16.58.2

संलक्ष्यते सक्तमिवाशनं च स शस्त्रसाध्यस्तु गिलायुसंज्ञः

saṃlakṣyate saktamivāśanaṃ ca sa śastrasādhyastu gilāyusaṃjñaḥ

16.59

सर्वं गलं व्याप्य समुत्थितो यः शोफो रुजो यत्र च सन्ति सर्वाः

sarvaṃ galaṃ vyāpya samutthito yaḥ śopho rujo yatra ca santi sarvāḥ

16.59.2

स सर्वदोषो गलविद्रधिस्तु तस्यैव तुल्यः खलु सर्वजस्य

sa sarvadoṣo galavidradhistu tasyaiva tulyaḥ khalu sarvajasya

16.60

शोफो महानन्नजलावरोधी तीव्रज्वरो वातगतेर् निहन्ता

śopho mahānannajalāvarodhī tīvrajvaro vātagater nihantā

16.60.2

कफेन जातो रुधिरान्वितेन गले गलौघः परिकीर्त्यते ऽसौ

kaphena jāto rudhirānvitena gale galaughaḥ parikīrtyate 'sau

16.61

यो ऽतिप्रताम्यन् श्वसिति प्रसक्तं भिन्नस्वरः शुष्कविमुक्तकण्ठः

yo 'tipratāmyan śvasiti prasaktaṃ bhinnasvaraḥ śuṣkavimuktakaṇṭhaḥ

16.61.2

कफोपदिग्धेष्वनिलायनेषु ज्ञेयः स रोगः श्वसनात् स्वरघ्नः

kaphopadigdheṣvanilāyaneṣu jñeyaḥ sa rogaḥ śvasanāt svaraghnaḥ

16.62

प्रतानवान् यः श्वयथुः सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण

pratānavān yaḥ śvayathuḥ sukaṣṭo galoparodhaṃ kurute krameṇa

16.62.2

स मांसतानः कथितो ऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः

sa māṃsatānaḥ kathito 'valambī prāṇapraṇut sarvakṛto vikāraḥ

16.63

सदाहतोदं श्वयथुं सरक्तमन्तर्गले पूतिविशीर्णमांसम्

sadāhatodaṃ śvayathuṃ saraktamantargale pūtiviśīrṇamāṃsam

16.63.2

पित्तेन विद्याद्वदने विदारीं पार्श्वे विशेषात् स तु येन शेते

pittena vidyādvadane vidārīṃ pārśve viśeṣāt sa tu yena śete

16.64

सर्वसरास्तु वातपित्तकफशोणितनिमित्ताः

sarvasarāstu vātapittakaphaśoṇitanimittāḥ

16.65

स्फोटैः सतोदैर् वदनं समन्ताद्यस्याचितं सर्वसरः स वातात्

sphoṭaiḥ satodair vadanaṃ samantādyasyācitaṃ sarvasaraḥ sa vātāt

16.65.2

रक्तैः सदाहैस्तनुभिः सपीतैर् यस्याचितं चापि स पित्तकोपात्

raktaiḥ sadāhaistanubhiḥ sapītair yasyācitaṃ cāpi sa pittakopāt

16.66

कण्डूयुतैर् अल्परुजैः सवर्णैर् यस्याचितं चापि स वै कफेन

kaṇḍūyutair alparujaiḥ savarṇair yasyācitaṃ cāpi sa vai kaphena

16.66.2

रक्तेन पित्तोदित एक एव कैश्चित् प्रदिष्टो मुखपाकसंज्ञः

raktena pittodita eka eva kaiścit pradiṣṭo mukhapākasaṃjñaḥ

1.1

अथातः सर्वभूतचिन्ताशारीरं व्याख्यास्यामः

athātaḥ sarvabhūtacintāśārīraṃ vyākhyāsyāmaḥ

1.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

1.3

सर्वभूतानां कारणम् अकारणं सत्त्वरजस्तमोलक्षणमष्टरूपमखिलस्य जगतः सम्भवहेतुर् अव्यक्तं नाम

sarvabhūtānāṃ kāraṇam akāraṇaṃ sattvarajastamolakṣaṇamaṣṭarūpamakhilasya jagataḥ sambhavahetur avyaktaṃ nāma

1.3.2

तदेकं बहूनां क्षेत्रज्ञानाम् अधिष्ठानं समुद्र इवौदकानां भावानाम्

tadekaṃ bahūnāṃ kṣetrajñānām adhiṣṭhānaṃ samudra ivaudakānāṃ bhāvānām

Suśrutasaṃhitā