39.34.2

सक्थिप्रशोषं शोफं वा पादहर्षमथापि वा

sakthipraśoṣaṃ śophaṃ vā pādaharṣamathāpi vā

39.35

शीतसंभोगतोयानां सेवा मारुतवृद्धये

śītasaṃbhogatoyānāṃ sevā mārutavṛddhaye

39.35.2

ततो ऽङ्गमर्दविष्टम्भशूलाध्मानप्रवेपकाः

tato 'ṅgamardaviṣṭambhaśūlādhmānapravepakāḥ

39.36

वातातपाभ्यां वैवर्ण्यं ज्वरं चापि समाप्नुयात्

vātātapābhyāṃ vaivarṇyaṃ jvaraṃ cāpi samāpnuyāt

39.36.2

विरुद्धाध्यशनान्मृत्युं व्याधिं वा घोरमृच्छति

viruddhādhyaśanānmṛtyuṃ vyādhiṃ vā ghoramṛcchati

39.37

असात्म्यभोजनं हन्याद्बलवर्णमसंशयम्

asātmyabhojanaṃ hanyādbalavarṇamasaṃśayam

39.37.2

अनात्मवन्तः पशुवद्भुञ्जते ये ऽप्रमाणतः

anātmavantaḥ paśuvadbhuñjate ye 'pramāṇataḥ

39.37.3

रोगानीकस्य ते मूलमजीर्णं प्राप्नुवन्ति हि

rogānīkasya te mūlamajīrṇaṃ prāpnuvanti hi

39.38

व्यापदां कारणं वीक्ष्य व्यापत्स्वेतासु बुद्धिमान्

vyāpadāṃ kāraṇaṃ vīkṣya vyāpatsvetāsu buddhimān

39.38.2

प्रयतेतातुरारोग्ये प्रत्यनीकेन हेतुना

prayatetāturārogye pratyanīkena hetunā

39.39

विरिक्तवान्तैर् हरिणैणलावकाः शशश्च सेव्यः समयूरतित्तिरिः

viriktavāntair hariṇaiṇalāvakāḥ śaśaśca sevyaḥ samayūratittiriḥ

39.39.2

सषष्टिकाश्चैव पुराणशालयस्तथैव मुद्गा लघु यच्च कीर्तितम्

saṣaṣṭikāścaiva purāṇaśālayastathaiva mudgā laghu yacca kīrtitam

40.1

अथातो धूमनस्यकवलग्रहचिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto dhūmanasyakavalagrahacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

40.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

40.3

धूमः पञ्चविधो भवति तद्यथा प्रायोगिकः स्नैहिको वैरेचनिकः कासघ्नो वामनीयश्चेति

dhūmaḥ pañcavidho bhavati tadyathā prāyogikaḥ snaihiko vairecanikaḥ kāsaghno vāmanīyaśceti

40.4

तत्रैलादिना कुष्ठतगरवर्ज्येन श्लक्ष्णपिष्टेन द्वादशाङ्गुलं शरकाण्डमङ्गुलिपरिणाहं क्षौमेणाष्टाङ्गुलं वेष्टयित्वा लेपयेदेषा वर्तिः प्रायोगिके स्नेहफलसारमधूच्छिष्टसर्जरसगुग्गुलुप्रभृतिभिः स्नेहमिश्रैः स्नैहिके शिरोविरेचनद्रव्यैर् वैरेचने बृहतीकण्टकारिकात्रिकटुकासमर्दहिङ्ग्विङ्गुदीत्वङ्मनःशिलाच्छिन्नरुहाकर्कटशृङ्गीप्रभृतिभिः कासहरैश्च कासघ्ने स्नायुचर्मखुरशृङ्गकर्कटकास्थिशुष्कमत्स्यवल्लूरकृमिप्रभृतिभिर् वामनीयैश्च वामनीये

tatrailādinā kuṣṭhatagaravarjyena ślakṣṇapiṣṭena dvādaśāṅgulaṃ śarakāṇḍamaṅgulipariṇāhaṃ kṣaumeṇāṣṭāṅgulaṃ veṣṭayitvā lepayedeṣā vartiḥ prāyogike snehaphalasāramadhūcchiṣṭasarjarasagugguluprabhṛtibhiḥ snehamiśraiḥ snaihike śirovirecanadravyair vairecane bṛhatīkaṇṭakārikātrikaṭukāsamardahiṅgviṅgudītvaṅmanaḥśilācchinnaruhākarkaṭaśṛṅgīprabhṛtibhiḥ kāsaharaiśca kāsaghne snāyucarmakhuraśṛṅgakarkaṭakāsthiśuṣkamatsyavallūrakṛmiprabhṛtibhir vāmanīyaiśca vāmanīye

40.5

तत्र बस्तिनेत्रद्रव्यैर् धूमनेत्रद्रव्याणि व्याख्यातानि भवन्ति

tatra bastinetradravyair dhūmanetradravyāṇi vyākhyātāni bhavanti

40.5.2

धूमनेत्रं तु कनिष्ठिकापरिणाहमग्रे कलायमात्रस्रोतो मूले ऽङ्गुष्ठपरिणाहं धूमवर्तिप्रवेशस्रोतो ऽङ्गुलान्यष्टचत्वारिंशत् प्रायोगिके द्वात्रिंशत् स्नेहने चतुर्विंशतिर् वैरेचने षोडशाङ्गुलं कासघ्ने वामनीये च

dhūmanetraṃ tu kaniṣṭhikāpariṇāhamagre kalāyamātrasroto mūle 'ṅguṣṭhapariṇāhaṃ dhūmavartipraveśasroto 'ṅgulānyaṣṭacatvāriṃśat prāyogike dvātriṃśat snehane caturviṃśatir vairecane ṣoḍaśāṅgulaṃ kāsaghne vāmanīye ca

40.5.3

एते ऽपि कोलास्थिमात्रच्छिद्रे भवतः

ete 'pi kolāsthimātracchidre bhavataḥ

40.5.4

व्रणनेत्रमष्टाङ्गुलं व्रणधूपनार्थं कलायपरिमण्डलं कुलत्थवाहिस्रोत इति

vraṇanetramaṣṭāṅgulaṃ vraṇadhūpanārthaṃ kalāyaparimaṇḍalaṃ kulatthavāhisrota iti

Suśrutasaṃhitā