3.6

बहलं वर्त्म यच्चापि व्याधिर्वर्त्मावबन्धकः

bahalaṃ vartma yaccāpi vyādhirvartmāvabandhakaḥ

3.6.2

क्लिष्टकर्दमवर्त्माख्यौ श्याववर्त्म तथैव च

kliṣṭakardamavartmākhyau śyāvavartma tathaiva ca

3.7

प्रक्लिन्नमपरिक्लिन्नं वर्त्म वातहतं तु यत्

praklinnamapariklinnaṃ vartma vātahataṃ tu yat

3.7.2

अर्बुदं निमिषश्चापि शोणितार्शश्च यत् स्मृतम्

arbudaṃ nimiṣaścāpi śoṇitārśaśca yat smṛtam

3.8

लगणो बिशनामा च पक्ष्मकोपस्तथैव च

lagaṇo biśanāmā ca pakṣmakopastathaiva ca

3.8.2

एकविंशतिरित्येते विकारा वर्त्मसंश्रयाः

ekaviṃśatirityete vikārā vartmasaṃśrayāḥ

3.9

नामभिस्ते समुद्दिष्टा लक्षणैस्तान् प्रचक्ष्महे

nāmabhiste samuddiṣṭā lakṣaṇaistān pracakṣmahe

3.9.2

अभ्यन्तरमुखी बाह्योत्सङ्गे ऽधो वर्त्मनश्च या

abhyantaramukhī bāhyotsaṅge 'dho vartmanaśca yā

3.10

विज्ञेयोत्सङ्गिनी नाम तद्रूपपिडकाचिता

vijñeyotsaṅginī nāma tadrūpapiḍakācitā

3.10.2

कुम्भीकबीजप्रतिमाः पिडका यास्तु वर्त्मजाः

kumbhīkabījapratimāḥ piḍakā yāstu vartmajāḥ

3.11

आध्मापयन्ति भिन्ना याः कुम्भीकपिडकास्तु ताः

ādhmāpayanti bhinnā yāḥ kumbhīkapiḍakāstu tāḥ

3.11.2

स्राविण्यः कण्डुरा गुर्व्यो रक्तसर्षपसन्निभाः

srāviṇyaḥ kaṇḍurā gurvyo raktasarṣapasannibhāḥ

3.11.3

पिडकाश्च रुजावत्यः पोथक्य इति संज्ञिताः

piḍakāśca rujāvatyaḥ pothakya iti saṃjñitāḥ

3.12

पिडकाभिः सुसूक्ष्माभिर् घनाभिरभिसंवृता

piḍakābhiḥ susūkṣmābhir ghanābhirabhisaṃvṛtā

3.12.2

पिडका या खरा स्थूला सा ज्ञेया वर्त्मशर्करा

piḍakā yā kharā sthūlā sā jñeyā vartmaśarkarā

3.13

एर्वारुबीजप्रतिमाः पिडका मन्दवेदनाः

ervārubījapratimāḥ piḍakā mandavedanāḥ

3.13.2

सूक्ष्माः खराश्च वर्त्मस्थास्तदर्शोवर्त्म कीर्त्यते

sūkṣmāḥ kharāśca vartmasthāstadarśovartma kīrtyate

3.14

दीर्घो ऽङ्कुरः खरः स्तब्धो दारुणो वर्त्मसंभवः

dīrgho 'ṅkuraḥ kharaḥ stabdho dāruṇo vartmasaṃbhavaḥ

3.14.2

व्याधिरेष समाख्यातः शुष्कार्श इति संज्ञितः

vyādhireṣa samākhyātaḥ śuṣkārśa iti saṃjñitaḥ

3.15

दाहतोदवती ताम्रा पिडका वर्त्मसंभवा

dāhatodavatī tāmrā piḍakā vartmasaṃbhavā

Suśrutasaṃhitā