2.20.2

तद्रौक्ष्यात् कोपयेद्वायुमौष्ण्यात् पित्तं सशोणितम्

tadraukṣyāt kopayedvāyumauṣṇyāt pittaṃ saśoṇitam

2.21

मतिं च मोहयेत्तैक्ष्ण्यान्मर्मबन्धान् छिनत्ति च

matiṃ ca mohayettaikṣṇyānmarmabandhān chinatti ca

2.21.2

शरीरावयवान् सौक्ष्म्यात् प्रविशेद्विकरोति च

śarīrāvayavān saukṣmyāt praviśedvikaroti ca

2.22

आशुत्वादाशु तद्धन्ति व्यवायात् प्रकृतिं भजेत्

āśutvādāśu taddhanti vyavāyāt prakṛtiṃ bhajet

2.22.2

क्षपयेच्च विकाशित्वाद्दोषान्धातून्मलान् अपि

kṣapayecca vikāśitvāddoṣāndhātūnmalān api

2.23

वैशद्यादतिरिच्येत दुश्चिकित्स्यं च लाघवात्

vaiśadyādatiricyeta duścikitsyaṃ ca lāghavāt

2.23.2

दुर्हरं चाविपाकित्वात् तस्मात् क्लेशयते चिरम्

durharaṃ cāvipākitvāt tasmāt kleśayate ciram

2.24

स्थावरं जङ्गमं यच्च कृत्रिमं चापि यद्विषम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ yacca kṛtrimaṃ cāpi yadviṣam

2.25

सद्यो व्यापादयेत्तत्तु ज्ञेयं दशगुणान्वितम्

sadyo vyāpādayettattu jñeyaṃ daśaguṇānvitam

2.25.2

यत् स्थावरं जङ्गमकृत्रिमं वा देहादशेषं यदनिर्गतं तत्

yat sthāvaraṃ jaṅgamakṛtrimaṃ vā dehādaśeṣaṃ yadanirgataṃ tat

2.25.3

जीर्णं विषघ्नौषधिभिर् हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा

jīrṇaṃ viṣaghnauṣadhibhir hataṃ vā dāvāgnivātātapaśoṣitaṃ vā

2.26

स्वभावतो वा गुणविप्रहीनं विषं हि दूषीविषताम् उपैति

svabhāvato vā guṇaviprahīnaṃ viṣaṃ hi dūṣīviṣatām upaiti

2.26.2

वीर्याल्पभावान्न निपातयेत्तत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि

vīryālpabhāvānna nipātayettat kaphāvṛtaṃ varṣagaṇānubandhi

2.27

तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो विगन्धवैरस्यमुखः पिपासी

tenārdito bhinnapurīṣavarṇo vigandhavairasyamukhaḥ pipāsī

2.27.2

मूर्छन् वमन् गद्गदवाग्विषण्णो भवेच्च

mūrchan vaman gadgadavāgviṣaṇṇo bhavecca

2.28

आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थे ऽनिलपित्तरोगी

āmāśayasthe kaphavātarogī pakvāśayasthe 'nilapittarogī

2.28.2

भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षस्तु यथा विहङ्गः

bhavennaro dhvastaśiroruhāṅgo vilūnapakṣastu yathā vihaṅgaḥ

2.29

स्थितं रसादिष्वथवा यथोक्तान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्

sthitaṃ rasādiṣvathavā yathoktān karoti dhātuprabhavān vikārān

2.29.2

कोपं च शीतानिलदुर्दिनेषु यात्याशु पूर्वं शृणु तत्र रूपम्

kopaṃ ca śītāniladurdineṣu yātyāśu pūrvaṃ śṛṇu tatra rūpam

2.30

निद्रा गुरुत्वं च विजृम्भणं च विश्लेषहर्षावथवाङ्गमर्दः

nidrā gurutvaṃ ca vijṛmbhaṇaṃ ca viśleṣaharṣāvathavāṅgamardaḥ

Suśrutasaṃhitā