2.53.2

वातमूत्रपुरीषाणि न गर्भस्थः करोति हि

vātamūtrapurīṣāṇi na garbhasthaḥ karoti hi

2.54

जरायुणा मुखे छन्ने कण्ठे च कफवेष्टिते

jarāyuṇā mukhe channe kaṇṭhe ca kaphaveṣṭite

2.54.2

वायोर् मार्गनिरोधाच्च न गर्भस्थः प्ररोदिति

vāyor mārganirodhācca na garbhasthaḥ praroditi

2.55

निःश्वासोच्छ्वाससंक्षोभस्वप्नान् गर्भो ऽधिगच्छति

niḥśvāsocchvāsasaṃkṣobhasvapnān garbho 'dhigacchati

2.55.2

मातुर् निश्वसितोच्छ्वाससंक्षोभस्वप्नसंभवान्

mātur niśvasitocchvāsasaṃkṣobhasvapnasaṃbhavān

2.56

संनिवेशः शरीराणां दन्तानां पतनोद्भवः

saṃniveśaḥ śarīrāṇāṃ dantānāṃ patanodbhavaḥ

2.56.2

तलेष्वसंभवो यश् च रोम्णामेतत् स्वभावतः

taleṣvasaṃbhavo yaś ca romṇāmetat svabhāvataḥ

2.57

भाविताः पूर्वदेहेषु सततं शास्त्रबुद्धयः

bhāvitāḥ pūrvadeheṣu satataṃ śāstrabuddhayaḥ

2.57.2

भवन्ति सत्त्वभूयिष्ठाः पूर्वजातिस्मरा नराः

bhavanti sattvabhūyiṣṭhāḥ pūrvajātismarā narāḥ

2.58

कर्मणा चोदितो येन तदाप्नोति पुनर्भवे

karmaṇā codito yena tadāpnoti punarbhave

2.58.2

अभ्यस्ताः पूर्वदेहे ये तानेव भजते गुणान्

abhyastāḥ pūrvadehe ye tāneva bhajate guṇān

3.1

अथातो गर्भावक्रान्तिं शारीरं व्याख्यास्यामः

athāto garbhāvakrāntiṃ śārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ

3.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

3.3

सौम्यं शुक्रम् आर्तवम् आग्नेयम् इतरेषाम् अप्यत्र भूतानां सांनिध्यम् अस्त्यणुना विशेषेण परस्परोपकारात् परस्परानुप्रवेशाच् च

saumyaṃ śukram ārtavam āgneyam itareṣām apyatra bhūtānāṃ sāṃnidhyam astyaṇunā viśeṣeṇa parasparopakārāt parasparānupraveśāc ca

3.4

तत्र स्त्रीपुंसयोः संयोगे तेजः शरीराद्वायुरुदीरयति ततस् तेजोऽनिलसंनिपाताच्छुक्रं च्युतं योनिम् अभिप्रतिपद्यते संसृज्यते चार्तवेन ततो ऽग्नीषोमसंयोगात् संसृज्यमानो गर्भाशयमनुप्रतिपद्यते क्षेत्रज्ञो वेदयिता स्प्रष्टा घ्राता द्रष्टा श्रोता रसयिता पुरुषः स्रष्टा गन्ता साक्षी धाता वक्ता यः को ऽसाव् इत्येवमादिभिः पर्यायवाचकैर् नामभिर् अभिधीयते दैवसंयोगादक्षयो ऽचिन्त्यो भूतात्मना सहान्वक्षं सत्त्वरजस्तमोभिर् दैवासुरैर् अपरैश् च भावैर् वायुनाभिप्रेर्यमाणो गर्भाशयम् अनुप्रविश्यावतिष्ठते

tatra strīpuṃsayoḥ saṃyoge tejaḥ śarīrādvāyurudīrayati tatas tejo'nilasaṃnipātācchukraṃ cyutaṃ yonim abhipratipadyate saṃsṛjyate cārtavena tato 'gnīṣomasaṃyogāt saṃsṛjyamāno garbhāśayamanupratipadyate kṣetrajño vedayitā spraṣṭā ghrātā draṣṭā śrotā rasayitā puruṣaḥ sraṣṭā gantā sākṣī dhātā vaktā yaḥ ko 'sāv ityevamādibhiḥ paryāyavācakair nāmabhir abhidhīyate daivasaṃyogādakṣayo 'cintyo bhūtātmanā sahānvakṣaṃ sattvarajastamobhir daivāsurair aparaiś ca bhāvair vāyunābhipreryamāṇo garbhāśayam anupraviśyāvatiṣṭhate

3.5

तत्र शुक्रबाहुल्यात् पुमान् आर्तवबाहुल्यात् स्त्री साम्यादुभयोर् नपुंसकम् इति

tatra śukrabāhulyāt pumān ārtavabāhulyāt strī sāmyādubhayor napuṃsakam iti

3.6

ऋतुस्तु द्वादशरात्रं भवति दृष्टार्तवो ऽदृष्टार्तवाप्यस्तीत्येके भाषन्ते

ṛtustu dvādaśarātraṃ bhavati dṛṣṭārtavo 'dṛṣṭārtavāpyastītyeke bhāṣante

3.7

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

3.7.2

पीनप्रसन्नवदनां प्रक्लिन्नात्ममुखद्विजाम्

pīnaprasannavadanāṃ praklinnātmamukhadvijām

3.7.3

नरकामां प्रियकथां स्रस्तकुक्ष्यक्षिमूर्धजाम्

narakāmāṃ priyakathāṃ srastakukṣyakṣimūrdhajām

Suśrutasaṃhitā