1.31

इति श्रीकूर्माचलाधिपतिरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे कर्मानुषञ्जनः प्रथमः परिच्छेदः

iti śrīkūrmācalādhipatirudradevaviracite śyainike śāstre karmānuṣañjanaḥ prathamaḥ paricchedaḥ

2.1

वाक्पारुष्याद्यभिहितस्तथाष्टादशको गणः

vākpāruṣyādyabhihitastathāṣṭādaśako gaṇaḥ

2.1.2

हेयाहेयप्रकारेण नामतश्चाथ कथ्यते

heyāheyaprakāreṇa nāmataścātha kathyate

2.2

वाग्दण्डयोश्च पारुष्ये ईर्ष्यासूया च साहसम्

vāgdaṇḍayośca pāruṣye īrṣyāsūyā ca sāhasam

2.2.2

अर्थदूषणपैशुन्ये क्रोधजे क्रोध एव च

arthadūṣaṇapaiśunye krodhaje krodha eva ca

2.3

स्त्रियोऽक्षा मदिरागीतनृत्यवाद्यवृथाटनम्

striyo'kṣā madirāgītanṛtyavādyavṛthāṭanam

2.3.2

परोक्षनिन्दाहःस्वप्नो मृगया चेति कामजः

parokṣanindāhaḥsvapno mṛgayā ceti kāmajaḥ

2.4

अश्लीला कर्कशा चोक्तिर् वाक्पारुष्यम् इतीष्यते

aślīlā karkaśā coktir vākpāruṣyam itīṣyate

2.4.2

दण्डेषु व्यवहारे च शोभते नान्यदा क्वचित्

daṇḍeṣu vyavahāre ca śobhate nānyadā kvacit

2.5

दण्डोऽनर्हे महोग्रश्च दण्डपारुष्यमुच्यते

daṇḍo'narhe mahograśca daṇḍapāruṣyamucyate

2.5.2

प्रतापजननायालं संकटे नान्यदा चरेत्

pratāpajananāyālaṃ saṃkaṭe nānyadā caret

2.6

परर्द्धिष्वक्षमा चेर्ष्या सा सपत्ने प्रशस्यते

pararddhiṣvakṣamā cerṣyā sā sapatne praśasyate

2.6.2

तदुच्छेदाय यतते तथैवोत्तेजितो यतः

taducchedāya yatate tathaivottejito yataḥ

2.7

दोषारोपो गुणादौ यः सासूयेति निगद्यते

doṣāropo guṇādau yaḥ sāsūyeti nigadyate

2.7.2

विदूषकादिभिः सा तु रहोगोष्ठ्यां प्रशस्यते

vidūṣakādibhiḥ sā tu rahogoṣṭhyāṃ praśasyate

2.8

क्रियमाणा तत्प्रपञ्चो नाटकादौ निरीक्ष्यताम्

kriyamāṇā tatprapañco nāṭakādau nirīkṣyatām

2.8.2

आख्यायिकादिष्वपि च समासव्यासयोगतः

ākhyāyikādiṣvapi ca samāsavyāsayogataḥ

2.9

प्राणसन्देहकृत् कार्यं कृतं साहसमुच्यते

prāṇasandehakṛt kāryaṃ kṛtaṃ sāhasamucyate

2.9.2

तदापत्सु च शोभायै भवेद्धास्याय चान्यदा

tadāpatsu ca śobhāyai bhaveddhāsyāya cānyadā

2.10

प्रकीर्णता चाग्रहणमपात्रे प्रतिपादनम्

prakīrṇatā cāgrahaṇamapātre pratipādanam

Śyainikaśāstra