8.29

गलगोलिका श्वेता कृष्णा रक्तराजी रक्तमण्डला सर्वश्वेता सर्षपिकेत्येवं षट् ताभिर् दष्टे सर्षपिकावर्जं दाहशोफक्लेदा भवन्ति सर्षपिकया हृदयपीडातिसारश्च तासु मध्ये सर्षपिका प्राणहरी

galagolikā śvetā kṛṣṇā raktarājī raktamaṇḍalā sarvaśvetā sarṣapiketyevaṃ ṣaṭ tābhir daṣṭe sarṣapikāvarjaṃ dāhaśophakledā bhavanti sarṣapikayā hṛdayapīḍātisāraśca tāsu madhye sarṣapikā prāṇaharī

8.30

शतपद्यस्तु परुषा कृष्णा चित्रा कपिला पीतिका रक्ता श्वेता अग्निप्रभा इत्यष्टौ ताभिर् दष्टे शोफो वेदना दाहश्च हृदये श्वेताग्निप्रभाभ्यामेतदेव दाहो मूर्च्छा चातिमात्रं श्वेतपिडकोत्पत्तिश्च

śatapadyastu paruṣā kṛṣṇā citrā kapilā pītikā raktā śvetā agniprabhā ityaṣṭau tābhir daṣṭe śopho vedanā dāhaśca hṛdaye śvetāgniprabhābhyāmetadeva dāho mūrcchā cātimātraṃ śvetapiḍakotpattiśca

8.31

मण्डूकाः कृष्णः सारः कुहको हरितो रक्तो यववर्णाभो भृकुटी कोटिकश्चेत्यष्टौ तैर् दष्टस्य दंशे कण्डूर्भवति पीतफेनागमश्च वक्त्रात् भृकुटीकोटिकाभ्यामेतदेव दाहश्छर्दिर्मूर्च्छा चातिमात्रम्

maṇḍūkāḥ kṛṣṇaḥ sāraḥ kuhako harito rakto yavavarṇābho bhṛkuṭī koṭikaścetyaṣṭau tair daṣṭasya daṃśe kaṇḍūrbhavati pītaphenāgamaśca vaktrāt bhṛkuṭīkoṭikābhyāmetadeva dāhaśchardirmūrcchā cātimātram

8.32

विश्वम्भराभिर् दष्टे दंशः सर्षपाकाराभिः पिडकाभिः सरुजाभिश्चीयते शीतज्वरार्तश्च पुरुषो भवति

viśvambharābhir daṣṭe daṃśaḥ sarṣapākārābhiḥ piḍakābhiḥ sarujābhiścīyate śītajvarārtaśca puruṣo bhavati

8.33

अहिण्डुकाभिर् दष्टे तोददाहकण्डुश्वयथवो भवन्ति मोहश्च कण्डूमकाभिर् दष्टे पीताङ्गश्छर्द्यतीसारज्वरादिभिर् अभिहन्यते शूकवृन्ताभिर् दष्टे कण्डूकोठाः प्रवर्धन्ते शूकं चात्र लक्ष्यते

ahiṇḍukābhir daṣṭe todadāhakaṇḍuśvayathavo bhavanti mohaśca kaṇḍūmakābhir daṣṭe pītāṅgaśchardyatīsārajvarādibhir abhihanyate śūkavṛntābhir daṣṭe kaṇḍūkoṭhāḥ pravardhante śūkaṃ cātra lakṣyate

8.34

पिपीलिकाः स्थूलशीर्षा संवाहिका ब्राह्मणिका अङ्गुलिका कपिलिका चित्रवर्णेति षट् ताभिर् दष्टे दंशे श्वयथुरग्निस्पर्शवद्दाहशोफौ भवतः

pipīlikāḥ sthūlaśīrṣā saṃvāhikā brāhmaṇikā aṅgulikā kapilikā citravarṇeti ṣaṭ tābhir daṣṭe daṃśe śvayathuragnisparśavaddāhaśophau bhavataḥ

8.35

मक्षिकाः कान्तारिका कृष्णा पिङ्गला मधूलिका काषायी स्थालिकेत्येवं षट् ताभिर् दष्टस्य कण्डुशोफदाहरुजो भवन्ति स्थालिकाकाषायीभ्यामेतदेव श्यावपिडकोत्पत्तिरुपद्रवाश्च ज्वरादयो भवन्ति काषायी स्थालिका च प्राणहरे

makṣikāḥ kāntārikā kṛṣṇā piṅgalā madhūlikā kāṣāyī sthāliketyevaṃ ṣaṭ tābhir daṣṭasya kaṇḍuśophadāharujo bhavanti sthālikākāṣāyībhyāmetadeva śyāvapiḍakotpattirupadravāśca jvarādayo bhavanti kāṣāyī sthālikā ca prāṇahare

8.36

मशकाः सामुद्रः परिमण्डलो हस्तिमशकः कृष्णः पार्वतीय इति पञ्च तैर् दष्टस्य तीव्रा कण्डूर्दंशशोफश्च पार्वतीयस्तु कीटैः प्राणहरैस्तुल्यलक्षणः

maśakāḥ sāmudraḥ parimaṇḍalo hastimaśakaḥ kṛṣṇaḥ pārvatīya iti pañca tair daṣṭasya tīvrā kaṇḍūrdaṃśaśophaśca pārvatīyastu kīṭaiḥ prāṇaharaistulyalakṣaṇaḥ

8.37

नखावकृष्टे ऽत्यर्थं पिडकादाहपाका भवन्ति

nakhāvakṛṣṭe 'tyarthaṃ piḍakādāhapākā bhavanti

8.37.2

जलौकसां दष्टलक्षणमुक्तं चिकित्सितं च

jalaukasāṃ daṣṭalakṣaṇamuktaṃ cikitsitaṃ ca

8.38

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

8.38.2

गोधेरकः स्थालिका च ये च श्वेताग्निसप्रभे

godherakaḥ sthālikā ca ye ca śvetāgnisaprabhe

8.38.3

भृकुटी कोटिकश्चैव न सिध्यन्त्येकजातिषु

bhṛkuṭī koṭikaścaiva na sidhyantyekajātiṣu

8.39

शवमूत्रपुरीषैस्तु सविषैर् अवमर्शनात्

śavamūtrapurīṣaistu saviṣair avamarśanāt

8.39.2

स्युः कण्डूदाहकोठारुःपिडकातोदवेदनाः

syuḥ kaṇḍūdāhakoṭhāruḥpiḍakātodavedanāḥ

8.40

प्रक्लेदवांस्तथा स्रावो भृशं संपाचयेत्त्वचम्

prakledavāṃstathā srāvo bhṛśaṃ saṃpācayettvacam

8.40.2

दिग्धविद्धक्रियास्तत्र यथावदवचारयेत्

digdhaviddhakriyāstatra yathāvadavacārayet

8.41

नावसन्नं न चोत्सन्नमतिसंरम्भवेदनम्

nāvasannaṃ na cotsannamatisaṃrambhavedanam

8.41.2

दंशादौ विपरीतार्ति कीटदष्टं सुबाधकम्

daṃśādau viparītārti kīṭadaṣṭaṃ subādhakam

8.42

दष्टानुग्रविषैः कीटैः सर्पवत् समुपाचरेत्

daṣṭānugraviṣaiḥ kīṭaiḥ sarpavat samupācaret

Suśrutasaṃhitā