1.39.3

व्याप्तिविशिष्टपक्षधर्मताज्ञानं परामर्शः

vyāptiviśiṣṭapakṣadharmatājñānaṃ parāmarśaḥ

1.39.4

यथा वह्निव्याप्यधूमवान् अयं पर्वत इति ज्ञानं परामर्शः

yathā vahnivyāpyadhūmavān ayaṃ parvata iti jñānaṃ parāmarśaḥ

1.39.5

तज् जन्यं पर्वतो वह्निमान् इति ज्ञानम् अनुमितिः

taj janyaṃ parvato vahnimān iti jñānam anumitiḥ

1.39.6

यत्र यत्र धूमस् तत्राग्निर् इति साहचर्यनियमो व्याप्तिः

yatra yatra dhūmas tatrāgnir iti sāhacaryaniyamo vyāptiḥ

1.39.7

व्याप्यस्य पर्वतादिवृत्तित्वं पक्षधर्मता

vyāpyasya parvatādivṛttitvaṃ pakṣadharmatā

1.40

अनुमानं द्विविधं स्वार्थं परार्थं च

anumānaṃ dvividhaṃ svārthaṃ parārthaṃ ca

1.40.2

तत्र स्वार्थं स्वानुमितिहेतुः

tatra svārthaṃ svānumitihetuḥ

1.40.3

तथा हि स्वयम् एव भूयो दर्शनेन यत्र धूमस् तत्र अग्निर् इति महानसादौ व्याप्तिं गृहीत्वा पर्वतसमीपं गतस् तद्गते चाग्नौ संदिहानः पर्वते धूमं पश्यन् व्याप्तिं स्मरति यत्र धूमस् तत्राग्निर् इति

tathā hi svayam eva bhūyo darśanena yatra dhūmas tatra agnir iti mahānasādau vyāptiṃ gṛhītvā parvatasamīpaṃ gatas tadgate cāgnau saṃdihānaḥ parvate dhūmaṃ paśyan vyāptiṃ smarati yatra dhūmas tatrāgnir iti

1.40.4

तदन्तरं वह्निव्याप्यधूमवान् अयं पर्वत इति ज्ञानम् उत्पद्यते

tadantaraṃ vahnivyāpyadhūmavān ayaṃ parvata iti jñānam utpadyate

1.40.5

अयम् एव लिङ्गपरामर्श इत्य् उच्यते

ayam eva liṅgaparāmarśa ity ucyate

1.40.6

तस्मात् पर्वतो वह्निमान् इति ज्ञानम् अनुमितिर् उत्पद्यते

tasmāt parvato vahnimān iti jñānam anumitir utpadyate

1.40.7

तद् एतत् स्वार्थानुमानम्

tad etat svārthānumānam

1.40.8

यत् तु स्वयं धूमाद् अग्निम् अनुमाय परप्रतिपत्त्यर्थं पञ्चावयववाक्यं प्रयुक्ते तत् परार्थानुमानम्

yat tu svayaṃ dhūmād agnim anumāya parapratipattyarthaṃ pañcāvayavavākyaṃ prayukte tat parārthānumānam

1.40.9

यथा पर्वतो वह्निमान् धूमवत्त्वात्

yathā parvato vahnimān dhūmavattvāt

1.40.10

यो यो धूमवान् स वह्निमान् यथा महानसः

yo yo dhūmavān sa vahnimān yathā mahānasaḥ

1.40.11

तथा चायम्

tathā cāyam

1.40.12

तस्मात् तथेति

tasmāt tatheti

1.40.13

अनेन प्रतिपादिताल्लिङ्गात् परोऽप्य् अग्निं प्रतिपद्यते

anena pratipāditālliṅgāt paro'py agniṃ pratipadyate

1.41

प्रतिज्ञाहेतूदाहरणोपनयनिगमानि पञ्चावयवः

pratijñāhetūdāharaṇopanayanigamāni pañcāvayavaḥ

1.41.2

पर्वतो वह्निमान् इति प्रतिज्ञा

parvato vahnimān iti pratijñā

Tarkasaṃgraha