1.19

पञ्चमांशसमं दृष्टेस्तेषां बाहुल्यमिष्यते

pañcamāṃśasamaṃ dṛṣṭesteṣāṃ bāhulyamiṣyate

1.19.2

सिराणां कण्डराणां च मेदसः कालकस्य च

sirāṇāṃ kaṇḍarāṇāṃ ca medasaḥ kālakasya ca

1.20

गुणाः कालात् परः श्लेष्मा बन्धने ऽक्ष्णोः सिरायुतः

guṇāḥ kālāt paraḥ śleṣmā bandhane 'kṣṇoḥ sirāyutaḥ

1.20.2

सिरानुसारिभिर् दोषैर् विगुणैरूर्ध्वमागतैः

sirānusāribhir doṣair viguṇairūrdhvamāgataiḥ

1.21

जायन्ते नेत्रभागेषु रोगाः परमदारुणाः

jāyante netrabhāgeṣu rogāḥ paramadāruṇāḥ

1.21.2

तत्राविलं ससंरम्भम् अश्रुकण्डूपदेहवत्

tatrāvilaṃ sasaṃrambham aśrukaṇḍūpadehavat

1.22

गुरूषातोदरागाद्यैर् जुष्टं चाव्यक्तलक्षणैः

gurūṣātodarāgādyair juṣṭaṃ cāvyaktalakṣaṇaiḥ

1.22.2

सशूलं वर्त्मकोशेषु शूकपूर्णाभम् एव च

saśūlaṃ vartmakośeṣu śūkapūrṇābham eva ca

1.23

विहन्यमानं रूपे वा क्रियास्वक्षि यथा पुरा

vihanyamānaṃ rūpe vā kriyāsvakṣi yathā purā

1.23.2

दृष्ट्वैव धीमान् बुध्येत दोषेणाधिष्ठितं तु तत्

dṛṣṭvaiva dhīmān budhyeta doṣeṇādhiṣṭhitaṃ tu tat

1.24

तत्र संभवमासाद्य यथादोषं भिषग्जितम्

tatra saṃbhavamāsādya yathādoṣaṃ bhiṣagjitam

1.24.2

विदध्यान्नेत्रजा रोगा बलवन्तः स्युरन्यथा

vidadhyānnetrajā rogā balavantaḥ syuranyathā

1.25

संक्षेपतः क्रियायोगो निदानपरिवर्जनम्

saṃkṣepataḥ kriyāyogo nidānaparivarjanam

1.25.2

वातादीनां प्रतीघातः प्रोक्तो विस्तरतः पुनः

vātādīnāṃ pratīghātaḥ prokto vistarataḥ punaḥ

1.26

उष्णाभितप्तस्य जलप्रवेशाद्दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्ययाच्च

uṣṇābhitaptasya jalapraveśāddūrekṣaṇāt svapnaviparyayācca

1.26.2

प्रसक्तसंरोदनकोपशोकक्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च

prasaktasaṃrodanakopaśokakleśābhighātādatimaithunācca

1.27

शुक्तारनालाम्लकुलत्थमाषनिषेवणाद्वेगविनिग्रहाच्च

śuktāranālāmlakulatthamāṣaniṣevaṇādvegavinigrahācca

1.27.2

स्वेदादथो धूमनिषेवणाच्च छर्देर्विघाताद्वमनातियोगात्

svedādatho dhūmaniṣevaṇācca chardervighātādvamanātiyogāt

1.28

बाष्पग्रहात् सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकारान् जनयन्ति दोषाः

bāṣpagrahāt sūkṣmanirīkṣaṇācca netre vikārān janayanti doṣāḥ

1.28.2

वाताद्दश तथा पित्तात् कफाच्चैव त्रयोदश

vātāddaśa tathā pittāt kaphāccaiva trayodaśa

Suśrutasaṃhitā