotir utpadyate vāyos tad rūpaguṇam ucyate

1.2.41

स्पर्शमात्रस् ततो वायू रूपमात्रं समावृणोत्

sparśamātras tato vāyū rūpamātraṃ samāvṛṇot

1.2.41.2

ज्योतिश् चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह

jyotiś cāpi vikurvāṇaṃ rasamātraṃ sasarja ha

1.2.42

सम्भवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि च

sambhavanti tato 'mbhāṃsi rasādhārāṇi tāni ca

1.2.42.2

रसमात्राणि चाम्भांसि रूपमात्रं समावृणोत्

rasamātrāṇi cāmbhāṃsi rūpamātraṃ samāvṛṇot

1.2.43

विकुर्वाणानि चाम्भांसि गन्धमात्रं ससर्जिरे

vikurvāṇāni cāmbhāṃsi gandhamātraṃ sasarjire

1.2.43.2

संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः

saṃghāto jāyate tasmāt tasya gandho guṇo mataḥ

1.2.44

तस्मिंस् तस्मिंस् तु तन्मात्रा तेन तन्मात्रता स्मृता

tasmiṃs tasmiṃs tu tanmātrā tena tanmātratā smṛtā

1.2.44.2

तन्मात्राण्य् अविशेषाणि अविशेषास् ततो हि ते

tanmātrāṇy aviśeṣāṇi aviśeṣās tato hi te

1.2.45

न शान्ता नापि घोरास् ते न मूढाश् चाविशेषिणः

na śāntā nāpi ghorās te na mūḍhāś cāviśeṣiṇaḥ

1.2.45.2

भूततन्मात्रसर्गो ऽयम् अहंकारात् तु तामसात्

bhūtatanmātrasargo 'yam ahaṃkārāt tu tāmasāt

1.2.46

तैजसानीन्द्रियाण्य् आहुर् देवा वैकारिका दश

taijasānīndriyāṇy āhur devā vaikārikā daśa

1.2.46.2

एकादशं मनश् चात्र देवा वैकारिकाः स्मृताः

ekādaśaṃ manaś cātra devā vaikārikāḥ smṛtāḥ

1.2.47

त्वक् चक्षुर् नासिका जिह्वा श्रोत्रम् अत्र च पञ्चमम्

tvak cakṣur nāsikā jihvā śrotram atra ca pañcamam

1.2.47.2

शब्दादीनाम् अवाप्त्यर्थं बुद्धियुक्तानि वै द्विज

śabdādīnām avāptyarthaṃ buddhiyuktāni vai dvija

1.2.48

पायूपस्थौ करौ पादौ वाक् च मैत्रेय पञ्चमी

pāyūpasthau karau pādau vāk ca maitreya pañcamī

Viṣṇupurāṇa