56.11

यः श्यावदन्तौष्ठनखो ऽल्पसंज्ञश्छर्द्यर्दितो ऽभ्यन्तरयातनेत्रः

yaḥ śyāvadantauṣṭhanakho 'lpasaṃjñaśchardyardito 'bhyantarayātanetraḥ

56.11.2

क्षामस्वरः सर्वविमुक्तसन्धिर्यायान्नरः सो ऽपुनरागमाय

kṣāmasvaraḥ sarvavimuktasandhiryāyānnaraḥ so 'punarāgamāya

56.12

साध्यासु पार्ष्ण्योर् दहनं प्रशस्तम् अग्निप्रतापो वमनं च तीक्ष्णम्

sādhyāsu pārṣṇyor dahanaṃ praśastam agnipratāpo vamanaṃ ca tīkṣṇam

56.12.2

पक्वे ततो ऽन्ने तु विलङ्घनं स्यात् संपाचनं चापि विरेचनं च

pakve tato 'nne tu vilaṅghanaṃ syāt saṃpācanaṃ cāpi virecanaṃ ca

56.13

विशुद्धदेहस्य हि सद्य एव मूर्च्छातिसारादिरुपैति शान्तिम्

viśuddhadehasya hi sadya eva mūrcchātisārādirupaiti śāntim

56.13.2

आस्थापनं चापि वदन्ति पथ्यं सर्वासु योगानपरान्निबोध

āsthāpanaṃ cāpi vadanti pathyaṃ sarvāsu yogānaparānnibodha

56.14

पथ्यावचाहिङ्गुकलिङ्गगृञ्जसौवर्चलैः सातिविषैश्च

sātiviṣaiśca cūrṇam

56.14.2

सुखाम्बुपीतं विनिहन्त्यजीर्णं शूलं विसूचीमरुचिं च सद्यः

sukhāmbupītaṃ vinihantyajīrṇaṃ śūlaṃ visūcīmaruciṃ ca sadyaḥ

56.15

क्षारागदं वा लवणं विषं वा गुडप्रगाढानथ सर्षपान् वा

kṣārāgadaṃ vā lavaṇaṃ viṣaṃ vā guḍapragāḍhānatha sarṣapān vā

56.15.2

अम्लेन वा सैन्धवहिङ्गुयुक्तौ सबीजपूर्णौ सघृतौ त्रिवर्गौ

amlena vā saindhavahiṅguyuktau sabījapūrṇau saghṛtau trivargau

56.16

कटुत्रिकं वा लवणैरुपेतं पिबेत् स्नुहीक्षीरविमिश्रितं तु

kaṭutrikaṃ vā lavaṇairupetaṃ pibet snuhīkṣīravimiśritaṃ tu

56.16.2

कल्याणकं वा लवणं पिबेत्तु यदुक्तम् आदावनिलामयेषु

kalyāṇakaṃ vā lavaṇaṃ pibettu yaduktam ādāvanilāmayeṣu

56.17

कृष्णाजमोदक्षवकाणि वापि तुल्यौ पिबेद्वा मगधानिकुम्भौ

kṛṣṇājamodakṣavakāṇi vāpi tulyau pibedvā magadhānikumbhau

56.17.2

दन्तीयुतं वा मगधोद्भवानां कल्कं पिबेत् कोषवतीरसेन

dantīyutaṃ vā magadhodbhavānāṃ kalkaṃ pibet koṣavatīrasena

56.18

उष्णाभिर् अद्भिर् मगधोद्भवानां कल्कं पिबेन्नागरकल्कयुक्तम्

uṣṇābhir adbhir magadhodbhavānāṃ kalkaṃ pibennāgarakalkayuktam

56.18.2

व्योषं करञ्जस्य फलं हरिद्रे मूलं समं चाप्यथ मातुलुङ्ग्याः

vyoṣaṃ karañjasya phalaṃ haridre mūlaṃ samaṃ cāpyatha mātuluṅgyāḥ

56.19

छायाविशुष्का गुटिकाः कृतास्ता हन्युर्विसूचीं नयनाञ्जनेन

chāyāviśuṣkā guṭikāḥ kṛtāstā hanyurvisūcīṃ nayanāñjanena

56.19.2

सुवामितं साधुविरेचितं वा सुलङ्घितं वा मनुजं विदित्वा

suvāmitaṃ sādhuvirecitaṃ vā sulaṅghitaṃ vā manujaṃ viditvā

56.20

पेयादिभिर् दीपनपाचनीयैः सम्यक्क्षुधार्तं समुपक्रमेत

peyādibhir dīpanapācanīyaiḥ samyakkṣudhārtaṃ samupakrameta

56.20.2

आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन

āmaṃ śakṛdvā nicitaṃ krameṇa bhūyo vibaddhaṃ viguṇānilena

Suśrutasaṃhitā