27.4

तत्र समासेनानवबद्धशल्योद्धरणार्थं पञ्चदश हेतून् वक्ष्यामः

tatra samāsenānavabaddhaśalyoddharaṇārthaṃ pañcadaśa hetūn vakṣyāmaḥ

27.4.2

तद्यथा स्वभावः पाचनं भेदनं दारणं पीडनं प्रमार्जनं निर्ध्मापनं वमनं विरेचनं प्रक्षालनं प्रतिमर्शः प्रवाहणम् आचूषणम् अयस्कान्तो हर्षश्चेति

tadyathā svabhāvaḥ pācanaṃ bhedanaṃ dāraṇaṃ pīḍanaṃ pramārjanaṃ nirdhmāpanaṃ vamanaṃ virecanaṃ prakṣālanaṃ pratimarśaḥ pravāhaṇam ācūṣaṇam ayaskānto harṣaśceti

27.5

तत्राश्रुक्षवथूद्गारकासमूत्रपुरीषानिलैः स्वभावबलप्रवृत्तैर् नयनादिभ्यः पतति मांसावगाढं शल्यम् अविदह्यमानं पाचयित्वा प्रकोथात्तस्य पूयशोणितवेगाद्गौरवाद्वा पतति

tatrāśrukṣavathūdgārakāsamūtrapurīṣānilaiḥ svabhāvabalapravṛttair nayanādibhyaḥ patati māṃsāvagāḍhaṃ śalyam avidahyamānaṃ pācayitvā prakothāttasya pūyaśoṇitavegādgauravādvā patati

27.5.2

पक्वम् अभिद्यमानं भेदयेद्दारयेद्वा

pakvam abhidyamānaṃ bhedayeddārayedvā

27.5.3

भिन्नम् अनिरस्यमानं पीडनीयैः पीडयेत् पाणिभिर् वा

bhinnam anirasyamānaṃ pīḍanīyaiḥ pīḍayet pāṇibhir vā

27.5.4

अणून्यक्षशल्यानि परिषेचनाध्मापनैर् वालवस्त्रपाणिभिः प्रमार्जयेत्

aṇūnyakṣaśalyāni pariṣecanādhmāpanair vālavastrapāṇibhiḥ pramārjayet

27.5.5

आहारशेषश्लेष्महीनाणुशल्यानि श्वसनोत्कासनप्रधमनैर् निर्धमेत्

āhāraśeṣaśleṣmahīnāṇuśalyāni śvasanotkāsanapradhamanair nirdhamet

27.5.6

अन्नशल्यानि वमनाङ्गुलिप्रतिमर्शप्रभृतिभिः

annaśalyāni vamanāṅgulipratimarśaprabhṛtibhiḥ

27.5.7

विरेचनैः पक्वाशयगतानि

virecanaiḥ pakvāśayagatāni

27.5.8

व्रणदोषाशयगतानि प्रक्षालनैः

vraṇadoṣāśayagatāni prakṣālanaiḥ

27.5.9

वातमूत्रपुरीषगर्भसङ्गेषु प्रवाहणमुक्तम्

vātamūtrapurīṣagarbhasaṅgeṣu pravāhaṇamuktam

27.5.10

मारुतोदकसविषरुधिरदुष्टस्तन्येष्वाचूषणमास्येन विषाणैर् वा

mārutodakasaviṣarudhiraduṣṭastanyeṣvācūṣaṇamāsyena viṣāṇair vā

27.5.11

अनुलोममनवबद्धमकर्णमनल्पव्रणमुखमयस्कान्तेन

anulomamanavabaddhamakarṇamanalpavraṇamukhamayaskāntena

27.5.12

हृद्यवस्थितमनेककारणोत्पन्नं शोकशल्यं हर्षेणेति

hṛdyavasthitamanekakāraṇotpannaṃ śokaśalyaṃ harṣeṇeti

27.6

सर्वशल्यानां तु महतामणूनां वा द्वावेवाहरणहेतू भवतः प्रतिलोमो ऽनुलोमश् च

sarvaśalyānāṃ tu mahatāmaṇūnāṃ vā dvāvevāharaṇahetū bhavataḥ pratilomo 'nulomaś ca

27.7

तत्र प्रतिलोममर्वाचीनमानयेत् अनुलोमं पराचीनम्

tatra pratilomamarvācīnamānayet anulomaṃ parācīnam

27.8

उत्तुण्डितं छित्त्वा निर्घातयेच्छेदनीयमुखम्

uttuṇḍitaṃ chittvā nirghātayecchedanīyamukham

27.9

छेदनीयमुखान्यपि कुक्षिवक्षःकक्षावङ्क्षणपर्शुकान्तरपतितानि च हस्तशक्यं यथामार्गेण हस्तेनैवापहर्तुं प्रयतेत

chedanīyamukhānyapi kukṣivakṣaḥkakṣāvaṅkṣaṇaparśukāntarapatitāni ca hastaśakyaṃ yathāmārgeṇa hastenaivāpahartuṃ prayateta

27.10

हस्तेनापहर्तुमशक्यं विशस्य शस्त्रेण यन्त्रेणापहरेत्

hastenāpahartumaśakyaṃ viśasya śastreṇa yantreṇāpaharet

27.11

भवति चात्र

bhavati cātra

Suśrutasaṃhitā