48.15.2

क्षीणं विचित्तं बधिरं तृषार्तं विवर्जयेन्निर्गतजिह्वमाशु

kṣīṇaṃ vicittaṃ badhiraṃ tṛṣārtaṃ vivarjayennirgatajihvamāśu

48.16

तृष्णाभिवृद्धावुदरे च पूर्णे तं वामयेन्मागधिकोदकेन

tṛṣṇābhivṛddhāvudare ca pūrṇe taṃ vāmayenmāgadhikodakena

48.16.2

विलोभनं चात्र हितं विधेयं स्याद्दाडिमाम्रातकमातुलुङ्गैः

vilobhanaṃ cātra hitaṃ vidheyaṃ syāddāḍimāmrātakamātuluṅgaiḥ

48.17

तिस्रः प्रयोगैरिह संनिवार्याः शीतैश्च सम्यग्रसवीर्यजातैः

tisraḥ prayogairiha saṃnivāryāḥ śītaiśca samyagrasavīryajātaiḥ

48.17.2

गण्डूषमम्लैर् विरसे च वक्त्रे कुर्याच्छुभैरामलकस्य चूर्णैः

gaṇḍūṣamamlair virase ca vaktre kuryācchubhairāmalakasya cūrṇaiḥ

48.18

सुवर्णरूप्यादिभिरग्नितप्तैर् लोष्टैः कृतं वा सिकतादिभिर् वा

suvarṇarūpyādibhiragnitaptair loṣṭaiḥ kṛtaṃ vā sikatādibhir vā

48.18.2

जलं सुखोष्णं शमयेत्तु तृष्णां सशर्करं क्षौद्रयुतं हिमं वा

jalaṃ sukhoṣṇaṃ śamayettu tṛṣṇāṃ saśarkaraṃ kṣaudrayutaṃ himaṃ vā

48.19

पञ्चाङ्गिकाः पञ्चगणा य उक्तास्तेष्वम्बु सिद्धं प्रथमे गणे वा

pañcāṅgikāḥ pañcagaṇā ya uktāsteṣvambu siddhaṃ prathame gaṇe vā

48.19.2

पिबेत् सुखोष्णं मनुजो ऽचिरेण तृषो विमुच्येत हि वातजायाः

pibet sukhoṣṇaṃ manujo 'cireṇa tṛṣo vimucyeta hi vātajāyāḥ

48.20

पित्तघ्नवर्गैस्तु कृतः कषायः सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतः

pittaghnavargaistu kṛtaḥ kaṣāyaḥ saśarkaraḥ kṣaudrayutaḥ suśītaḥ

48.20.2

पीतस्तृषां पित्तकृतां निहन्ति क्षीरं शृतं वाप्यथ जीवनीयैः

pītastṛṣāṃ pittakṛtāṃ nihanti kṣīraṃ śṛtaṃ vāpyatha jīvanīyaiḥ

48.21

बिल्वाढकीकन्यकपञ्चमूलीदर्भेषु सिद्धं कफजां निहन्ति

bilvāḍhakīkanyakapañcamūlīdarbheṣu siddhaṃ kaphajāṃ nihanti

48.21.2

हितं भवेच्छर्दनम् एव चात्र तप्तेन निम्बप्रसवोदकेन

hitaṃ bhavecchardanam eva cātra taptena nimbaprasavodakena

48.22

सर्वासु तृष्णास्वथवापि पैत्तं कुर्याद्विधिं तेन हि ता न सन्ति

sarvāsu tṛṣṇāsvathavāpi paittaṃ kuryādvidhiṃ tena hi tā na santi

48.22.2

पर्यागतोदुम्बरजो रसस्तु सशर्करस् तत्क्वथितोदकं वा

paryāgatodumbarajo rasastu saśarkaras tatkvathitodakaṃ vā

48.23

वर्गस्य सिद्धस्य च सारिवादेः पातव्यमम्भः शिशिरं तृषार्तैः

vargasya siddhasya ca sārivādeḥ pātavyamambhaḥ śiśiraṃ tṛṣārtaiḥ

48.23.2

कशेरुशृङ्गाटकपद्ममोचबिसेक्षुसिद्धं क्षतजां निहन्ति

kaśeruśṛṅgāṭakapadmamocabisekṣusiddhaṃ kṣatajāṃ nihanti

48.24

लाजोत्पलोशीरकुचन्दनानि दत्त्वा प्रवाते निशि वासयेत्तु

lājotpalośīrakucandanāni dattvā pravāte niśi vāsayettu

48.24.2

तदुत्तमं तोयमुदारगन्धि सितायुतं क्षौद्रयुतं वदन्ति

taduttamaṃ toyamudāragandhi sitāyutaṃ kṣaudrayutaṃ vadanti

48.25

द्राक्षाप्रगाढं च हिताय वैद्यस्तृष्णार्दितेभ्यो वितरेन्नरेभ्यः

drākṣāpragāḍhaṃ ca hitāya vaidyastṛṣṇārditebhyo vitarennarebhyaḥ

Suśrutasaṃhitā