9.28.1.2

अञ्जनरसायनादि सिद्धानां तु सूक्ष्मव्यवहितविप्रकृष्टार्थविषयं यद्वा दिव्यान्तरिक्षादिनिमित्तेभ्यः प्राणिनां धर्माधर्मविपाकपरिज्ञानं तत्सिद्धदर्शनम्

añjanarasāyanādi siddhānāṃ tu sūkṣmavyavahitaviprakṛṣṭārthaviṣayaṃ yadvā divyāntarikṣādinimittebhyaḥ prāṇināṃ dharmādharmavipākaparijñānaṃ tatsiddhadarśanam

9.28.1.3

तच्च प्रत्यक्षानुमानाभ्यां न भिद्यते आर्षं भिद्यत इति वर्णयन्ति

tacca pratyakṣānumānābhyāṃ na bhidyate ārṣaṃ bhidyata iti varṇayanti

9.28.1.4

तदेतदार्षं सिद्धदर्शनं च विशिष्टाद् धर्मादात्ममनःसंयोगाच्चोत्पद्यते

tadetadārṣaṃ siddhadarśanaṃ ca viśiṣṭād dharmādātmamanaḥsaṃyogāccotpadyate

10.1.1

आत्मन्येव यः समवायः सुखदुःखयोर् असौ पञ्चभ्यः क्षित्यादिभ्यस्तदाश्रयिभ्यश्च गुणेभ्यो गन्धरसरूपस्पर्शेभ्यो ऽर्थान्तरत्वे हेतुः अन्यगुणानाम् अन्यत्रासमवायात्

ātmanyeva yaḥ samavāyaḥ sukhaduḥkhayor asau pañcabhyaḥ kṣityādibhyastadāśrayibhyaśca guṇebhyo gandharasarūpasparśebhyo 'rthāntaratve hetuḥ anyaguṇānām anyatrāsamavāyāt

10.1.2

आत्मसमवायश् चैतयोर् अहङ्कारेणैकवाक्यभावात्

ātmasamavāyaś caitayor ahaṅkāreṇaikavākyabhāvāt

10.1.3

आत्मसमवायित्वेऽपि

ātmasamavāyitve'pi

10.2.1

स्त्र्यादिकारणजन्यं सुखम्

stryādikāraṇajanyaṃ sukham

10.2.2

विषादिकारणजन्यं दुःखम्

viṣādikāraṇajanyaṃ duḥkham

10.2.3

परस्परविरुद्धे च सुखदुःखे अन्योन्यविनाशेनोत्पत्तेः

parasparaviruddhe ca sukhaduḥkhe anyonyavināśenotpatteḥ

10.2.4

अतोऽनयोर्भेदः नैकत्वम् एकार्थसमवायात्

ato'nayorbhedaḥ naikatvam ekārthasamavāyāt

10.2.5

संशयनिर्णयौ परस्पराभावमात्रम् न वस्तुसन्ताविति चेन् न

saṃśayanirṇayau parasparābhāvamātram na vastusantāviti cen na

10.3.1

अर्थान्तरात् परस्परविलक्षणात् कारणाद् भाव उत्पत्तिः संशयनिर्णययोः

arthāntarāt parasparavilakṣaṇāt kāraṇād bhāva utpattiḥ saṃśayanirṇayayoḥ

10.3.2

तथाहि विशेषं जिज्ञासोर् अगृहीतविशेषस्य सामान्यालोचनात् संशयो जायते

tathāhi viśeṣaṃ jijñāsor agṛhītaviśeṣasya sāmānyālocanāt saṃśayo jāyate

10.3.3

संशयात् परतः प्रमाणान्तरेण विशेषग्रहणात्

saṃśayāt parataḥ pramāṇāntareṇa viśeṣagrahaṇāt

10.3.3

स्थाणुरेवायम् इति निश्चयः

sthāṇurevāyam iti niścayaḥ

10.3.4

यदि चैतौ न वस्तुसन्तौ भवेतां नैतौ विलक्षणकारणाभ्यामुत्पद्येयाताम्

yadi caitau na vastusantau bhavetāṃ naitau vilakṣaṇakāraṇābhyāmutpadyeyātām

10.3.5

अतो ज्ञानान्तरभूतौ संशयनिर्णयौ परस्परतः निर्णयस्तु प्रत्यक्षानुमानाभ्यां न भिद्यत इति केचित्

ato jñānāntarabhūtau saṃśayanirṇayau parasparataḥ nirṇayastu pratyakṣānumānābhyāṃ na bhidyata iti kecit

10.4.1

यथा स्मृतिमत आत्मनः प्रत्यक्षं लिङ्गं दृष्ट्वा अप्रत्यक्षे ज्ञानमुत्पद्यते तथैव सामान्यमात्रदर्शनात् स्मृतिमतो विशेषं जिज्ञासोरगृहीते विशेषे स्थाणुः पुरुषो वा इति जायते संशयः

yathā smṛtimata ātmanaḥ pratyakṣaṃ liṅgaṃ dṛṣṭvā apratyakṣe jñānamutpadyate tathaiva sāmānyamātradarśanāt smṛtimato viśeṣaṃ jijñāsoragṛhīte viśeṣe sthāṇuḥ puruṣo vā iti jāyate saṃśayaḥ

10.4.2

यथा च भूतार्थसम्बन्धवशेन अयम् एवंभूतोऽर्थः इति प्रत्यक्षमुत्पद्यते तथैव विशेषसम्बन्धवशेन निवृत्ते संशये इदमेवंभूतम् इति निर्णयो जायते

yathā ca bhūtārthasambandhavaśena ayam evaṃbhūto'rthaḥ iti pratyakṣamutpadyate tathaiva viśeṣasambandhavaśena nivṛtte saṃśaye idamevaṃbhūtam iti nirṇayo jāyate

10.4.3

इदानीं कार्यकारणबुद्धी निरूपयति

idānīṃ kāryakāraṇabuddhī nirūpayati

Vaiśeṣikasūtravṛtti