4.62

सप्त प्रकृतयो भवन्ति दोषैः पृथक् द्विशः समस्तैश् च

sapta prakṛtayo bhavanti doṣaiḥ pṛthak dviśaḥ samastaiś ca

4.63

शुक्रशोणितसंयोगे यो भवेद्दोष उत्कटः

śukraśoṇitasaṃyoge yo bhaveddoṣa utkaṭaḥ

4.63.2

प्रकृतिर्जायते तेन तस्या मे लक्षणं शृणु

prakṛtirjāyate tena tasyā me lakṣaṇaṃ śṛṇu

4.64

तत्र वातप्रकृतिः प्रजागरूकः शीतद्वेषी दुर्भगः स्तेनो मत्सर्यनार्यो गान्धर्वचित्तः स्फुटितकरचरणो ऽल्परूक्षश्मश्रुनखकेशः क्राथी दन्तनखखादी च भवति

tatra vātaprakṛtiḥ prajāgarūkaḥ śītadveṣī durbhagaḥ steno matsaryanāryo gāndharvacittaḥ sphuṭitakaracaraṇo 'lparūkṣaśmaśrunakhakeśaḥ krāthī dantanakhakhādī ca bhavati

4.65

अधृतिर् अदृढसौहृदः कृतघ्नः कृशपरुषो धमनीततः प्रलापी

adhṛtir adṛḍhasauhṛdaḥ kṛtaghnaḥ kṛśaparuṣo dhamanītataḥ pralāpī

4.65.2

द्रुतगतिरटनो ऽनवस्थितात्मा वियति च गच्छति संभ्रमेण सुप्तः

drutagatiraṭano 'navasthitātmā viyati ca gacchati saṃbhrameṇa suptaḥ

4.66

अव्यवस्थितमतिश्चलदृष्टिर् मन्दरत्नधनसंचयमित्रः

avyavasthitamatiścaladṛṣṭir mandaratnadhanasaṃcayamitraḥ

4.66.2

किंचिदेव विलपत्यनिबद्धं मारुतप्रकृतिरेष मनुष्यः

kiṃcideva vilapatyanibaddhaṃ mārutaprakṛtireṣa manuṣyaḥ

4.67

वातिकाश्चाजगोमायुशशाखूष्ट्रशुनां तथा

vātikāścājagomāyuśaśākhūṣṭraśunāṃ tathā

4.67.2

गृध्रकाकखरादीनाम् अनूकैः कीर्तिता नराः

gṛdhrakākakharādīnām anūkaiḥ kīrtitā narāḥ

4.68

स्वेदनो दुर्गन्धः पीतशिथिलाङ्गस् ताम्रनखनयनतालुजिह्वौष्ठपाणिपादतलो दुर्भगो वलिपलितखालित्यजुष्टो बहुभुगुष्णद्वेषी क्षिप्रकोपप्रसादो मध्यमबलो मध्यमायुश् च भवति

svedano durgandhaḥ pītaśithilāṅgas tāmranakhanayanatālujihvauṣṭhapāṇipādatalo durbhago valipalitakhālityajuṣṭo bahubhuguṣṇadveṣī kṣiprakopaprasādo madhyamabalo madhyamāyuś ca bhavati

4.69

मेधावी निपुणमतिर्विगृह्य वक्ता तेजस्वी समितिषु दुर्निवारवीर्यः

medhāvī nipuṇamatirvigṛhya vaktā tejasvī samitiṣu durnivāravīryaḥ

4.69.2

सुप्तः सन् कनकपलाशकर्णिकारान् संपश्येद् अपि च हुताशविद्युदुल्काः

suptaḥ san kanakapalāśakarṇikārān saṃpaśyed api ca hutāśavidyudulkāḥ

4.70

न भयात् प्रणमेद् अनतेष्वमृदुः प्रणतेष्वपि सान्त्वनदानरुचिः

na bhayāt praṇamed anateṣvamṛduḥ praṇateṣvapi sāntvanadānaruciḥ

4.70.2

भवतीह सदा व्यथितास्यगतिः स भवेदिह पित्तकृतप्रकृतिः

bhavatīha sadā vyathitāsyagatiḥ sa bhavediha pittakṛtaprakṛtiḥ

4.71

भुजङ्गोलूकगन्धर्वयक्षमार्जारवानरैः

bhujaṅgolūkagandharvayakṣamārjāravānaraiḥ

4.71.2

व्याघ्रर्क्षनकुलानूकैः पैत्तिकास्तु नराः स्मृताः

vyāghrarkṣanakulānūkaiḥ paittikāstu narāḥ smṛtāḥ

4.72

दूर्वेन्दीवरनिस्त्रिंशार्द्रारिष्टकशरकाण्डानाम् अन्यतमवर्णः सुभगः प्रियदर्शनो मधुरप्रियः कृतज्ञो धृतिमान् सहिष्णुर् अलोलुपो बलवांश्चिरग्राही दृढवैरश् च भवति

dūrvendīvaranistriṃśārdrāriṣṭakaśarakāṇḍānām anyatamavarṇaḥ subhagaḥ priyadarśano madhurapriyaḥ kṛtajño dhṛtimān sahiṣṇur alolupo balavāṃściragrāhī dṛḍhavairaś ca bhavati

4.73

शुक्लाक्षः स्थिरकुटिलालिनीलकेशो लक्ष्मीवान् जलदमृदङ्गसिंहघोषः

śuklākṣaḥ sthirakuṭilālinīlakeśo lakṣmīvān jaladamṛdaṅgasiṃhaghoṣaḥ

4.73.2

सुप्तः सन् सकमलहंसचक्रवाकान् संपश्येद् अपि च जलाशयान् मनोज्ञान्

suptaḥ san sakamalahaṃsacakravākān saṃpaśyed api ca jalāśayān manojñān

Suśrutasaṃhitā