55.53.2

गवां मूत्रेण ता वर्तीः कारयेत्तु गुदानुगाः

gavāṃ mūtreṇa tā vartīḥ kārayettu gudānugāḥ

55.53.3

सद्यः शर्मकरावेतौ योगावमृतसंमतौ

sadyaḥ śarmakarāvetau yogāvamṛtasaṃmatau

56.1

अथातो विसूचिकाप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto visūcikāpratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

56.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

56.3

अजीर्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदीरितम्

ajīrṇamāmaṃ viṣṭabdhaṃ vidagdhaṃ ca yadīritam

56.3.2

विसूच्यलसकौ तस्माद् भवेच्चापि विलम्बिका

visūcyalasakau tasmād bhaveccāpi vilambikā

56.4

सूचीभिरिव गात्राणि तुदन् संतिष्ठते ऽनिलः

sūcībhiriva gātrāṇi tudan saṃtiṣṭhate 'nilaḥ

56.4.2

यस्याजीर्णेन सा वैद्यैरुच्यते ति

yasyājīrṇena sā vaidyairucyate ti

56.5

न तां परिमिताहारा लभन्ते विदितागमाः

na tāṃ parimitāhārā labhante viditāgamāḥ

56.5.2

मूढास्तामजितात्मानो लभन्ते कलुषाशयाः

mūḍhāstāmajitātmāno labhante kaluṣāśayāḥ

56.6

मूर्च्छातिसारौ वमथुः पिपासा शूलं भ्रमोद्वेष्टनजृम्भदाहाः

mūrcchātisārau vamathuḥ pipāsā śūlaṃ bhramodveṣṭanajṛmbhadāhāḥ

56.6.2

वैवर्ण्यकम्पौ हृदये रुजश्च भवन्ति तस्यां शिरसश्च भेदः

vaivarṇyakampau hṛdaye rujaśca bhavanti tasyāṃ śirasaśca bhedaḥ

56.7

कुक्षिरानह्यते ऽत्यर्थं प्रताम्यति विकूजति

kukṣirānahyate 'tyarthaṃ pratāmyati vikūjati

56.7.2

निरुद्धो मारुतश्चापि कुक्षौ विपरिधावति

niruddho mārutaścāpi kukṣau viparidhāvati

56.8

वातवर्चोनिरोधश्च कुक्षौ यस्य भृशं भवेत्

vātavarconirodhaśca kukṣau yasya bhṛśaṃ bhavet

56.8.2

तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारावरोधकौ

tasyālasakamācaṣṭe tṛṣṇodgārāvarodhakau

56.9

दुष्टं तु भुक्तं कफमारुताभ्यां प्रवर्तते नोर्ध्वमधश्च यस्य

duṣṭaṃ tu bhuktaṃ kaphamārutābhyāṃ pravartate nordhvamadhaśca yasya

56.9.2

विलम्बिकां तां भृशदुश्चिकित्स्यामाचक्षते शास्त्रविदः पुराणाः

vilambikāṃ tāṃ bhṛśaduścikitsyāmācakṣate śāstravidaḥ purāṇāḥ

56.10

यत्रस्थमामं विरुजेत् तम् एव देशं विशेषेण विकारजातैः

yatrasthamāmaṃ virujet tam eva deśaṃ viśeṣeṇa vikārajātaiḥ

56.10.2

दोषेण येनावततं स्वलिङ्गैस्तं लक्षयेदामसमुद्भवैश्च

doṣeṇa yenāvatataṃ svaliṅgaistaṃ lakṣayedāmasamudbhavaiśca

Suśrutasaṃhitā