1.25.2

शारीरास् त्व् अन्नपानमूला वातपित्तकफशोणितसंनिपातवैषम्यनिमित्ताः

śārīrās tv annapānamūlā vātapittakaphaśoṇitasaṃnipātavaiṣamyanimittāḥ

1.25.3

मानसास्तु क्रोधशोकभयहर्षविषादेर्ष्याभ्यसूयादैन्यमात्सर्यकामलोभप्रभृतय इच्छाद्वेषभेदैर् भवन्ति

mānasāstu krodhaśokabhayaharṣaviṣāderṣyābhyasūyādainyamātsaryakāmalobhaprabhṛtaya icchādveṣabhedair bhavanti

1.25.4

स्वाभाविकास्तु क्षुत्पिपासाजरामृत्युनिद्राप्रकृतयः

svābhāvikāstu kṣutpipāsājarāmṛtyunidrāprakṛtayaḥ

1.26

त एते मनःशरीराधिष्ठानाः

ta ete manaḥśarīrādhiṣṭhānāḥ

1.27

तेषां संशोधनसंशमनाहाराचाराः सम्यक्प्रयुक्ता निग्रहहेतवः

teṣāṃ saṃśodhanasaṃśamanāhārācārāḥ samyakprayuktā nigrahahetavaḥ

1.28

प्राणिनां पुनर्मूलम् आहारो बलवर्णौजसां च स षट्सु रसेष्वायत्तः रसाः पुनर्द्रव्याश्रयाः द्रव्याणि पुनर् ओषधयः

prāṇināṃ punarmūlam āhāro balavarṇaujasāṃ ca sa ṣaṭsu raseṣvāyattaḥ rasāḥ punardravyāśrayāḥ dravyāṇi punar oṣadhayaḥ

1.28.2

तास्तु द्विविधाः स्थावरा जङ्गमाश् च

tāstu dvividhāḥ sthāvarā jaṅgamāś ca

1.29

तासां स्थावराश्चतुर्विधाः वनस्पतयो वृक्षा वीरुध ओषधय इति

tāsāṃ sthāvarāścaturvidhāḥ vanaspatayo vṛkṣā vīrudha oṣadhaya iti

1.29.2

तासु अपुष्पाः फलवन्तो वनस्पतयः पुष्पफलवन्तो वृक्षाः प्रतानवत्यः स्तम्बिन्यश् च वीरुधः फलपाकनिष्ठा ओषधय इति

tāsu apuṣpāḥ phalavanto vanaspatayaḥ puṣpaphalavanto vṛkṣāḥ pratānavatyaḥ stambinyaś ca vīrudhaḥ phalapākaniṣṭhā oṣadhaya iti

1.30

जङ्गमाः खल्व् अपि चतुर्विधाः जरायुजाण्डजस्वेदजोद्भिज्जाः

jaṅgamāḥ khalv api caturvidhāḥ jarāyujāṇḍajasvedajodbhijjāḥ

1.30.2

तत्र पशुमनुष्यव्यालादयो जरायुजाः खगसर्पसरीसृपप्रभृतयो ऽण्डजाः कृमिकीटपिपीलिकाप्रभृतयः स्वेदजाः इन्द्रगोपमण्डूकप्रभृतय उद्भिज्जाः

tatra paśumanuṣyavyālādayo jarāyujāḥ khagasarpasarīsṛpaprabhṛtayo 'ṇḍajāḥ kṛmikīṭapipīlikāprabhṛtayaḥ svedajāḥ indragopamaṇḍūkaprabhṛtaya udbhijjāḥ

1.31

तत्र स्थावरेभ्यस् त्वक्पत्त्रपुष्पफलमूलकन्दनिर्यासस्वरसादयः प्रयोजनवन्तः जङ्गमेभ्यश्

tatra sthāvarebhyas tvakpattrapuṣpaphalamūlakandaniryāsasvarasādayaḥ prayojanavantaḥ jaṅgamebhyaś

1.32

पार्थिवाः सुवर्णरजतमणिमुक्तामनःशिलामृत्कपालादयः

pārthivāḥ suvarṇarajatamaṇimuktāmanaḥśilāmṛtkapālādayaḥ

1.33

कालकृताः प्रवातनिवातातपछायाज्योत्स्नातमःशीतोष्णवर्षाहोरात्रपक्षमासर्त्वयनादयः संवत्सरविशेषाः

kālakṛtāḥ pravātanivātātapachāyājyotsnātamaḥśītoṣṇavarṣāhorātrapakṣamāsartvayanādayaḥ saṃvatsaraviśeṣāḥ

1.34

त एते स्वभावत एव दोषाणां संचयप्रकोपप्रशमप्रतीकारहेतवः प्रयोजनवन्तश् च

ta ete svabhāvata eva doṣāṇāṃ saṃcayaprakopapraśamapratīkārahetavaḥ prayojanavantaś ca

1.35

भवन्ति चात्र श्लोकाः

bhavanti cātra ślokāḥ

1.35.2

शारीराणां विकाराणाम् एष वर्गश् चतुर्विधः

śārīrāṇāṃ vikārāṇām eṣa vargaś caturvidhaḥ

1.35.3

प्रकोपे प्रशमे चैव हेतुर् उक्तश् चिकित्सकैः

prakope praśame caiva hetur uktaś cikitsakaiḥ

1.36

आगन्तवस् तु ये रोगास् ते द्विधा निपतन्ति हि

āgantavas tu ye rogās te dvidhā nipatanti hi

1.36.2

मनस्यन्ये शरीरे ऽन्ये तेषां तु द्विविधा क्रिया

manasyanye śarīre 'nye teṣāṃ tu dvividhā kriyā

Suśrutasaṃhitā