1.1

अस्ति कश्चिद् वणिजकः

asti kaścid vaṇijakaḥ

1.2

नगरसमीपे तेन देवतायतनं क्रियते

nagarasamīpe tena devatāyatanaṃ kriyate

1.3

तत्र ये कर्मकाराः स्थपत्यादयः मध्याह्नवेलायाम् आहारनिमित्तं भोजनमण्डपम् अनुप्रविष्टाः

tatra ye karmakārāḥ sthapatyādayaḥ madhyāhnavelāyām āhāranimittaṃ bhojanamaṇḍapam anupraviṣṭāḥ

1.4

अकस्माच् चानुषङ्गिकं देवगृहे वानरयूथम् आगतम्

akasmāc cānuṣaṅgikaṃ devagṛhe vānarayūtham āgatam

1.5

अथ तत्रैकस्य शिल्पिनो ऽर्धस्फोटितकाष्ठस्तम्भो ऽर्जुनमयः खदिरकीलकेन मध्ये यन्त्रनिखातेनावस्तब्धो ऽवतिष्ठते

atha tatraikasya śilpino 'rdhasphoṭitakāṣṭhastambho 'rjunamayaḥ khadirakīlakena madhye yantranikhātenāvastabdho 'vatiṣṭhate

1.6

तत्र कदाचिद् वानरयूथो गिरिशिखराद् अवतीर्य स्वेच्छया तरुशिखरप्रासादशृङ्गदारुनिचयेषु प्रक्रीडितुम् आरब्धः

tatra kadācid vānarayūtho giriśikharād avatīrya svecchayā taruśikharaprāsādaśṛṅgadārunicayeṣu prakrīḍitum ārabdhaḥ

1.7

एकस् तु तत्रासन्नविनाशश् चापलाद् उपविश्य स्तम्भे यन्त्रचारम् उद्दिश्येदम् आह

ekas tu tatrāsannavināśaś cāpalād upaviśya stambhe yantracāram uddiśyedam āha

1.8

केनायम् अस्थाने कीलको निखातः

kenāyam asthāne kīlako nikhātaḥ

1.9

इति पाणिभ्याम् एव संगृह्योत्पाटितुम् आरब्धः

iti pāṇibhyām eva saṃgṛhyotpāṭitum ārabdhaḥ

1.10

स्थानाच् चलिते कीले यद् वृत्तम् तद् अनाख्येयम् एवम् एव भवता ज्ञातम् इति

sthānāc calite kīle yad vṛttam tad anākhyeyam evam eva bhavatā jñātam iti

1.11

अस्ति कश्चिद् गोमायुर् आहारविच्छेदात् क्षुत्क्षामकण्ठ इतश् च इतः परिभ्रमन्न् उभयसैन्यस्यायोधनभूमिम् अपश्यत्

asti kaścid gomāyur āhāravicchedāt kṣutkṣāmakaṇṭha itaś ca itaḥ paribhramann ubhayasainyasyāyodhanabhūmim apaśyat

1.12

तत्र च महान्तं शब्दम् अशृणोत्

tatra ca mahāntaṃ śabdam aśṛṇot

1.13

तद्भयसंक्षुभितहृदयः किम् इदम् विनष्टो ऽस्मि कस्यायं शब्दः क्व वा कीदृशो वैष शब्द इति चिन्तयता दृष्टा गिरिशिखराकारा भेरी

tadbhayasaṃkṣubhitahṛdayaḥ kim idam vinaṣṭo 'smi kasyāyaṃ śabdaḥ kva vā kīdṛśo vaiṣa śabda iti cintayatā dṛṣṭā giriśikharākārā bherī

1.14

तां च दृष्ट्वाचिन्तयत्

tāṃ ca dṛṣṭvācintayat

1.15

किम् अयं शब्दो ऽस्याः स्वाभाविकः उत परप्रेरित इति

kim ayaṃ śabdo 'syāḥ svābhāvikaḥ uta paraprerita iti

1.16

अथ सा यदा वायुप्रेरितैर् वृक्षाग्रैः स्पृश्यते तदा शब्दं करोति अन्यदा न इति तूष्णीम् आस्ते

atha sā yadā vāyupreritair vṛkṣāgraiḥ spṛśyate tadā śabdaṃ karoti anyadā na iti tūṣṇīm āste

1.17

स तु तस्याः सारासारतां ज्ञातुं संनिकर्षम् उपश्लिष्टः

sa tu tasyāḥ sārāsāratāṃ jñātuṃ saṃnikarṣam upaśliṣṭaḥ

1.18

स्वयं च कौतुकाद् उभयोर् मुखयोर् अताडयत् अचिन्तयच् च

svayaṃ ca kautukād ubhayor mukhayor atāḍayat acintayac ca

1.19

गम्यं चैतद् भक्ष्यं च मम

gamyaṃ caitad bhakṣyaṃ ca mama

1.20

इत्य् अवधार्यैकदंष्ट्रया क्षुधाविष्टः पाटितवान्

ity avadhāryaikadaṃṣṭrayā kṣudhāviṣṭaḥ pāṭitavān

Tantrākhyāyikā