16.11

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

16.11.2

यस्य पालिद्वयम् अपि कर्णस्य न भवेदिह

yasya pālidvayam api karṇasya na bhavediha

16.11.3

कर्णपीठं समे मध्ये तस्य विद्ध्वा विवर्धयेत्

karṇapīṭhaṃ same madhye tasya viddhvā vivardhayet

16.12

बाह्यायामिह दीर्घायां संधिराभ्यन्तरो भवेत्

bāhyāyāmiha dīrghāyāṃ saṃdhirābhyantaro bhavet

16.12.2

आभ्यन्तरायां दीर्घायां बाह्यसंधिरुदाहृतः

ābhyantarāyāṃ dīrghāyāṃ bāhyasaṃdhirudāhṛtaḥ

16.13

एकैव तु भवेत् पालिः स्थूला पृथ्वी स्थिरा च या

ekaiva tu bhavet pāliḥ sthūlā pṛthvī sthirā ca yā

16.13.2

तां द्विधा पाटयित्वा तु छित्त्वा चोपरि

tāṃ dvidhā pāṭayitvā tu chittvā copari

16.14

गण्डादुत्पाट्य मांसेन सानुबन्धेन जीवता

gaṇḍādutpāṭya māṃsena sānubandhena jīvatā

16.14.2

कर्णपालीम् अपालेस्तु कुर्यान्निर्लिख्य शास्त्रवित्

karṇapālīm apālestu kuryānnirlikhya śāstravit

16.15

अतोऽन्यतमं बन्धं चिकीर्षुर् अग्रोपहरणीयोक्तोपसंभृतसम्भारं विशेषतश्चात्रोपहरेत् सुरामण्डं क्षीरमुदकं धान्याम्लं कपालचूर्णं चेति

ato'nyatamaṃ bandhaṃ cikīrṣur agropaharaṇīyoktopasaṃbhṛtasambhāraṃ viśeṣataścātropaharet surāmaṇḍaṃ kṣīramudakaṃ dhānyāmlaṃ kapālacūrṇaṃ ceti

16.15.2

ततो ऽङ्गनां पुरुषं वा ग्रथितकेशान्तं लघु भुक्तवन्तमाप्तैः सुपरिगृहीतं च कृत्वा बन्धम् उपधार्य छेद्यभेद्यलेख्यव्यधनैर् उपपन्नैर् उपपाद्य कर्णशोणितमवेक्ष्य दुष्टमदुष्टं वेति तत्र वातदुष्टे धान्याम्लोष्णोदकाभ्यां पित्तदुष्टे शीतोदकपयोभ्यां श्लेष्मदुष्टे सुरामण्डोष्णोदकाभ्यां प्रक्षाल्य कर्णौ पुनरवलिख्यानुन्नतमहीनम् अविषमं च कर्णसंधिं संनिवेश्य स्थितरक्तं संदध्यात्

tato 'ṅganāṃ puruṣaṃ vā grathitakeśāntaṃ laghu bhuktavantamāptaiḥ suparigṛhītaṃ ca kṛtvā bandham upadhārya chedyabhedyalekhyavyadhanair upapannair upapādya karṇaśoṇitamavekṣya duṣṭamaduṣṭaṃ veti tatra vātaduṣṭe dhānyāmloṣṇodakābhyāṃ pittaduṣṭe śītodakapayobhyāṃ śleṣmaduṣṭe surāmaṇḍoṣṇodakābhyāṃ prakṣālya karṇau punaravalikhyānunnatamahīnam aviṣamaṃ ca karṇasaṃdhiṃ saṃniveśya sthitaraktaṃ saṃdadhyāt

16.15.3

ततो मधुघृतेनाभ्यज्य पिचुप्लोतयोर् अन्यतरेणावगुण्ठ्य सूत्रेणानवगाढम् अनतिशिथिलं च बद्ध्वा कपालचूर्णेनावकीर्याचारिकम् उपदिशेद्द्विव्रणीयोक्तेन च विधानेनोपचरेत्

tato madhughṛtenābhyajya picuplotayor anyatareṇāvaguṇṭhya sūtreṇānavagāḍham anatiśithilaṃ ca baddhvā kapālacūrṇenāvakīryācārikam upadiśeddvivraṇīyoktena ca vidhānenopacaret

16.16

भवति चात्र

bhavati cātra

16.16.2

विघट्टनं दिवास्वप्नं व्यायाममतिभोजनम्

vighaṭṭanaṃ divāsvapnaṃ vyāyāmamatibhojanam

16.16.3

व्यवायमग्निसंतापं वाक्श्रमं च विवर्जयेत्

vyavāyamagnisaṃtāpaṃ vākśramaṃ ca vivarjayet

16.17

न चाशुद्धरक्तमतिप्रवृत्तरक्तं क्षीणरक्तं वा संदध्यात्

na cāśuddharaktamatipravṛttaraktaṃ kṣīṇaraktaṃ vā saṃdadhyāt

16.17.2

स हि वातदुष्टे रक्ते रूढो ऽपि परिपुटनवान् पित्तदुष्टे दाहपाकरागवेदनावान् श्लेष्मदुष्टे स्तब्धः कण्डूमान् अतिप्रवृत्तरक्ते श्यावशोफवान् क्षीणो ऽल्पमांसो न वृद्धिम् उपैति

sa hi vātaduṣṭe rakte rūḍho 'pi paripuṭanavān pittaduṣṭe dāhapākarāgavedanāvān śleṣmaduṣṭe stabdhaḥ kaṇḍūmān atipravṛttarakte śyāvaśophavān kṣīṇo 'lpamāṃso na vṛddhim upaiti

16.18

आमतैलेन त्रिरात्रं परिषेचयेत् त्रिरात्राच्च पिचुं परिवर्तयेत्

āmatailena trirātraṃ pariṣecayet trirātrācca picuṃ parivartayet

16.18.2

स यदा सुरूढो निरुपद्रवः सवर्णो भवति तदैनं शनैःशनैर् अभिवर्धयेत्

sa yadā surūḍho nirupadravaḥ savarṇo bhavati tadainaṃ śanaiḥśanair abhivardhayet

16.18.3

अतो ऽन्यथा संरम्भदाहपाकरागवेदनावान् पुनश्छिद्यते वा

ato 'nyathā saṃrambhadāhapākarāgavedanāvān punaśchidyate vā

Suśrutasaṃhitā