65.9

येन वाक्यं युज्यते स योगः

yena vākyaṃ yujyate sa yogaḥ

65.9.2

यथा तैलं पिबेच्चामृतवल्लिनिम्बहिंस्राभयावृक्षकपिप्पलीभिः

yathā tailaṃ pibeccāmṛtavallinimbahiṃsrābhayāvṛkṣakapippalībhiḥ

65.9.3

सिद्धं बलाभ्यां च सदेवदारु हिताय नित्यं गलगण्डरोगे

siddhaṃ balābhyāṃ ca sadevadāru hitāya nityaṃ galagaṇḍaroge

65.9.4

इत्यत्र तैलं सिद्धं पिबेदिति प्रथमं वक्तव्ये तृतीयपादे सिद्धमिति प्रयुक्तम् एवं दूरस्थानाम् अपि पदानामेकीकरणं योगः

ityatra tailaṃ siddhaṃ pibediti prathamaṃ vaktavye tṛtīyapāde siddhamiti prayuktam evaṃ dūrasthānām api padānāmekīkaraṇaṃ yogaḥ

65.10

यो ऽर्थो ऽभिहितः सूत्रे पदे वा स पदार्थः पदस्य पदयोः पदानां वार्थः पदार्थो ऽपरिमिताश्च पदार्थाः

yo 'rtho 'bhihitaḥ sūtre pade vā sa padārthaḥ padasya padayoḥ padānāṃ vārthaḥ padārtho 'parimitāśca padārthāḥ

65.10.2

यथा स्नेहस्वेदाञ्जनेषु निर्दिष्टेषु द्वयोस्त्रयाणां वार्थानाम् उपपत्तिर्दृश्यते तत्र यो ऽर्थः पूर्वापरयोगसिद्धो भवति स ग्रहीतव्यो यथा देवोत्पत्तिमध्यायं व्याख्यास्याम इत्युक्ते संदिह्यते बुद्धिः कतमस्य वेदस्योत्पत्तिं वक्ष्यतीति यतः ऋग्वेदादयस्तु वेदाः विद विचारणे विद्ﾱ लाभे इत्येतयोश्च धात्वोरनेकार्थयोः प्रयोगात्तत्र पूर्वापरयोगम् उपलभ्य प्रतिपत्तिर्भवति आयुर्वेदोत्पत्तिमयं विवक्षुरिति

yathā snehasvedāñjaneṣu nirdiṣṭeṣu dvayostrayāṇāṃ vārthānām upapattirdṛśyate tatra yo 'rthaḥ pūrvāparayogasiddho bhavati sa grahītavyo yathā devotpattimadhyāyaṃ vyākhyāsyāma ityukte saṃdihyate buddhiḥ katamasya vedasyotpattiṃ vakṣyatīti yataḥ ṛgvedādayastu vedāḥ vida vicāraṇe vidﾱ lābhe ityetayośca dhātvoranekārthayoḥ prayogāttatra pūrvāparayogam upalabhya pratipattirbhavati āyurvedotpattimayaṃ vivakṣuriti

65.11

यदन्यदुक्तमन्यार्थसाधकं भवति स हेत्वर्थः

yadanyaduktamanyārthasādhakaṃ bhavati sa hetvarthaḥ

65.11.2

यथा मृत्पिण्डो ऽद्भिः प्रक्लिद्यते तथा माषदुग्धप्रभृतिभिर् व्रणः प्रक्लिद्यत इति

yathā mṛtpiṇḍo 'dbhiḥ praklidyate tathā māṣadugdhaprabhṛtibhir vraṇaḥ praklidyata iti

65.12

समासवचनम् उद्देशः

samāsavacanam uddeśaḥ

65.12.2

यथा शल्यम् इति

yathā śalyam iti

65.13

विस्तरवचनं निर्देशः

vistaravacanaṃ nirdeśaḥ

65.13.2

यथा शारीरमागन्तुकं चेति

yathā śārīramāgantukaṃ ceti

65.14

एवमित्युपदेशः

evamityupadeśaḥ

65.14.2

यथा तथा न जागृयाद्रात्रौ दिवास्वप्नं च वर्जयेत् इति

yathā tathā na jāgṛyādrātrau divāsvapnaṃ ca varjayet iti

65.15

अनेन कारणेनेत्यपदेशो यथापदिश्यते मधुरः श्लेष्माणमभिवर्धयतीति

anena kāraṇenetyapadeśo yathāpadiśyate madhuraḥ śleṣmāṇamabhivardhayatīti

65.16

प्रकृतस्यातिक्रान्तेन साधनं प्रदेशः

prakṛtasyātikrāntena sādhanaṃ pradeśaḥ

65.16.2

यथा देवदत्तस्यानेन शल्यमुद्धृतं तथा यज्ञदत्तस्याप्ययमुद्धरिष्यतीति

yathā devadattasyānena śalyamuddhṛtaṃ tathā yajñadattasyāpyayamuddhariṣyatīti

65.17

प्रकृतस्यानागतस्य साधनमतिदेशः

prakṛtasyānāgatasya sādhanamatideśaḥ

65.17.2

यथा यतो ऽस्य वायुरूर्ध्वमुत्तिष्ठते तेनोदावर्ती स्यादिति

yathā yato 'sya vāyurūrdhvamuttiṣṭhate tenodāvartī syāditi

65.18

अभिव्याप्यापकर्षणम् अपवर्गः

abhivyāpyāpakarṣaṇam apavargaḥ

Suśrutasaṃhitā