5.3

अमृतम् तु विद्या

amṛtam tu vidyā

5.4

विद्या अविद्ये ईशते यः तु सः अन्यः यः योनिम् योनिम् अधितिष्ठति एकः विश्वानि रूपाणि योनीः च सर्वाः ऋषि प्रसूतम् कपिलम् यः तम् अग्रे ज्ञानैः बिभर्ति जायमानम् च पश्येत्

vidyā avidye īśate yaḥ tu saḥ anyaḥ yaḥ yonim yonim adhitiṣṭhati ekaḥ viśvāni rūpāṇi yonīḥ ca sarvāḥ ṛṣi prasūtam kapilam yaḥ tam agre jñānaiḥ bibharti jāyamānam ca paśyet

5.5

एकैकम् जालम् बहुधा विकुर्वन् अस्मिन् क्षेत्रे संहरति एष देवः

ekaikam jālam bahudhā vikurvan asmin kṣetre saṃharati eṣa devaḥ

5.6

भूयस् सृष्ट्वा पतयति तथा ईशः

bhūyas sṛṣṭvā patayati tathā īśaḥ

5.7

सर्व आधिपत्यम् कुरुते महात्मा

sarva ādhipatyam kurute mahātmā

5.8

सर्वाः दिशः ऊर्ध्वम् अधस् च तिर्यञ्चम् प्रकाशयन् भ्राजते यत् उ अनड्वान् एवम् सः देवः भगवान् वरेण्यः योनि स्वभावान् अधितिष्ठति एकः

sarvāḥ diśaḥ ūrdhvam adhas ca tiryañcam prakāśayan bhrājate yat u anaḍvān evam saḥ devaḥ bhagavān vareṇyaḥ yoni svabhāvān adhitiṣṭhati ekaḥ

5.9

_ च स्वभावम् पचति विश्व योनिः पाच्यान् च सर्वान् परिणामयेत् यः सर्वम् एतत् विश्वम् अधितिष्ठति एकः गुणान् च सर्वान् विनियोजयेत् यः

_ ca svabhāvam pacati viśva yoniḥ pācyān ca sarvān pariṇāmayet yaḥ sarvam etat viśvam adhitiṣṭhati ekaḥ guṇān ca sarvān viniyojayet yaḥ

5.10

तत् वेद गुह्य उपनिषत्सु गूढम्

tat veda guhya upaniṣatsu gūḍham

5.11

तत् ब्रह्मा वेदते ब्रह्म योनिम्

tat brahmā vedate brahma yonim

5.12

ये पूर्वम् देवाः ऋषयः च तत् विदुः ते तद् मयाः अमृताः वै बभूवुः

ye pūrvam devāḥ ṛṣayaḥ ca tat viduḥ te tad mayāḥ amṛtāḥ vai babhūvuḥ

5.13

गुण अन्वयः यः फल कर्म कर्ता कृतस्य तस्य एव सः च उपभोक्ता

guṇa anvayaḥ yaḥ phala karma kartā kṛtasya tasya eva saḥ ca upabhoktā

5.14

सः विश्व रूपः त्रिगुणः त्रि वर्त्मा प्राण अधिपः संचरति स्व कर्मभिः

saḥ viśva rūpaḥ triguṇaḥ tri vartmā prāṇa adhipaḥ saṃcarati sva karmabhiḥ

5.15

अङ्गुष्ठ मात्रः रवि तुल्य रूपः संकल्प अहंकार समन्वितः यः

aṅguṣṭha mātraḥ ravi tulya rūpaḥ saṃkalpa ahaṃkāra samanvitaḥ yaḥ

5.16

बुद्ध्याः गुणेन आत्म गुणेन च एव आर अग्र मात्रः हि अवरः अपि दृष्टः

buddhyāḥ guṇena ātma guṇena ca eva āra agra mātraḥ hi avaraḥ api dṛṣṭaḥ

5.17

वाल अग्र शत भागस्य शतधा कल्पितस्य च भागः जीवः सः विज्ञेयः

vāla agra śata bhāgasya śatadhā kalpitasya ca bhāgaḥ jīvaḥ saḥ vijñeyaḥ

5.18

सः च आनन्त्याय कल्पते

saḥ ca ānantyāya kalpate

5.19

न एव स्त्री न पुमान् एष

na eva strī na pumān eṣa

5.20

न च एव अयम् नपुंसकः

na ca eva ayam napuṃsakaḥ

5.21

यत् यत् शरीरम् आदत्ते तेन तेन सः युज्यते

yat yat śarīram ādatte tena tena saḥ yujyate

5.11

संकल्पनस्पर्शनदृष्टिहोमैर् ग्रासाम्बुवृष्ट्या चात्मविवृद्धिजन्म

saṃkalpanasparśanadṛṣṭihomair grāsāmbuvṛṣṭyā cātmavivṛddhijanma

Śvetāśvataropaniṣad