2.2.27.1

एकस्मिन् द्रव्ये आकाशे वर्तमानत्वान्न द्रव्यमयं शब्दः द्रव्यं ह्यद्रव्यं परमाण्वादि अनेकद्रव्यं वा घटादि

ekasmin dravye ākāśe vartamānatvānna dravyamayaṃ śabdaḥ dravyaṃ hyadravyaṃ paramāṇvādi anekadravyaṃ vā ghaṭādi

2.2.28.1.1

द्रव्यं कर्म वा यदिन्द्रियान्तरप्रत्यक्षं तच्चाक्षुषमपि दृष्टम् अयं तु शब्दः श्रोत्रप्रत्यक्षोऽपि सन्न चाक्षुषः

dravyaṃ karma vā yadindriyāntarapratyakṣaṃ taccākṣuṣamapi dṛṣṭam ayaṃ tu śabdaḥ śrotrapratyakṣo'pi sanna cākṣuṣaḥ

2.2.28.1.2

एवं स्थितो गुणः

evaṃ sthito guṇaḥ

2.2.28.1.3

किंतु

kiṃtu

2.2.29.1.1

कर्मभिरस्य पुनर्गुणभूतस्यापि साधर्म्यमपवर्गो विनाशः उत्पत्त्यनन्तरमग्रहणाद् विनाशोऽनुमीयते

karmabhirasya punarguṇabhūtasyāpi sādharmyamapavargo vināśaḥ utpattyanantaramagrahaṇād vināśo'numīyate

2.2.29.1.2

सतोऽपि निमित्तादग्रहणमिति चेत् न

sato'pi nimittādagrahaṇamiti cet na

2.2.30.1

यत् सदपि निमित्तान्न गृह्यते तस्य लिङ्गं सद्भावग्राहकं भवति शब्दस्य तूच्चारणादूर्ध्वं संयोग्यादेर् लिङ्गस्याभावादसत्तैव

yat sadapi nimittānna gṛhyate tasya liṅgaṃ sadbhāvagrāhakaṃ bhavati śabdasya tūccāraṇādūrdhvaṃ saṃyogyāder liṅgasyābhāvādasattaiva

2.2.30.2

किंच

kiṃca

2.2.31.1.1

उच्चरितप्रध्वंसो नित्यैर्वैधर्म्यम् तस्मादनित्यः

uccaritapradhvaṃso nityairvaidharmyam tasmādanityaḥ

2.2.31.1.1

किंच

kiṃca

2.2.32.1.1

कार्यश्च शब्दः संयोगादिभ्य उत्पत्तेः

kāryaśca śabdaḥ saṃyogādibhya utpatteḥ

2.2.32.1.2

तस्मादनित्यः

tasmādanityaḥ

2.2.32.1.2

किंच

kiṃca

2.2.33.1.1

प्रागभावादित्यर्थः

prāgabhāvādityarthaḥ

2.2.33.1.2

प्रागभाववतो विनाशात्

prāgabhāvavato vināśāt

2.2.33.1.3

प्रागभावश्चास्य कारणेभ्य उत्पत्तेः

prāgabhāvaścāsya kāraṇebhya utpatteḥ

2.2.33.1.4

न च तानि व्यञ्जकानि कुतः

na ca tāni vyañjakāni kutaḥ

2.2.34.1.1

यस्माद् भेर्यादिकारणेभ्यः शब्दस्य विकारोऽवगम्यते महति भेर्यादौ महान् अल्पेऽल्पः

yasmād bheryādikāraṇebhyaḥ śabdasya vikāro'vagamyate mahati bheryādau mahān alpe'lpaḥ

2.2.34.1.2

अभिव्यक्तौ तु

abhivyaktau tu

2.2.35.1.1

नित्यत्वेनाभिव्यक्तौ शब्दोऽन्येन यज्ञे प्रयुक्तो नान्येन प्रयुज्येत दर्भादिवद् यातयामत्वादिदोषात्

nityatvenābhivyaktau śabdo'nyena yajñe prayukto nānyena prayujyeta darbhādivad yātayāmatvādidoṣāt

Vaiśeṣikasūtravṛtti