42.8

पुरुषाणां तथा स्त्रीणां ज्ञेयो रक्तेन चापरः

puruṣāṇāṃ tathā strīṇāṃ jñeyo raktena cāparaḥ

42.8.2

सदनं मदन्ता वह्नेराटोपो

sadanaṃ madantā vahnerāṭopo

42.9

विण्मूत्रानिलसङ्गश्च सौहित्यासहता तथा

viṇmūtrānilasaṅgaśca sauhityāsahatā tathā

42.9.2

द्वेषो ऽन्ने वायुरूर्ध्वं च पूर्वरूपेषु गुल्मिनाम्

dveṣo 'nne vāyurūrdhvaṃ ca pūrvarūpeṣu gulminām

42.10

हृत्कुक्षिशूलं मुखकण्ठशोषो वायोर् निरोधो विषमाग्निता च

hṛtkukṣiśūlaṃ mukhakaṇṭhaśoṣo vāyor nirodho viṣamāgnitā ca

42.10.2

ते ते विकाराः पवनात्मकाश्च भवन्ति गुल्मे ऽनिलसंभवे तु

te te vikārāḥ pavanātmakāśca bhavanti gulme 'nilasaṃbhave tu

42.11

स्वेदज्वराहारविदाहदाहास् तृष्णाङ्गरागः कटुवक्त्रता च

svedajvarāhāravidāhadāhās tṛṣṇāṅgarāgaḥ kaṭuvaktratā ca

42.11.2

पित्तस्य लिङ्गान्यखिलानि यानि पित्तात्मके तानि भवन्ति गुल्मे

pittasya liṅgānyakhilāni yāni pittātmake tāni bhavanti gulme

42.12

स्तैमित्यमन्ने ऽरुचिरङ्गसादश्छर्दिः प्रसेको मधुरास्यता च

staimityamanne 'ruciraṅgasādaśchardiḥ praseko madhurāsyatā ca

42.12.2

कफस्य लिङ्गानि च यानि तानि भवन्ति गुल्मे कफसंभवे तु

kaphasya liṅgāni ca yāni tāni bhavanti gulme kaphasaṃbhave tu

42.13

सर्वात्मकः सर्वविकारयुक्तः सो ऽसाध्य उक्तः क्षतजं प्रवक्ष्ये

sarvātmakaḥ sarvavikārayuktaḥ so 'sādhya uktaḥ kṣatajaṃ pravakṣye

42.13.2

नवप्रसूताहितभोजना या या चामगर्भं विसृजेदृतौ वा

navaprasūtāhitabhojanā yā yā cāmagarbhaṃ visṛjedṛtau vā

42.14

वायुर्हि तस्याः परिगृह्य रक्तं करोति गुल्मं सरुजं सदाहम्

vāyurhi tasyāḥ parigṛhya raktaṃ karoti gulmaṃ sarujaṃ sadāham

42.14.2

पैत्तस्य लिङ्गेन समानलिङ्गं विशेषणं चाप्यपरं निबोध

paittasya liṅgena samānaliṅgaṃ viśeṣaṇaṃ cāpyaparaṃ nibodha

42.15

न स्पन्दते नोदरमेति वृद्धिं भवन्ति लिङ्गानि च गर्भिणीनाम्

na spandate nodarameti vṛddhiṃ bhavanti liṅgāni ca garbhiṇīnām

42.15.2

तं गर्भकालातिगमे चिकित्स्यम् असृग्भवं गुल्ममुशन्ति तज्ज्ञाः

taṃ garbhakālātigame cikitsyam asṛgbhavaṃ gulmamuśanti tajjñāḥ

42.16

वातगुल्मार्दितं स्निग्धं युक्तं स्नेहविरेचनैः

vātagulmārditaṃ snigdhaṃ yuktaṃ snehavirecanaiḥ

42.16.2

उपाचरेद्यथाकालं निरूहैः सानुवासनैः

upācaredyathākālaṃ nirūhaiḥ sānuvāsanaiḥ

42.17

पित्तगुल्मार्दितं स्निग्धं काकोल्यादिघृतेन तु

pittagulmārditaṃ snigdhaṃ kākolyādighṛtena tu

42.17.2

विरिक्तं मधुरैर् योगैर् निरूहैः समुपाचरेत्

viriktaṃ madhurair yogair nirūhaiḥ samupācaret

Suśrutasaṃhitā