14.20

त एते शरीरधारणाद् धातव इत्य् उच्यन्ते

ta ete śarīradhāraṇād dhātava ity ucyante

14.21

तेषां क्षयवृद्धी शोणितनिमित्ते तस्मात् तदधिकृत्य वक्ष्यामः

teṣāṃ kṣayavṛddhī śoṇitanimitte tasmāt tadadhikṛtya vakṣyāmaḥ

14.21.2

तत्र फेनिलम् अरुणं कृष्णं परुषं तनु शीघ्रगम् अस्कन्दि च वातेन दुष्टं नीलं पीतं हरितं श्यावं विस्रमनिष्टं पिपीलिकामक्षिकाणामस्कन्दि च पित्तदुष्टं गैरिकोदकप्रतीकाशं स्निग्धं शीतलं बहलं पिच्छिलं चिरस्रावि मांसपेशीप्रभं च श्लेष्मदुष्टं सर्वलक्षणसंयुक्तं काञ्जिकाभं विशेषतो दुर्गन्धि च संनिपातदुष्टं द्विदोषलिङ्गं संसृष्टम्

tatra phenilam aruṇaṃ kṛṣṇaṃ paruṣaṃ tanu śīghragam askandi ca vātena duṣṭaṃ nīlaṃ pītaṃ haritaṃ śyāvaṃ visramaniṣṭaṃ pipīlikāmakṣikāṇāmaskandi ca pittaduṣṭaṃ gairikodakapratīkāśaṃ snigdhaṃ śītalaṃ bahalaṃ picchilaṃ cirasrāvi māṃsapeśīprabhaṃ ca śleṣmaduṣṭaṃ sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ kāñjikābhaṃ viśeṣato durgandhi ca saṃnipātaduṣṭaṃ dvidoṣaliṅgaṃ saṃsṛṣṭam

14.22

इन्द्रगोपकप्रतीकाशमसंहतमविवर्णं च प्रकृतिस्थं जानीयात्

indragopakapratīkāśamasaṃhatamavivarṇaṃ ca prakṛtisthaṃ jānīyāt

14.23

विस्राव्याण्यन्यत्र वक्ष्यामः

visrāvyāṇyanyatra vakṣyāmaḥ

14.24

अथाविस्राव्याः सर्वाङ्गशोफः क्षीणस्य चाम्लभोजननिमित्तः पाण्डुरोग्यर्शसोदरिशोषिगर्भिणीनां च श्वयथवः

athāvisrāvyāḥ sarvāṅgaśophaḥ kṣīṇasya cāmlabhojananimittaḥ pāṇḍurogyarśasodariśoṣigarbhiṇīnāṃ ca śvayathavaḥ

14.25

तत्र शस्त्रविस्रावणं द्विविधं प्रच्छानं सिराव्यधनं च

tatra śastravisrāvaṇaṃ dvividhaṃ pracchānaṃ sirāvyadhanaṃ ca

14.26

तत्र ऋज्वसंकीर्णं सूक्ष्मं समम् अनवगाढम् अनुत्तानमाशु च शस्त्रं पातयेन्मर्मसिरास्नायुसंधीनां चानुपघाति

tatra ṛjvasaṃkīrṇaṃ sūkṣmaṃ samam anavagāḍham anuttānamāśu ca śastraṃ pātayenmarmasirāsnāyusaṃdhīnāṃ cānupaghāti

14.27

तत्र दुर्दिने दुर्विद्धे शीतवातयोर् अस्विन्ने भुक्तमात्रे स्कन्दत्वाच्छोणितं न स्रवत्यल्पं वा स्रवति

tatra durdine durviddhe śītavātayor asvinne bhuktamātre skandatvācchoṇitaṃ na sravatyalpaṃ vā sravati

14.28

मदमूर्छाश्रमार्तानां वातविण्मूत्रसंगिनाम्

madamūrchāśramārtānāṃ vātaviṇmūtrasaṃginām

14.28.2

निद्राभिभूतभीतानां नृणां नासृक् प्रवर्तते

nidrābhibhūtabhītānāṃ nṛṇāṃ nāsṛk pravartate

14.29

तद्दुष्टं शोणितम् अनिर्ह्रियमाणं कण्डूशोफरागदाहपाकवेदना जनयेत्

tadduṣṭaṃ śoṇitam anirhriyamāṇaṃ kaṇḍūśopharāgadāhapākavedanā janayet

14.30

अत्युष्णे ऽतिस्विन्ने ऽतिविद्धे ऽज्ञैर् विस्रावितम् अतिप्रवर्तते तद् अतिप्रवृत्तं शिरोऽभितापम् आन्ध्यम् अधिमन्थतिमिरप्रादुर्भावं धातुक्षयमाक्षेपकं पक्षाघातम् एकाङ्गविकारं तृष्णादाहौ हिक्कां कासं श्वासं पाण्डुरोगं मरणं चापादयति

atyuṣṇe 'tisvinne 'tividdhe 'jñair visrāvitam atipravartate tad atipravṛttaṃ śiro'bhitāpam āndhyam adhimanthatimiraprādurbhāvaṃ dhātukṣayamākṣepakaṃ pakṣāghātam ekāṅgavikāraṃ tṛṣṇādāhau hikkāṃ kāsaṃ śvāsaṃ pāṇḍurogaṃ maraṇaṃ cāpādayati

14.31

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

14.31.2

तस्मान्न शीते नात्युष्णे नास्विन्ने नातितापिते

tasmānna śīte nātyuṣṇe nāsvinne nātitāpite

14.31.3

यवागूं प्रतिपीतस्य शोणितं मोक्षयेद्भिषक्

yavāgūṃ pratipītasya śoṇitaṃ mokṣayedbhiṣak

14.32

सम्यग्गत्वा यदा रक्तं स्वयमेवावतिष्ठते

samyaggatvā yadā raktaṃ svayamevāvatiṣṭhate

14.32.2

शुद्धं तदा विजानीयात् सम्यग्विस्रावितं च तत्

śuddhaṃ tadā vijānīyāt samyagvisrāvitaṃ ca tat

14.33

लाघवं वेदनाशान्तिर्व्याधेर्वेगपरिक्षयः

lāghavaṃ vedanāśāntirvyādhervegaparikṣayaḥ

14.33.2

सम्यग्विस्राविते लिङ्गं प्रसादो मनसस्तथा

samyagvisrāvite liṅgaṃ prasādo manasastathā

Suśrutasaṃhitā