40.53

ईषद् उच्छिङ्घतः स्नेहो यावद्वक्त्रं

īṣad ucchiṅghataḥ sneho yāvadvaktraṃ

40.53.2

नस्ये निषिक्तं तं विद्यात् प्रतिमर्शं प्रमाणतः

nasye niṣiktaṃ taṃ vidyāt pratimarśaṃ pramāṇataḥ

40.54

नस्येन रोगाः शाम्यन्ति नराणामूर्ध्वजत्रुजाः

nasyena rogāḥ śāmyanti narāṇāmūrdhvajatrujāḥ

40.54.2

इन्द्रियाणां च वैमल्यं कुर्यादास्यं सुगन्धि च

indriyāṇāṃ ca vaimalyaṃ kuryādāsyaṃ sugandhi ca

40.55

हनुदन्तशिरोग्रीवात्रिकबाहूरसां बलम्

hanudantaśirogrīvātrikabāhūrasāṃ balam

40.55.2

वलीपलितखालित्यव्यङ्गानां चाप्यसंभवम्

valīpalitakhālityavyaṅgānāṃ cāpyasaṃbhavam

40.56

तैलं कफे सवाते स्यात् केवले पवने वसाम्

tailaṃ kaphe savāte syāt kevale pavane vasām

40.56.2

दद्यात्सर्पिः सदा पित्ते मज्जानं च समारुते

dadyātsarpiḥ sadā pitte majjānaṃ ca samārute

40.57

चतुर्विधस्य स्नेहस्य विधिरेवं प्रकीर्तितः

caturvidhasya snehasya vidhirevaṃ prakīrtitaḥ

40.57.2

श्लेष्मस्थानाविरोधित्वात्तेषु तैलं विधीयते

śleṣmasthānāvirodhitvātteṣu tailaṃ vidhīyate

40.58

अतः परं प्रवक्ष्यामि कवलग्रहणे विधिम्

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kavalagrahaṇe vidhim

40.58.2

चतुर्धा कवलः स्नेही प्रसादी शोधिरोपणः

caturdhā kavalaḥ snehī prasādī śodhiropaṇaḥ

40.59

स्निग्धोष्णैः स्नैहिको वाते स्वादुशीतैः प्रसादनः

snigdhoṣṇaiḥ snaihiko vāte svāduśītaiḥ prasādanaḥ

40.59.2

पित्ते कट्वम्ललवणै रूक्षोष्णैः शोधनः

pitte kaṭvamlalavaṇai rūkṣoṣṇaiḥ śodhanaḥ

40.60

कषायतिक्तमधुरैः कटूष्णै रोपणो

kaṣāyatiktamadhuraiḥ kaṭūṣṇai ropaṇo

40.60.2

चतुर्विधस्य चैवास्य विशेषो ऽयं प्रकीर्तितः

caturvidhasya caivāsya viśeṣo 'yaṃ prakīrtitaḥ

40.61

तत्र त्रिकटुकवचासर्षपहरीतकीकल्कमालोड्य तैलशुक्तसुरामूत्रक्षारमधूनामन्यतमेन सलवणम् अभिप्रतप्तम् उपस्विन्नमृदितगलकपोलललाटप्रदेशो धारयेत्

tatra trikaṭukavacāsarṣapaharītakīkalkamāloḍya tailaśuktasurāmūtrakṣāramadhūnāmanyatamena salavaṇam abhiprataptam upasvinnamṛditagalakapolalalāṭapradeśo dhārayet

40.62

सुखं संचार्यते या तु मात्रा स कवलः स्मृतः

sukhaṃ saṃcāryate yā tu mātrā sa kavalaḥ smṛtaḥ

40.62.2

असंचार्या तु या मात्रा गण्डूषः स प्रकीर्तितः

asaṃcāryā tu yā mātrā gaṇḍūṣaḥ sa prakīrtitaḥ

40.63

तावच्च धारयितव्यो ऽनन्यमनसोन्नतदेहेन यावद्दोषपरिपूर्णकपोलत्वं नासास्रोतोनयनपरिप्लावश्च भवति तदा विमोक्तव्यः पुनश्चान्यो ग्रहीतव्य इति

tāvacca dhārayitavyo 'nanyamanasonnatadehena yāvaddoṣaparipūrṇakapolatvaṃ nāsāsrotonayanapariplāvaśca bhavati tadā vimoktavyaḥ punaścānyo grahītavya iti

Suśrutasaṃhitā