23.15.2

न शक्य उन्मूलयितुं वृद्धो वृक्ष इवामयः

na śakya unmūlayituṃ vṛddho vṛkṣa ivāmayaḥ

23.16

स स्थिरत्वान्महत्त्वाच् च धात्वनुक्रमणेन च

sa sthiratvānmahattvāc ca dhātvanukramaṇena ca

23.16.2

निहन्त्यौषधवीर्याणि मन्त्रान् दुष्टग्रहो यथा

nihantyauṣadhavīryāṇi mantrān duṣṭagraho yathā

23.17

अतो यो विपरीतः स्यात् सुखसाध्यः स उच्यते

ato yo viparītaḥ syāt sukhasādhyaḥ sa ucyate

23.17.2

अबद्धमूलः क्षुपको यद्वदुत्पाटने सुखः

abaddhamūlaḥ kṣupako yadvadutpāṭane sukhaḥ

23.18

त्रिभिर् दोषैर् अनाक्रान्तः श्यावौष्ठः पिडकी समः

tribhir doṣair anākrāntaḥ śyāvauṣṭhaḥ piḍakī samaḥ

23.18.2

अवेदनो निरास्रावो व्रणः शुद्ध इहोच्यते

avedano nirāsrāvo vraṇaḥ śuddha ihocyate

23.19

कपोतवर्णप्रतिमा यस्यान्ताः क्लेदवर्जिताः

kapotavarṇapratimā yasyāntāḥ kledavarjitāḥ

23.19.2

स्थिराश्चिपिटिकावन्तो रोहतीति तमादिशेत्

sthirāścipiṭikāvanto rohatīti tamādiśet

23.20

रूढवर्त्मानम् अग्रन्थिम् अशूनम् अरुजं व्रणम्

rūḍhavartmānam agranthim aśūnam arujaṃ vraṇam

23.20.2

त्वक्सवर्णं समतलं सम्यग्रूढं विनिर्दिशेत्

tvaksavarṇaṃ samatalaṃ samyagrūḍhaṃ vinirdiśet

23.21

दोषप्रकोपाद्व्यायामादभिघातादजीर्णतः

doṣaprakopādvyāyāmādabhighātādajīrṇataḥ

23.21.2

हर्षात् क्रोधाद्भयाद्वापि व्रणो रूढो ऽपि दीर्यते

harṣāt krodhādbhayādvāpi vraṇo rūḍho 'pi dīryate

24.1

अथातो व्याधिसमुद्देशीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto vyādhisamuddeśīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

24.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

24.3

द्विविधास्तु व्याधयः शस्त्रसाध्याः स्नेहादिक्रियासाध्याश् च

dvividhāstu vyādhayaḥ śastrasādhyāḥ snehādikriyāsādhyāś ca

24.3.2

तत्र शस्त्रसाध्येषु स्नेहादिक्रिया न प्रतिषिध्यते स्नेहादिक्रियासाध्येषु शस्त्रकर्म न क्रियते

tatra śastrasādhyeṣu snehādikriyā na pratiṣidhyate snehādikriyāsādhyeṣu śastrakarma na kriyate

24.4

अस्मिन् पुनः शास्त्रे सर्वतन्त्रसामान्यात् सर्वेषां व्याधीनां यथास्थूलमवरोधः क्रियते

asmin punaḥ śāstre sarvatantrasāmānyāt sarveṣāṃ vyādhīnāṃ yathāsthūlamavarodhaḥ kriyate

24.4.2

प्रागभिहितं तद्दुःखसंयोगा व्याधय इति

prāgabhihitaṃ tadduḥkhasaṃyogā vyādhaya iti

24.4.3

तच्च दुःखं त्रिविधम् आध्यात्मिकम् आधिभौतिकम् आधिदैविकम् इति

tacca duḥkhaṃ trividham ādhyātmikam ādhibhautikam ādhidaivikam iti

Suśrutasaṃhitā