4.6.2

शुक्ले यत् पिशितम् उपैति वृद्धिमेतत् स्नाय्वर्मेत्यभिपठितं खरं प्रपाण्डु

śukle yat piśitam upaiti vṛddhimetat snāyvarmetyabhipaṭhitaṃ kharaṃ prapāṇḍu

4.7

श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवो ये शुक्त्याभाः सितनयने स शुक्तिसंज्ञः

śyāvāḥ syuḥ piśitanibhāśca bindavo ye śuktyābhāḥ sitanayane sa śuktisaṃjñaḥ

4.7.2

एको यः शशरुधिरोपमस्तु बिन्दुः शुक्लस्थो भवति तमर्जुनं वदन्ति

eko yaḥ śaśarudhiropamastu binduḥ śuklastho bhavati tamarjunaṃ vadanti

4.8

उत्सन्नः सलिलनिभो ऽथ पिष्टशुक्लो बिन्दुर्यो भवति स पिष्टकः सुवृत्तः

utsannaḥ salilanibho 'tha piṣṭaśuklo binduryo bhavati sa piṣṭakaḥ suvṛttaḥ

4.8.2

जालाभः कठिनसिरो महान् सरक्तः संतानः स्मृत इह जालसंज्ञितस्तु

jālābhaḥ kaṭhinasiro mahān saraktaḥ saṃtānaḥ smṛta iha jālasaṃjñitastu

4.9

शुक्लस्थाः सितपिडकाः सिरावृता यास्ता विद्यादसितसमीपजाः सिराजाः

śuklasthāḥ sitapiḍakāḥ sirāvṛtā yāstā vidyādasitasamīpajāḥ sirājāḥ

4.9.2

कांस्याभो भवति सिते ऽम्बुबिन्दुतुल्यः स ज्ञेयो ऽमृदुररुजो बलासकाख्यः

kāṃsyābho bhavati site 'mbubindutulyaḥ sa jñeyo 'mṛdurarujo balāsakākhyaḥ

5.1

अथातः कृष्णगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athātaḥ kṛṣṇagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

5.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

5.3

यत् सव्रणं शुक्लमथाव्रणं वा पाकात्ययश्चाप्यजका तथैव

yat savraṇaṃ śuklamathāvraṇaṃ vā pākātyayaścāpyajakā tathaiva

5.3.2

चत्वार एते ऽभिहिता विकाराः कृष्णाश्रयाः संग्रहतः पुरस्तात्

catvāra ete 'bhihitā vikārāḥ kṛṣṇāśrayāḥ saṃgrahataḥ purastāt

5.4

निमग्नरूपं हि भवेत्तु कृष्णे सूच्येव विद्धं प्रतिभाति यद्वै

nimagnarūpaṃ hi bhavettu kṛṣṇe sūcyeva viddhaṃ pratibhāti yadvai

5.4.2

स्रावं स्रवेदुष्णमतीव रुक् च तत् सव्रणं शुक्रमुदाहरन्ति

srāvaṃ sraveduṣṇamatīva ruk ca tat savraṇaṃ śukramudāharanti

5.5

दृष्टेः समीपे न भवेत्तु यच्च न चावगाढं न च संस्रवेद्धि

dṛṣṭeḥ samīpe na bhavettu yacca na cāvagāḍhaṃ na ca saṃsraveddhi

5.5.2

अवेदनावन्न च युग्मशुक्रं तत्सिद्धिमाप्नोति कदाचिदेव

avedanāvanna ca yugmaśukraṃ tatsiddhimāpnoti kadācideva

5.6

विच्छिन्नमध्यं पिशितावृतं वा चलं सिरासक्तमदृष्टिकृच्च

vicchinnamadhyaṃ piśitāvṛtaṃ vā calaṃ sirāsaktamadṛṣṭikṛcca

5.6.2

द्वित्वग्गतं लोहितमन्ततश्च चिरोत्थितं चापि विवर्जनीयम्

dvitvaggataṃ lohitamantataśca cirotthitaṃ cāpi vivarjanīyam

5.7

उष्णाश्रुपातः पिडका च कृष्णे यस्मिन् भवेन्मुद्गनिभं च शुक्रम्

uṣṇāśrupātaḥ piḍakā ca kṛṣṇe yasmin bhavenmudganibhaṃ ca śukram

5.7.2

तदप्यसाध्यं प्रवदन्ति केचिदन्यच्च यत्तित्तिरिपक्षतुल्यम्

tadapyasādhyaṃ pravadanti kecidanyacca yattittiripakṣatulyam

5.8

सितं यदा भात्यसितप्रदेशे स्यन्दात्मकं नातिरुगश्रुयुक्तम्

sitaṃ yadā bhātyasitapradeśe syandātmakaṃ nātirugaśruyuktam

Suśrutasaṃhitā