4.1.2.1

तस्य परमाण्वादेर् इन्द्रियैर् अगृह्यमाणस्यापि शरीरमहाभूतादि कार्यं लिङ्गम्

tasya paramāṇvāder indriyair agṛhyamāṇasyāpi śarīramahābhūtādi kāryaṃ liṅgam

4.1.3.1

यस्मात् कारणेभ्यस्तन्त्वादिभ्यः पटादि कार्यमुत्पद्यतेऽतः कार्यस्य कारणपूर्वकत्वात् कारणस्य कार्यं लिङ्गम्

yasmāt kāraṇebhyastantvādibhyaḥ paṭādi kāryamutpadyate'taḥ kāryasya kāraṇapūrvakatvāt kāraṇasya kāryaṃ liṅgam

4.1.4.1

यदा खलु सर्वं कार्यमनित्यम् इत्युच्यते तदानेन नित्यत्वस्य विशेषप्रतिषेधेन कार्यविषयेण किंचित् कारणं नित्यमिति ज्ञायते

yadā khalu sarvaṃ kāryamanityam ityucyate tadānena nityatvasya viśeṣapratiṣedhena kāryaviṣayeṇa kiṃcit kāraṇaṃ nityamiti jñāyate

4.1.5.1

अविद्या अग्रहणमतीन्द्रियत्वेन परमाणूनाम् तदपि अनित्यत्वं निवारयति

avidyā agrahaṇamatīndriyatvena paramāṇūnām tadapi anityatvaṃ nivārayati

4.1.5.2

अदृश्यमाने ह्यर्थे तद्गतम् अनित्यत्वं केन गृह्येत

adṛśyamāne hyarthe tadgatam anityatvaṃ kena gṛhyeta

4.1.5.3

तस्मान्नानित्यता वक्तुं शक्या

tasmānnānityatā vaktuṃ śakyā

4.1.5.4

उपलब्धिः कथमिति चेत्

upalabdhiḥ kathamiti cet

4.1.6.1

महत्त्वपरिमाणसमवायिनि द्रव्ये समवायिकारणद्रव्यबहुत्वाद् रूपाच्च शुक्लादेर्ज्ञानं भवति कुत एतत् यतः

mahattvaparimāṇasamavāyini dravye samavāyikāraṇadravyabahutvād rūpācca śuklāderjñānaṃ bhavati kuta etat yataḥ

4.1.7.1

सत्यपि रूपे परमाणोः समवायिकारणद्रव्याभावान् नोपलब्धिः

satyapi rūpe paramāṇoḥ samavāyikāraṇadravyābhāvān nopalabdhiḥ

4.1.8.1

सत्यपि अनेकद्रव्यवत्त्वे महत्त्वे च रूपाख्यस्य संस्कारस्याभावाद् वायावनुपलब्धिः

satyapi anekadravyavattve mahattve ca rūpākhyasya saṃskārasyābhāvād vāyāvanupalabdhiḥ

4.1.8.2

अनेकद्रव्यताया विशिष्टाया ग्रहणात् त्र्यणुकेऽप्यनुपलब्धिः सिद्धा

anekadravyatāyā viśiṣṭāyā grahaṇāt tryaṇuke'pyanupalabdhiḥ siddhā

4.1.8.2

रूपे कथम्

rūpe katham

4.1.9.1

महता अनेकद्रव्यसमवायिद्रव्येण घटादिना रूपगुणस्य समवायाद् रूपविशेषाच्च रूपत्वाख्यात् सामान्यविशेषाद् उपलब्धिः

mahatā anekadravyasamavāyidravyeṇa ghaṭādinā rūpaguṇasya samavāyād rūpaviśeṣācca rūpatvākhyāt sāmānyaviśeṣād upalabdhiḥ

4.1.10.1

एतेन अनन्तरोक्तेन न्यायेन अनेकद्रव्येण द्रव्येण समवायाद् रसत्वादिसामान्यविशेषेभ्यश्च रसादीनामुपलब्धिः

etena anantaroktena nyāyena anekadravyeṇa dravyeṇa samavāyād rasatvādisāmānyaviśeṣebhyaśca rasādīnāmupalabdhiḥ

4.1.11.1.1

परमाणुरूपस्यानेकद्रव्येण द्रव्येण समवायाभावान्नोपलब्धिः ततोऽनेकद्रव्येण द्रव्येण समवायस्य रूपोपलब्धेश्चाव्यभिचारः

paramāṇurūpasyānekadravyeṇa dravyeṇa samavāyābhāvānnopalabdhiḥ tato'nekadravyeṇa dravyeṇa samavāyasya rūpopalabdheścāvyabhicāraḥ

4.1.12.1.1

रूपीति विशिष्टं रूपि तेन उपलब्धियोग्येन रूपिणा समवायादेतानि चाक्षुषाणि स्वसामान्यविशेषेभ्यश्च

rūpīti viśiṣṭaṃ rūpi tena upalabdhiyogyena rūpiṇā samavāyādetāni cākṣuṣāṇi svasāmānyaviśeṣebhyaśca

4.1.12.1.2

कुतः

kutaḥ

4.1.13.1

यस्माद् रूपरहितेषु महत्सु द्रव्यान्तरेषु स्थितानि न ज्ञायन्ते

yasmād rūparahiteṣu mahatsu dravyāntareṣu sthitāni na jñāyante

4.1.14.1.1

यथैव महत्यनेकद्रव्येण समवायाद् रूपादीनां समवेतानामुपलब्धिरेवं महति समवेतेषु गुणेषु समवेतयोर् गुणत्वभावयोस् तैस् तैर् गुणै रूपादिभिः समवायाद् यथास्वं चक्षुरादीन्द्रियैर् उपलब्धिः न तु सामान्यविशेषास् तेषूपलम्भकास् तदभावात्

yathaiva mahatyanekadravyeṇa samavāyād rūpādīnāṃ samavetānāmupalabdhirevaṃ mahati samaveteṣu guṇeṣu samavetayor guṇatvabhāvayos tais tair guṇai rūpādibhiḥ samavāyād yathāsvaṃ cakṣurādīndriyair upalabdhiḥ na tu sāmānyaviśeṣās teṣūpalambhakās tadabhāvāt

4.1.14.1.2

एवं तत्त्वादीनां स्वैरिन्द्रियैः द्रव्ये तु भावस्य समवायात्

evaṃ tattvādīnāṃ svairindriyaiḥ dravye tu bhāvasya samavāyāt

Vaiśeṣikasūtravṛtti