7.1.20.1.1

यथा शुक्लतन्तुजनिते कार्ये शुक्लिमैव न कृष्णता एवमतो दृष्टान्तान्महद्भिर् आरब्धे महत्त्वमेव नाणुत्वम्

yathā śuklatantujanite kārye śuklimaiva na kṛṣṇatā evamato dṛṣṭāntānmahadbhir ārabdhe mahattvameva nāṇutvam

7.1.21.1.1

यथा गुणकर्माणि निर्गुणानि कार्यस्य रूपादेर् अवयवगुणैर् एकार्थसमवायाभावाद् एवं कारणबहुत्वादिभिर् एकार्थसमवायाभावाद् अणुत्वमहत्त्वयोस् तदभावः

yathā guṇakarmāṇi nirguṇāni kāryasya rūpāder avayavaguṇair ekārthasamavāyābhāvād evaṃ kāraṇabahutvādibhir ekārthasamavāyābhāvād aṇutvamahattvayos tadabhāvaḥ

7.1.22.1.1

कारणबहुत्वादिभिर् एकार्थसमवायाभावाद् अणुत्वमहत्त्वे यथा अणुत्वमहत्त्वशून्ये एवं कर्मगुणा अणुत्वमहत्त्वशून्याः

kāraṇabahutvādibhir ekārthasamavāyābhāvād aṇutvamahattve yathā aṇutvamahattvaśūnye evaṃ karmaguṇā aṇutvamahattvaśūnyāḥ

7.1.23.1.1

उपलब्ध्यनुपलब्धी महत्त्वाणुत्ववत्

upalabdhyanupalabdhī mahattvāṇutvavat

7.1.23.1.2

कारणमहत्त्वादिभ्यश्च जायते दीर्घत्वम् विपरीतं ह्रस्वत्वम् तस्मिन् विशेषभावादित्यौपचारिकत्वं तथैव

kāraṇamahattvādibhyaśca jāyate dīrghatvam viparītaṃ hrasvatvam tasmin viśeṣabhāvādityaupacārikatvaṃ tathaiva

7.1.23.1.3

तयोर् दीर्घत्वह्रस्वत्वाभाव इत्यतिदेशः

tayor dīrghatvahrasvatvābhāva ityatideśaḥ

7.1.24.1.1

यथा कारणबहुत्वाद्येकार्थसमवायाभावाद् अणुत्वमहत्त्वशून्या एवं दीर्घत्वह्रस्वत्वशून्या एते कर्मगुणाः

yathā kāraṇabahutvādyekārthasamavāyābhāvād aṇutvamahattvaśūnyā evaṃ dīrghatvahrasvatvaśūnyā ete karmaguṇāḥ

7.1.25.1.1

एतच्चतुर्विधं परिमाणमनित्ये वर्तमानत्वादनित्यम्

etaccaturvidhaṃ parimāṇamanitye vartamānatvādanityam

7.1.25.1.2

किंतु

kiṃtu

7.1.26.1.1

परमाणुपरिमाणं परिमण्डलम् तन्नित्यम्

paramāṇuparimāṇaṃ parimaṇḍalam tannityam

7.1.26.1.2

तस्य

tasya

7.1.27.1.1

परिमाणरहितस्य द्रव्यस्यासम्भवः परमाणूनां परमाणुपरिमाणस्य सम्भवे लिङ्गम्

parimāṇarahitasya dravyasyāsambhavaḥ paramāṇūnāṃ paramāṇuparimāṇasya sambhave liṅgam

7.1.27.1.2

अविद्या असम्भवः सम्भवो विद्या

avidyā asambhavaḥ sambhavo vidyā

7.1.28.1.1

विभवान्मूर्तद्रव्यैः समागतैरगच्छतः संयोगात् परममहत्त्वम् आकाशस्यास्तीति गम्यते

vibhavānmūrtadravyaiḥ samāgatairagacchataḥ saṃyogāt paramamahattvam ākāśasyāstīti gamyate

7.1.29.1.1

आकाशमिवात्मापि परममहान् दृष्टव्यः

ākāśamivātmāpi paramamahān dṛṣṭavyaḥ

7.1.29.1.2

असमासाद् दिक्कालावपि महान्तौ

asamāsād dikkālāvapi mahāntau

7.1.30.1.1

विभवस्याभावान् मनसोऽणुत्वं ज्ञानायौगपद्याच्च

vibhavasyābhāvān manaso'ṇutvaṃ jñānāyaugapadyācca

7.1.31.1

यत्र यत्रावधिं करोति तत्र तत्र इदमस्मात् पूर्वेण इत्यादिव्यवहारो मूर्तेषु प्रवर्तते अतो मूर्तसंयोगाख्यैर् गुणैर् दिग् व्याख्याता महत्त्ववती

yatra yatrāvadhiṃ karoti tatra tatra idamasmāt pūrveṇa ityādivyavahāro mūrteṣu pravartate ato mūrtasaṃyogākhyair guṇair dig vyākhyātā mahattvavatī

7.1.31.2

तथा

tathā

7.1.32.1.1

येन कारणेन परापरव्यतिकरादिना कालोऽनुमीयते तस्य सर्वत्र भावात् तेनैव कारणेन कालो विभुर्व्याख्यातः

yena kāraṇena parāparavyatikarādinā kālo'numīyate tasya sarvatra bhāvāt tenaiva kāraṇena kālo vibhurvyākhyātaḥ

Vaiśeṣikasūtravṛtti