1.84

सक्षौद्रः सघृतश्चैव शिम्बीयूषो हितः

saghṛtaścaiva śimbīyūṣo hitaḥ sadā

1.84.2

विषघ्नानि च सेवेत भक्ष्यभोज्यानि बुद्धिमान्

viṣaghnāni ca seveta bhakṣyabhojyāni buddhimān

1.85

पिप्पलीमधुकक्षौद्रशर्करेक्षुरसाम्बुभिः

pippalīmadhukakṣaudraśarkarekṣurasāmbubhiḥ

1.85.2

छर्दयेद्गुप्तहृदयो भक्षितं यदि वै विषम्

chardayedguptahṛdayo bhakṣitaṃ yadi vai viṣam

2.1

अथातः स्थावरविषविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athātaḥ sthāvaraviṣavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

2.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

2.3

स्थावरं जङ्गमं चैव द्विविधं विषम् उच्यते

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva dvividhaṃ viṣam ucyate

2.3.2

दशाधिष्ठानमाद्यं तु द्वितीयं षोडशाश्रयम्

daśādhiṣṭhānamādyaṃ tu dvitīyaṃ ṣoḍaśāśrayam

2.4

मूलं पत्रं फलं पुष्पं त्वक् क्षीरं सार एव च

mūlaṃ patraṃ phalaṃ puṣpaṃ tvak kṣīraṃ sāra eva ca

2.4.2

निर्यासो धातवश्चैव कन्दश्च दशमः स्मृतः

niryāso dhātavaścaiva kandaśca daśamaḥ smṛtaḥ

2.5

तत्र क्लीतकाश्वमारगुञ्जासुगन्धगर्गरककरघाटविद्युच्छिखाविजयानीत्यष्टौ मूलविषाणि विषपत्त्रिकालम्बावरदारुकरम्भमहाकरम्भाणि पञ्च पत्रविषाणि कुमुद्वतीवेणुकाकरम्भमहाकरम्भकर्कोटकरेणुकखद्योतकचर्मरीभगन्धासर्पघातिनन्दनसारपाकानीति द्वादश फलविषाणि वेत्रकादम्बवल्लीजकरम्भमहाकरम्भाणि पञ्च पुष्पविषाणि अन्त्रपाचककर्तरीयसौरीयककरघाटकरम्भनन्दननाराचकानि सप्त त्वक्सारनिर्यासविषाणि कुमुदघ्नीस्नुहीजालक्षीरीणि त्रीणि क्षीरविषाणि फेनाश्महरितालं च द्वे धातुविषे कालकूटवत्सनाभसर्षपपालककर्दमकवैराटकमुस्तकशृङ्गीविषप्रपुण्डरीकमूलकहालाहलमहाविषकर्कटकानीति त्रयोदश कन्दविषाणि इत्येवं पञ्चपञ्चाशत् स्थावरविषाणि भवन्ति

tatra klītakāśvamāraguñjāsugandhagargarakakaraghāṭavidyucchikhāvijayānītyaṣṭau mūlaviṣāṇi viṣapattrikālambāvaradārukarambhamahākarambhāṇi pañca patraviṣāṇi kumudvatīveṇukākarambhamahākarambhakarkoṭakareṇukakhadyotakacarmarībhagandhāsarpaghātinandanasārapākānīti dvādaśa phalaviṣāṇi vetrakādambavallījakarambhamahākarambhāṇi pañca puṣpaviṣāṇi antrapācakakartarīyasaurīyakakaraghāṭakarambhanandananārācakāni sapta tvaksāraniryāsaviṣāṇi kumudaghnīsnuhījālakṣīrīṇi trīṇi kṣīraviṣāṇi phenāśmaharitālaṃ ca dve dhātuviṣe kālakūṭavatsanābhasarṣapapālakakardamakavairāṭakamustakaśṛṅgīviṣaprapuṇḍarīkamūlakahālāhalamahāviṣakarkaṭakānīti trayodaśa kandaviṣāṇi ityevaṃ pañcapañcāśat sthāvaraviṣāṇi bhavanti

2.6

चत्वारि वत्सनाभानि मुस्तके द्वे प्रकीर्तिते

catvāri vatsanābhāni mustake dve prakīrtite

2.6.2

षट् चैव सर्षपाण्याहुः शेषाण्येकैकम् एव तु

ṣaṭ caiva sarṣapāṇyāhuḥ śeṣāṇyekaikam eva tu

2.7

उद्वेष्टनं मूलविषैः प्रलापो मोह एव च

udveṣṭanaṃ mūlaviṣaiḥ pralāpo moha eva ca

2.7.2

जृम्भाङ्गोद्वेष्टनश्वासा ज्ञेयाः पत्रविषेण तु

jṛmbhāṅgodveṣṭanaśvāsā jñeyāḥ patraviṣeṇa tu

2.8

मुष्कशोफः फलविषैर् दाहो ऽन्नद्वेष एव च

muṣkaśophaḥ phalaviṣair dāho 'nnadveṣa eva ca

2.8.2

भवेत् पुष्पविषैश्छर्दिराध्मानं मोह एव च

bhavet puṣpaviṣaiśchardirādhmānaṃ moha eva ca

2.9

त्वक्सारनिर्यासविषैर् उपयुक्तैर् भवन्ति हि

tvaksāraniryāsaviṣair upayuktair bhavanti hi

2.9.2

आस्यदौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोरुक्कफसंस्रवाः

āsyadaurgandhyapāruṣyaśirorukkaphasaṃsravāḥ

2.10

फेनागमः क्षीरविषैर् विड्भेदो गुरुजिह्वता

phenāgamaḥ kṣīraviṣair viḍbhedo gurujihvatā

Suśrutasaṃhitā