55.13.2

कण्ठास्यपूर्णत्वमतीव तोदः कूजश्च वायोरुत वाप्रवृत्तिः

kaṇṭhāsyapūrṇatvamatīva todaḥ kūjaśca vāyoruta vāpravṛttiḥ

55.14

उद्गारवेगे ऽभिहते भवन्ति घोरा विकाराः पवनप्रसूताः

udgāravege 'bhihate bhavanti ghorā vikārāḥ pavanaprasūtāḥ

55.14.2

छर्देर्विघातेन भवेच्च कुष्ठं येनैव दोषेण विदग्धम् अन्नम्

chardervighātena bhavecca kuṣṭhaṃ yenaiva doṣeṇa vidagdham annam

55.15

मूत्राशये पायुनि मुष्कयोश्च शोफो रुजो मूत्रविनिग्रहश्च

mūtrāśaye pāyuni muṣkayośca śopho rujo mūtravinigrahaśca

55.15.2

शुक्राश्मरी तत्स्रवणं भवेद्वा ते ते विकारा विहते तु शुक्रे

śukrāśmarī tatsravaṇaṃ bhavedvā te te vikārā vihate tu śukre

55.16

तन्द्राङ्गमर्दारुचिविभ्रमाः स्युः क्षुधो ऽभिघातात् कृशता च दृष्टेः

tandrāṅgamardārucivibhramāḥ syuḥ kṣudho 'bhighātāt kṛśatā ca dṛṣṭeḥ

55.16.2

कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाभिघाताद्धृदये व्यथा च

kaṇṭhāsyaśoṣaḥ śravaṇāvarodhastṛṣṇābhighātāddhṛdaye vyathā ca

55.17

श्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रोगमोहावथवापि गुल्मः

śrāntasya niḥśvāsavinigraheṇa hṛdrogamohāvathavāpi gulmaḥ

55.17.2

जृम्भाङ्गमर्दो ऽङ्गशिरोऽक्षिजाड्यं निद्राभिघातादथवापि तन्द्रा

jṛmbhāṅgamardo 'ṅgaśiro'kṣijāḍyaṃ nidrābhighātādathavāpi tandrā

55.18

तृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम्

tṛṣṇārditaṃ parikliṣṭaṃ kṣīṇaṃ śūlairabhidrutam

55.18.2

शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत्

śakṛdvamantaṃ matimānudāvartinamutsṛjet

55.19

सर्वेष्वेतेषु विधिवदुदावर्तेषु कृत्स्नशः

sarveṣveteṣu vidhivadudāvarteṣu kṛtsnaśaḥ

55.19.2

वायोः क्रिया विधातव्याः स्वमार्गप्रतिपत्तये

vāyoḥ kriyā vidhātavyāḥ svamārgapratipattaye

55.20

सामान्यतः पृथक्त्वेन क्रियां भूयो निबोध मे

sāmānyataḥ pṛthaktvena kriyāṃ bhūyo nibodha me

55.20.2

आस्थापनं मारुतजे स्निग्धस्विन्ने विशिष्यते

āsthāpanaṃ mārutaje snigdhasvinne viśiṣyate

55.21

पुरीषजे तु कर्तव्यो विधिरानाहिको भवेत्

purīṣaje tu kartavyo vidhirānāhiko bhavet

55.21.2

सौवर्चलाढ्यां मदिरां मूत्रे त्वभिहते पिबेत्

sauvarcalāḍhyāṃ madirāṃ mūtre tvabhihate pibet

55.22

एलां वाप्यथ मद्येन क्षीरं वापि पिबेन्नरः

elāṃ vāpyatha madyena kṣīraṃ vāpi pibennaraḥ

55.22.2

धात्रीफलानां स्वरसं सजलं वा पिबेत्त्र्यहम्

dhātrīphalānāṃ svarasaṃ sajalaṃ vā pibettryaham

55.23

रसमश्वपुरीषस्य गर्दभस्याथवा पिबेत्

rasamaśvapurīṣasya gardabhasyāthavā pibet

Suśrutasaṃhitā