27.11.2

शीतलेन जलेनैनं मूर्छन्तम् अवसेचयेत्

śītalena jalenainaṃ mūrchantam avasecayet

27.11.3

संरक्षेदस्य मर्माणि मुहुराश्वासयेच् च तम्

saṃrakṣedasya marmāṇi muhurāśvāsayec ca tam

27.12

ततः शल्यमुद्धृत्य निर्लोहितं व्रणं कृत्वा स्वेदार्हम् अग्निघृतप्रभृतिभिः संस्वेद्य विदह्य प्रदिह्य सर्पिर्मधुभ्यां बद्ध्वाचारिकम् उपदिशेत्

tataḥ śalyamuddhṛtya nirlohitaṃ vraṇaṃ kṛtvā svedārham agnighṛtaprabhṛtibhiḥ saṃsvedya vidahya pradihya sarpirmadhubhyāṃ baddhvācārikam upadiśet

27.12.2

सिरास्नायुविलग्नं शलाकादिभिर् विमोच्यापनयेत् श्वयथुग्रस्तवारङ्गं समवपीड्य श्वयथुं दुर्बलवारङ्गं कुशादिभिर् बद्ध्वा

sirāsnāyuvilagnaṃ śalākādibhir vimocyāpanayet śvayathugrastavāraṅgaṃ samavapīḍya śvayathuṃ durbalavāraṅgaṃ kuśādibhir baddhvā

27.13

हृदयमभितो वर्तमानं शल्यं शीतजलादिभिर् उद्वेजितस्यापहरेद् यथामार्गं दुरुपहरमन्यतो ऽपबाध्यमानं पाटयित्वोद्धरेत्

hṛdayamabhito vartamānaṃ śalyaṃ śītajalādibhir udvejitasyāpahared yathāmārgaṃ durupaharamanyato 'pabādhyamānaṃ pāṭayitvoddharet

27.14

अस्थिविवरप्रविष्टमस्थिविदष्टं वावगृह्य पादाभ्यां यन्त्रेणापहरेत् अशक्यमेवं वा बलवद्भिः सुपरिगृहीतस्य यन्त्रेण ग्राहयित्वा शल्यवारङ्गं प्रविभुज्य धनुर्गुणैर् बद्ध्वैकतश् चास्य पञ्चाङ्ग्याम् उपसंयतस्याश्वस्य वक्त्रकविके बध्नीयात् अथैनं कशया ताडयेद्यथोन्नमयन् शिरो वेगेन शल्यमुद्धरति दृढां वा वृक्षशाखामवनम्य तस्यां पूर्ववद्बद्ध्वोद्धरेत्

asthivivarapraviṣṭamasthividaṣṭaṃ vāvagṛhya pādābhyāṃ yantreṇāpaharet aśakyamevaṃ vā balavadbhiḥ suparigṛhītasya yantreṇa grāhayitvā śalyavāraṅgaṃ pravibhujya dhanurguṇair baddhvaikataś cāsya pañcāṅgyām upasaṃyatasyāśvasya vaktrakavike badhnīyāt athainaṃ kaśayā tāḍayedyathonnamayan śiro vegena śalyamuddharati dṛḍhāṃ vā vṛkṣaśākhāmavanamya tasyāṃ pūrvavadbaddhvoddharet

27.15

अदेशोत्तुण्डितमष्ठीलाश्ममुद्गराणाम् अन्यतमस्य प्रहारेण विचाल्य यथामार्गम् एव यन्त्रेण

adeśottuṇḍitamaṣṭhīlāśmamudgarāṇām anyatamasya prahāreṇa vicālya yathāmārgam eva yantreṇa

27.16

यन्त्रेण विमृदितकर्णानि कर्णवन्त्यनाबाधकरदेशोत्तुण्डितानि पुरस्तादेव

yantreṇa vimṛditakarṇāni karṇavantyanābādhakaradeśottuṇḍitāni purastādeva

27.17

जातुषे कण्ठासक्ते कण्ठे नाडीं प्रवेश्याग्नितप्तां च शलाकां तयावगृह्य शीताभिर् अद्भिः परिषिच्य स्थिरीभूतामुद्धरेत्

jātuṣe kaṇṭhāsakte kaṇṭhe nāḍīṃ praveśyāgnitaptāṃ ca śalākāṃ tayāvagṛhya śītābhir adbhiḥ pariṣicya sthirībhūtāmuddharet

27.18

अजातुषं जतुमधूच्छिष्टप्रलिप्तया शलाकया पूर्वकल्पेनेत्येके

ajātuṣaṃ jatumadhūcchiṣṭapraliptayā śalākayā pūrvakalpenetyeke

27.19

अस्थिशल्यमन्यद्वा तिर्यक्कण्ठासक्तमवेक्ष्य केशोण्डुकं दृढैकसूत्रबद्धं द्रवभक्तोपहितं पाययेद् आ कण्ठात् पूर्णकोष्ठं च वामयेत् वमतश् च शल्यैकदेशसक्तं ज्ञात्वा सूत्रं सहसा त्वाक्षिपेत् मृदुना वा दन्तधावनकूर्चकेनापहरेत् प्रणुदेद्

asthiśalyamanyadvā tiryakkaṇṭhāsaktamavekṣya keśoṇḍukaṃ dṛḍhaikasūtrabaddhaṃ dravabhaktopahitaṃ pāyayed ā kaṇṭhāt pūrṇakoṣṭhaṃ ca vāmayet vamataś ca śalyaikadeśasaktaṃ jñātvā sūtraṃ sahasā tvākṣipet mṛdunā vā dantadhāvanakūrcakenāpaharet praṇuded

27.19.2

क्षतकण्ठाय च मधुसर्पिषी लेढुं प्रयच्छेत्त्रिफलाचूर्णं वा मधुशर्कराविमिश्रम्

kṣatakaṇṭhāya ca madhusarpiṣī leḍhuṃ prayacchettriphalācūrṇaṃ vā madhuśarkarāvimiśram

27.20

उदकपूर्णोदरम् अवाक्शिरसम् अवपीडयेद् धुनीयाद् वामयेद्वा भस्मराशौ वा निखनेद् आ

udakapūrṇodaram avākśirasam avapīḍayed dhunīyād vāmayedvā bhasmarāśau vā nikhaned ā

27.21

ग्रासशल्ये तु कण्ठासक्ते निःशङ्कम् अनवबुद्धं स्कन्धे मुष्टिनाभिहन्यात् स्नेहं मद्यं पानीयं वा पाययेत्

grāsaśalye tu kaṇṭhāsakte niḥśaṅkam anavabuddhaṃ skandhe muṣṭinābhihanyāt snehaṃ madyaṃ pānīyaṃ vā pāyayet

27.22

बाहुरज्जुलतापाशैः कण्ठपीडनाद्वायुः प्रकुपितः श्लेष्माणं कोपयित्वा स्रोतो निरुणद्धि लालास्रावं फेनागमनं संज्ञानाशं चापादयति तमभ्यज्य संस्वेद्य शिरोविरेचनं तस्मै तीक्ष्णं दद्याद्रसं च वातघ्नं विदध्याद् इति

bāhurajjulatāpāśaiḥ kaṇṭhapīḍanādvāyuḥ prakupitaḥ śleṣmāṇaṃ kopayitvā sroto niruṇaddhi lālāsrāvaṃ phenāgamanaṃ saṃjñānāśaṃ cāpādayati tamabhyajya saṃsvedya śirovirecanaṃ tasmai tīkṣṇaṃ dadyādrasaṃ ca vātaghnaṃ vidadhyād iti

27.23

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

27.23.2

शल्याकृतिविशेषांश् च स्थानान्यावेक्ष्य बुद्धिमान्

śalyākṛtiviśeṣāṃś ca sthānānyāvekṣya buddhimān

27.23.3

तथा यन्त्रपृथक्त्वं च सम्यक् शल्यमथाहरेत्

tathā yantrapṛthaktvaṃ ca samyak śalyamathāharet

27.24

कर्णवन्ति तु शल्यानि दुःखाहार्याणि यानि च

karṇavanti tu śalyāni duḥkhāhāryāṇi yāni ca

27.24.2

आददीत भिषक् तस्मात् तानि युक्त्या समाहितः

ādadīta bhiṣak tasmāt tāni yuktyā samāhitaḥ

Suśrutasaṃhitā