15.29.2

अभ्यन्तरं वर्त्मशया विधानं तेषु वक्ष्यते

abhyantaraṃ vartmaśayā vidhānaṃ teṣu vakṣyate

15.30

वर्त्मोपस्वेद्य निर्भुज्य सूच्योत्क्षिप्य प्रयत्नतः

vartmopasvedya nirbhujya sūcyotkṣipya prayatnataḥ

15.30.2

मण्डलाग्रेण तीक्ष्णेन मूले भिन्द्याद्भिषग्वरः

maṇḍalāgreṇa tīkṣṇena mūle bhindyādbhiṣagvaraḥ

15.31

ततः सैन्धवकासीसकृष्णाभिः प्रतिसारयेत्

tataḥ saindhavakāsīsakṛṣṇābhiḥ pratisārayet

15.31.2

स्थिते च रुधिरे वर्त्म दहेत् सम्यक् शलाकया

sthite ca rudhire vartma dahet samyak śalākayā

15.32

क्षारेणावलिखेच्चापि व्याधिशेषो भवेद्यदि

kṣāreṇāvalikheccāpi vyādhiśeṣo bhavedyadi

15.32.2

तीक्ष्णैरुभयतोभागैस्ततो दोषमधिक्षिपेत्

tīkṣṇairubhayatobhāgaistato doṣamadhikṣipet

15.33

वितरेच्च यथादोषमभिष्यन्दक्रियाविधिम्

vitarecca yathādoṣamabhiṣyandakriyāvidhim

15.33.2

शस्त्रकर्मण्युपरते मासं च स्यात् सुयन्त्रितः

śastrakarmaṇyuparate māsaṃ ca syāt suyantritaḥ

16.1

अथातः पक्ष्मकोपप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

athātaḥ pakṣmakopapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ

16.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

16.3

याप्यस्तु यो वर्त्मभवो विकारः पक्ष्मप्रकोपो ऽभिहितः पुरस्तात्

yāpyastu yo vartmabhavo vikāraḥ pakṣmaprakopo 'bhihitaḥ purastāt

16.3.2

तत्रोपविष्टस्य नरस्य चर्म वर्त्मोपरिष्टादनुतिर्यगेव

tatropaviṣṭasya narasya carma vartmopariṣṭādanutiryageva

16.4

भ्रुवोरधस्तात् परिमुच्य भागौ पक्ष्माश्रितं चैकमतो ऽवकृन्तेत्

bhruvoradhastāt parimucya bhāgau pakṣmāśritaṃ caikamato 'vakṛntet

16.4.2

कनीनकापाङ्गसमं समन्ताद्यवाकृति स्निग्धतनोर् नरस्य

kanīnakāpāṅgasamaṃ samantādyavākṛti snigdhatanor narasya

16.5

उत्कृत्य शस्त्रेण यवप्रमाणं वालेन सीव्येद् भिषग् अप्रमत्तः

utkṛtya śastreṇa yavapramāṇaṃ vālena sīvyed bhiṣag apramattaḥ

16.5.2

दत्त्वा च सर्पिर्मधुनावशेषं कुर्याद्विधानं विहितं व्रणे यत्

dattvā ca sarpirmadhunāvaśeṣaṃ kuryādvidhānaṃ vihitaṃ vraṇe yat

16.6

ललाटदेशे च निबद्धपट्टं प्राक्स्यूतमत्राप्यपरं च बद्ध्वा

lalāṭadeśe ca nibaddhapaṭṭaṃ prāksyūtamatrāpyaparaṃ ca baddhvā

16.6.2

स्थैर्यं गते चाप्यथ शस्त्रमार्गे वालान् विमुञ्चेत् कुशलो ऽभिवीक्ष्य

sthairyaṃ gate cāpyatha śastramārge vālān vimuñcet kuśalo 'bhivīkṣya

16.7

एवं न चेच्छाम्यति तस्य वर्त्म निर्भुज्य दोषोपहतां वलिं च

evaṃ na cecchāmyati tasya vartma nirbhujya doṣopahatāṃ valiṃ ca

Suśrutasaṃhitā