1.2.29

प्रधानं पुरुषं चापि प्रविश्यात्मेच्छया हरिः

pradhānaṃ puruṣaṃ cāpi praviśyātmecchayā hariḥ

1.2.29.2

क्षोभयामास सम्प्राप्ते सर्गकाले व्ययाव्ययौ

kṣobhayāmāsa samprāpte sargakāle vyayāvyayau

1.2.30

यथा संनिधिमात्रेण गन्धः क्षोभाय जायते

yathā saṃnidhimātreṇa gandhaḥ kṣobhāya jāyate

1.2.30.2

मनसो नोपकर्तृत्वात् तथासौ परमेश्वरः

manaso nopakartṛtvāt tathāsau parameśvaraḥ

1.2.31

स एव क्षोभको ब्रह्मन् क्षोभ्यश् च पुरुषोत्तमः

sa eva kṣobhako brahman kṣobhyaś ca puruṣottamaḥ

1.2.31.2

स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

sa saṃkocavikāsābhyāṃ pradhānatve 'pi ca sthitaḥ

1.2.32

विकासाणुस्वरूपैश् च ब्रह्मरूपादिभिस् तथा

vikāsāṇusvarūpaiś ca brahmarūpādibhis tathā

1.2.32.2

व्यक्तस्वरूपश् च तथा विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः

vyaktasvarūpaś ca tathā viṣṇuḥ sarveśvareśvaraḥ

1.2.33

गुणसाम्यात् ततस् तस्मात् क्षेत्रज्ञाधिष्ठितान् मुने

guṇasāmyāt tatas tasmāt kṣetrajñādhiṣṭhitān mune

1.2.33.2

गुणव्यञ्जनसंभूतिः सर्गकाले द्विजोत्तम

guṇavyañjanasaṃbhūtiḥ sargakāle dvijottama

1.2.34

प्रधानतत्त्वम् उद्भूतं महान्तं तत् समावृणोत्

pradhānatattvam udbhūtaṃ mahāntaṃ tat samāvṛṇot

1.2.34.2

सात्त्विको राजसश् चैव तामसश् च त्रिधा महान्

sāttviko rājasaś caiva tāmasaś ca tridhā mahān

1.2.34.3

प्रधानतत्त्वेन समं त्वचा बीजम् इवावृतम्

pradhānatattvena samaṃ tvacā bījam ivāvṛtam

1.2.35

वैकारिकस् तैजसश् च भूतादिश् चैव तामसः

vaikārikas taijasaś ca bhūtādiś caiva tāmasaḥ

1.2.35.2

त्रिविधो ऽयम् अहंकारो महत्तत्त्वाद् अजायत

trividho 'yam ahaṃkāro mahattattvād ajāyata

1.2.36

भूतेन्द्रियाणां हेतुः स त्रिगुणत्वान् महामुने

bhūtendriyāṇāṃ hetuḥ sa triguṇatvān mahāmune

1.2.36.2

यथा प्रधानेन महान् महता स तथावृतः

yathā pradhānena mahān mahatā sa tathāvṛtaḥ

1.2.37

भूतादिस् तु विकुर्वाणः शब्दतन्मात्रकं ततः

bhūtādis tu vikurvāṇaḥ śabdatanmātrakaṃ tataḥ

1.2.37.2

ससर्ज शब्दतन्मात्राद् आकाशं शब्दलक्षणम्

sasarja śabdatanmātrād ākāśaṃ śabdalakṣaṇam

1.2.38

शब्दमात्रं तथाकाशं भूतादिः स समावृणोत्

śabdamātraṃ tathākāśaṃ bhūtādiḥ sa samāvṛṇot

Viṣṇupurāṇa