50.29

कपोतपारावतलावशकश्वदंष्ट्रगोधावृषदंशजान् रसान्

kapotapārāvatalāvaśakaśvadaṃṣṭragodhāvṛṣadaṃśajān rasān

50.29.2

पिबेत् फलाम्लानहिमान् ससैन्धवान् स्निग्धांस्तथैवर्ष्यमृगद्विजोद्भवान्

pibet phalāmlānahimān sasaindhavān snigdhāṃstathaivarṣyamṛgadvijodbhavān

50.30

विरेचनं पथ्यतमं ससैन्धवं घृतं सुखोष्णं च सितोपलायुतम्

virecanaṃ pathyatamaṃ sasaindhavaṃ ghṛtaṃ sukhoṣṇaṃ ca sitopalāyutam

50.30.2

सदागतावूर्ध्वगते ऽनुवासनं वदन्ति केचिच्च हिताय हिक्किनाम्

sadāgatāvūrdhvagate 'nuvāsanaṃ vadanti kecicca hitāya hikkinām

51.1

अथातः श्वासप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

athātaḥ śvāsapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ

51.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

51.3

यैरेव कारणैर् हिक्का बहुभिः सम्प्रवर्तते

yaireva kāraṇair hikkā bahubhiḥ sampravartate

51.3.2

तैरेव कारणैः श्वासो घोरो भवति देहिनाम्

taireva kāraṇaiḥ śvāso ghoro bhavati dehinām

51.4

विहाय प्रकृतिं वायुः प्राणो ऽथ कफसंयुतः

vihāya prakṛtiṃ vāyuḥ prāṇo 'tha kaphasaṃyutaḥ

51.4.2

श्वासयत्यूर्ध्वगो भूत्वा तं श्वासं परिचक्षते

śvāsayatyūrdhvago bhūtvā taṃ śvāsaṃ paricakṣate

51.5

क्षुद्रकस्तमकश्छिन्नो महानूर्ध्वश्च पञ्चधा

kṣudrakastamakaśchinno mahānūrdhvaśca pañcadhā

51.5.2

भिद्यते स महाव्याधिः श्वास एको विशेषतः

bhidyate sa mahāvyādhiḥ śvāsa eko viśeṣataḥ

51.6

प्राग्रूपं तस्य हृत्पीडा भक्तद्वेषो ऽरतिः परा

prāgrūpaṃ tasya hṛtpīḍā bhaktadveṣo 'ratiḥ parā

51.6.2

आनाहः पार्श्वयोः शूलं वैरस्यं वदनस्य च

ānāhaḥ pārśvayoḥ śūlaṃ vairasyaṃ vadanasya ca

51.7

किंचिदारभमाणस्य यस्य श्वासः प्रवर्तते

kiṃcidārabhamāṇasya yasya śvāsaḥ pravartate

51.7.2

निषण्णस्यैति शान्तिं च स क्षुद्र इति संज्ञितः

niṣaṇṇasyaiti śāntiṃ ca sa kṣudra iti saṃjñitaḥ

51.8

तृट्स्वेदवमथुप्रायः कण्ठघुर्घुरिकान्वितः

tṛṭsvedavamathuprāyaḥ kaṇṭhaghurghurikānvitaḥ

51.8.2

विशेषाद्दुर्दिने ताम्येच्छ्वासः स तमको मतः

viśeṣāddurdine tāmyecchvāsaḥ sa tamako mataḥ

51.9

घोषेण महताविष्टः सकासः सकफो नरः

ghoṣeṇa mahatāviṣṭaḥ sakāsaḥ sakapho naraḥ

51.9.2

यः श्वसित्यबलो ऽन्नद्विट् सुप्तस्तमकपीडितः

yaḥ śvasityabalo 'nnadviṭ suptastamakapīḍitaḥ

Suśrutasaṃhitā