55.3.2

न वेगान् धारयेत् प्राज्ञो वातादीनां जिजीविषुः

na vegān dhārayet prājño vātādīnāṃ jijīviṣuḥ

55.4

वातविण्मूत्रजृम्भाश्रुक्षवोद्गारवमीन्द्रियैः

vātaviṇmūtrajṛmbhāśrukṣavodgāravamīndriyaiḥ

55.4.2

व्याहन्यमानैर् उदितैर् उदावर्तो निरुच्यते

vyāhanyamānair uditair udāvarto nirucyate

55.5

क्षुत्तृष्णाश्वासनिद्राणाम् उदावर्तो विधारणात्

kṣuttṛṣṇāśvāsanidrāṇām udāvarto vidhāraṇāt

55.5.2

तस्याभिधास्ये व्यासेन लक्षणं च चिकित्सितम्

tasyābhidhāsye vyāsena lakṣaṇaṃ ca cikitsitam

55.6

त्रयोदशविधश्चासौ भिन्न एतैस्तु कारणैः

trayodaśavidhaścāsau bhinna etaistu kāraṇaiḥ

55.6.2

अपथ्यभोजनाच्चापि वक्ष्यते च तथापरः

apathyabhojanāccāpi vakṣyate ca tathāparaḥ

55.7

आध्मानशूलौ हृदयोपरोधं शिरोरुजं श्वासमतीव हिक्काम्

ādhmānaśūlau hṛdayoparodhaṃ śirorujaṃ śvāsamatīva hikkām

55.7

कास प्रतिश्याय गलग्रहान् च बलास पित्त प्रसरम् च घोरम् कुर्यात् अपानः अभिहतः

kāsa pratiśyāya galagrahān ca balāsa pitta prasaram ca ghoram kuryāt apānaḥ abhihataḥ

55.13

स्व मार्गे हन्यात् पुरीषम् मुखात् क्षिपेत् _

sva mārge hanyāt purīṣam mukhāt kṣipet _

55.8.2

आटोपशूलौ परिकर्तनं च सङ्गः पुरीषस्य तथोर्ध्ववातः

āṭopaśūlau parikartanaṃ ca saṅgaḥ purīṣasya tathordhvavātaḥ

55.9

पुरीषमास्याद् अपि वा निरेति पुरीषवेगे ऽभिहते नरस्य

purīṣamāsyād api vā nireti purīṣavege 'bhihate narasya

55.9.2

मूत्रस्य वेगे ऽभिहते नरस्तु कृच्छ्रेण मूत्रं कुरुते ऽल्पमल्पम्

mūtrasya vege 'bhihate narastu kṛcchreṇa mūtraṃ kurute 'lpamalpam

55.10

मेढ्रे गुदे वङ्क्षणबस्तिमुष्कनाभिप्रदेशेष्वथवापि मूर्ध्नि

meḍhre gude vaṅkṣaṇabastimuṣkanābhipradeśeṣvathavāpi mūrdhni

55.10.2

आनद्धबस्तिश्च भवन्ति तीव्राः शूलाश्च शूलैरिव भिन्नमूर्तेः

ānaddhabastiśca bhavanti tīvrāḥ śūlāśca śūlairiva bhinnamūrteḥ

55.11

मन्यागलस्तम्भशिरोविकारा जृम्भोपघातात् पवनात्मकाः स्युः

manyāgalastambhaśirovikārā jṛmbhopaghātāt pavanātmakāḥ syuḥ

55.11.2

श्रोत्राननघ्राणविलोचनोत्था भवन्ति तीव्राश्च तथा विकाराः

śrotrānanaghrāṇavilocanotthā bhavanti tīvrāśca tathā vikārāḥ

55.12

आनन्दजं शोकसमुद्भवं वा नेत्रोदकं प्राप्तममुञ्चतो हि

ānandajaṃ śokasamudbhavaṃ vā netrodakaṃ prāptamamuñcato hi

55.12.2

शिरोगुरुत्वं नयनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह पीनसेन

śirogurutvaṃ nayanāmayāśca bhavanti tīvrāḥ saha pīnasena

55.13

भवन्ति गाढं क्षवथोर् विघाताच्छिरोऽक्षिनासाश्रवणेषु रोगाः

bhavanti gāḍhaṃ kṣavathor vighātācchiro'kṣināsāśravaṇeṣu rogāḥ

Suśrutasaṃhitā