8.1.17.1.2

आकाशं तु स्वत एव श्रोत्रं कर्णशष्कुल्यवच्छिन्नं न प्रकृतिरनारम्भकत्वात्

ākāśaṃ tu svata eva śrotraṃ karṇaśaṣkulyavacchinnaṃ na prakṛtiranārambhakatvāt

8.1.17.1.3

एवं प्रत्यक्षं व्याख्यातम्

evaṃ pratyakṣaṃ vyākhyātam

9.1.1.1

न तावत् कार्यं प्रागुत्पत्तेः प्रत्यक्षेण गृह्यते

na tāvat kāryaṃ prāgutpatteḥ pratyakṣeṇa gṛhyate

9.1.1.2

नाप्यनुमानेन सति लिङ्गे तस्य भावात् लिङ्गाभावश्च तदीययोः क्रियागुणयोरनुपलब्धेः न चान्यद् व्यपदेशशब्दसूचितं लिङ्गमस्ति

nāpyanumānena sati liṅge tasya bhāvāt liṅgābhāvaśca tadīyayoḥ kriyāguṇayoranupalabdheḥ na cānyad vyapadeśaśabdasūcitaṃ liṅgamasti

9.1.1.3

तस्मात् प्रागुत्पत्तेरसत्

tasmāt prāgutpatterasat

9.1.1.4

पश्चात्

paścāt

9.2.1

सद्भूतं च कार्यं प्रध्वस्तमुत्तरकालमसदेव न सतस्तिरोधानं क्रियागुणव्यपदेशाभावाद् एव

sadbhūtaṃ ca kāryaṃ pradhvastamuttarakālamasadeva na satastirodhānaṃ kriyāguṇavyapadeśābhāvād eva

9.2.2

मध्ये तु

madhye tu

9.3.1

प्रध्वंसात् पूर्वम् उत्पत्तेर् उत्तरकालम् असतो ऽर्थान्तरभूतं वस्तु सत् इत्युच्यते क्रियागुणव्यपदेशानां भावात्

pradhvaṃsāt pūrvam utpatter uttarakālam asato 'rthāntarabhūtaṃ vastu sat ityucyate kriyāguṇavyapadeśānāṃ bhāvāt

9.4.1

सदपि वस्तु भावान्तरनिषेधेन गौरश्वो न भवतीति कार्याकरणेन नायं गौर्यो न वहति असत् इत्युपचर्यते

sadapi vastu bhāvāntaraniṣedhena gauraśvo na bhavatīti kāryākaraṇena nāyaṃ gauryo na vahati asat ityupacaryate

9.5.1

सतश्च वस्तुनो यदन्यदत्यन्ताभावरूपं प्रागुपाधिप्रध्वंसाभावाविषयं शशविषाणादि तदप्यसदेव

sataśca vastuno yadanyadatyantābhāvarūpaṃ prāgupādhipradhvaṃsābhāvāviṣayaṃ śaśaviṣāṇādi tadapyasadeva

9.5.2

असतामविशेषात् प्रागसति कथं कारकप्रवृत्तिर्नान्यत्रेति चेत् न विशेषग्रहणात्

asatāmaviśeṣāt prāgasati kathaṃ kārakapravṛttirnānyatreti cet na viśeṣagrahaṇāt

9.6.1

प्रध्वंसासति असत् इति ज्ञानं भूतस्य वस्तुनः पूर्ववदिदानीं दर्शनाभावात् तस्य च भूतस्य वस्तुनः स्मरणाद् विरोधिनश्च कपालादेर्ग्रहणाद् विनाशं परिकल्प्योत्पद्यते अन्यथा तत् कथमिव न दृश्येत तथात्वस्याविशेषात्

pradhvaṃsāsati asat iti jñānaṃ bhūtasya vastunaḥ pūrvavadidānīṃ darśanābhāvāt tasya ca bhūtasya vastunaḥ smaraṇād virodhinaśca kapālādergrahaṇād vināśaṃ parikalpyotpadyate anyathā tat kathamiva na dṛśyeta tathātvasyāviśeṣāt

9.6.2

प्रागभावे तु

prāgabhāve tu

9.7.1

मृत्पिण्डावस्थायां प्रागभावे घटविषयं प्रत्यक्षज्ञानं नाभूत् इदानीं तु घटविषयं विरुद्धं विज्ञानमुदभूत् स्मर्यते चाभावावस्था तस्माद् इदानीम् अयं भावः समभूत् पूर्वम् अस्याभाव एव चासीदिति प्रागभावे असत् इति निश्चयज्ञानम्

mṛtpiṇḍāvasthāyāṃ prāgabhāve ghaṭaviṣayaṃ pratyakṣajñānaṃ nābhūt idānīṃ tu ghaṭaviṣayaṃ viruddhaṃ vijñānamudabhūt smaryate cābhāvāvasthā tasmād idānīm ayaṃ bhāvaḥ samabhūt pūrvam asyābhāva eva cāsīditi prāgabhāve asat iti niścayajñānam

9.8.1

यदा हि स्थाल्यां घट इत्युत्पन्नविज्ञानस्य कारणान्तरतः सम्यक्प्रत्यय उत्पद्यते नायं घटः स्थालीयम् इति तदपि घटप्रत्ययस्याभावात् तस्य च स्मरणाद् विरुद्धस्य च स्थाल्यादेर्दर्शनाद् बोद्धव्यम्

yadā hi sthālyāṃ ghaṭa ityutpannavijñānasya kāraṇāntarataḥ samyakpratyaya utpadyate nāyaṃ ghaṭaḥ sthālīyam iti tadapi ghaṭapratyayasyābhāvāt tasya ca smaraṇād viruddhasya ca sthālyāderdarśanād boddhavyam

9.8.2

एवमश्वे अगौः

evamaśve agauḥ

9.8.3

तथा सामान्यतो दर्शनाद् रात्रिस्नानादेर्धर्मत्वे संभाविते अधर्मः इत्युत्पद्यत इति चेतनाचेतनातीन्द्रियभेदेनोदाहरणत्रयम्

tathā sāmānyato darśanād rātrisnānāderdharmatve saṃbhāvite adharmaḥ ityutpadyata iti cetanācetanātīndriyabhedenodāharaṇatrayam

9.9.1

प्राक्प्रध्वंसोपाध्यभावेभ्यो यदत्यन्ताभावरूपं शशविषाणादि तद् अभूतम् नास्ति इति पर्यायशब्दाभ्यामव्यतिरिक्तमुच्यते नास्य पर्यायशब्दैर् अर्थान्तरता कथ्यते अतो ऽस्य पर्यायशब्दैरेवोपदर्शनं लक्षणम् नास्य देशकालादिनिषेधः

prākpradhvaṃsopādhyabhāvebhyo yadatyantābhāvarūpaṃ śaśaviṣāṇādi tad abhūtam nāsti iti paryāyaśabdābhyāmavyatiriktamucyate nāsya paryāyaśabdair arthāntaratā kathyate ato 'sya paryāyaśabdairevopadarśanaṃ lakṣaṇam nāsya deśakālādiniṣedhaḥ

9.9.2

अन्यत्र तु

anyatra tu

Vaiśeṣikasūtravṛtti