5.23

गृध्रसीविश्वाचीक्रोष्टुकशिरःखञ्जपङ्गुलवातकण्टकपाददाहपादहर्षावबाहुकबाधिर्यधमनीगतवातरोगेषु यथोक्तं यथोद्देशं च सिराव्यधं कुर्यात् अन्यत्रावबाहुकात् वातव्याधिचिकित्सितं चावेक्षेत

gṛdhrasīviśvācīkroṣṭukaśiraḥkhañjapaṅgulavātakaṇṭakapādadāhapādaharṣāvabāhukabādhiryadhamanīgatavātarogeṣu yathoktaṃ yathoddeśaṃ ca sirāvyadhaṃ kuryāt anyatrāvabāhukāt vātavyādhicikitsitaṃ cāvekṣeta

5.24

कर्णशूले तु शृङ्गवेररसं तैलमधुसंसृष्टं सैन्धवोपहितं सुखोष्णं कर्णे दद्यात् अजामूत्रमधुतैलानि वा मातुलुङ्गदाडिमतिन्तिडीकस्वरसमूत्रसिद्धं तैलं शुक्तसुरातक्रमूत्रलवणसिद्धं वा नाडीस्वेदैश्च स्वेदयेत् वातव्याधिचिकित्सां चावेक्षेत भूयश्चोत्तरे वक्ष्यामः

karṇaśūle tu śṛṅgaverarasaṃ tailamadhusaṃsṛṣṭaṃ saindhavopahitaṃ sukhoṣṇaṃ karṇe dadyāt ajāmūtramadhutailāni vā mātuluṅgadāḍimatintiḍīkasvarasamūtrasiddhaṃ tailaṃ śuktasurātakramūtralavaṇasiddhaṃ vā nāḍīsvedaiśca svedayet vātavyādhicikitsāṃ cāvekṣeta bhūyaścottare vakṣyāmaḥ

5.25

तूनीप्रतून्योः स्नेहलवणमुष्णोदकेन पाययेत् पिप्पल्यादिचूर्णं वा हिङ्गुयवक्षारप्रगाढं वा सर्पिः बस्तिभिश्चैनम् उपक्रमेत्

tūnīpratūnyoḥ snehalavaṇamuṣṇodakena pāyayet pippalyādicūrṇaṃ vā hiṅguyavakṣārapragāḍhaṃ vā sarpiḥ bastibhiścainam upakramet

5.26

आध्माने त्वपतर्पणपाणितापफलवर्तिक्रियापाचनीयदीपनीयबस्तिभिर् उपाचरेत् लङ्घनानन्तरं चान्नकाले धान्यकजीरकादिदीपनसिद्धान्यन्नानि

ādhmāne tvapatarpaṇapāṇitāpaphalavartikriyāpācanīyadīpanīyabastibhir upācaret laṅghanānantaraṃ cānnakāle dhānyakajīrakādidīpanasiddhānyannāni

5.26.2

प्रत्याध्माने छर्दनापतर्पणदीपनानि कुर्यात्

pratyādhmāne chardanāpatarpaṇadīpanāni kuryāt

5.27

अष्ठीलाप्रत्यष्ठीलयोर् गुल्माभ्यन्तरविद्रधिवत् क्रियाविभाग इति

aṣṭhīlāpratyaṣṭhīlayor gulmābhyantaravidradhivat kriyāvibhāga iti

5.28

हिङ्गुत्रिकटुवचाजमोदाधान्याजगन्धादाडिमतिन्तिडीकपाठाचित्रकयवक्षारसैन्धवविडसौवर्चलस्वर्जिकापिप्पलीमूलाम्लवेतसशटीपुष्करमूलहपुषाचव्याजाजीपथ्याश् चूर्णयित्वा मातुलुङ्गाम्लेन बहुशः परिभाव्याक्षमात्रा गुटिकाः कारयेत् ततः प्रातरेकैकां वातविकारी भक्षयेत् एष योगः कासश्वासगुल्मोदरारोचकहृद्रोगाध्मानपार्श्वोदरबस्तिशूलानाहमूत्रकृच्छ्रप्लीहार्शस्तूनीप्रतूनीर् अपहन्ति

hiṅgutrikaṭuvacājamodādhānyājagandhādāḍimatintiḍīkapāṭhācitrakayavakṣārasaindhavaviḍasauvarcalasvarjikāpippalīmūlāmlavetasaśaṭīpuṣkaramūlahapuṣācavyājājīpathyāś cūrṇayitvā mātuluṅgāmlena bahuśaḥ paribhāvyākṣamātrā guṭikāḥ kārayet tataḥ prātarekaikāṃ vātavikārī bhakṣayet eṣa yogaḥ kāsaśvāsagulmodarārocakahṛdrogādhmānapārśvodarabastiśūlānāhamūtrakṛcchraplīhārśastūnīpratūnīr apahanti

5.29

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

5.29.2

केवलो दोषयुक्तो वा धातुभिर् वावृतो ऽनिलः

kevalo doṣayukto vā dhātubhir vāvṛto 'nilaḥ

5.29.3

विज्ञेयो लक्षणोहाभ्यां चिकित्स्यश्चाविरोधतः

vijñeyo lakṣaṇohābhyāṃ cikitsyaścāvirodhataḥ

5.30

रुजावन्तं घनं शीतं शोफं मेदोयुतो ऽनिलः

rujāvantaṃ ghanaṃ śītaṃ śophaṃ medoyuto 'nilaḥ

5.30.2

करोति यस्य तं वैद्यः शोथवत् समुपाचरेत्

karoti yasya taṃ vaidyaḥ śothavat samupācaret

5.31

कफमेदोवृतो वायुर्यदोरू प्रतिपद्यते

kaphamedovṛto vāyuryadorū pratipadyate

5.31.2

तदाङ्गमर्दस्तैमित्यरोमहर्षरुजाज्वरैः

tadāṅgamardastaimityaromaharṣarujājvaraiḥ

5.32

निद्रया चार्दितौ स्तब्धौ शीतलावप्रचेतनौ

nidrayā cārditau stabdhau śītalāvapracetanau

5.32.2

गुरुकावस्थिरावूरू न स्वाविव च मन्यते

gurukāvasthirāvūrū na svāviva ca manyate

5.33

तमूरुस्तम्भमित्याहुराढ्यवातमथापरे

tamūrustambhamityāhurāḍhyavātamathāpare

5.33.2

स्नेहवर्जं पिबेत्तत्र चूर्णं षड्धरणं नरः

snehavarjaṃ pibettatra cūrṇaṃ ṣaḍdharaṇaṃ naraḥ

5.34

हितमुष्णाम्बुना तद्वत् पिप्पल्यादिगणैः कृतम्

hitamuṣṇāmbunā tadvat pippalyādigaṇaiḥ kṛtam

5.34.2

लिह्याद्वा त्रैफलं चूर्णं क्षौद्रेण कटुकान्वितम्

lihyādvā traiphalaṃ cūrṇaṃ kṣaudreṇa kaṭukānvitam

Suśrutasaṃhitā