12.11

तत्र वातजं खरं कृष्णं परुषमनिमित्तानिलरुजं परिस्फुटति च बहुशः पित्तजं तु पीतावभासमीषन्मृदु ज्वरदाहप्रायं च श्लेष्मजं तु श्वेतं स्निग्धावभासं मन्दवेदनं भारिकं महाग्रन्थिकं कण्टकैर् उपचितं च

tatra vātajaṃ kharaṃ kṛṣṇaṃ paruṣamanimittānilarujaṃ parisphuṭati ca bahuśaḥ pittajaṃ tu pītāvabhāsamīṣanmṛdu jvaradāhaprāyaṃ ca śleṣmajaṃ tu śvetaṃ snigdhāvabhāsaṃ mandavedanaṃ bhārikaṃ mahāgranthikaṃ kaṇṭakair upacitaṃ ca

12.12

तत्र संवत्सरातीतमतिमहद्वल्मीकजातं प्रसृतमिति वर्जनीयानि

tatra saṃvatsarātītamatimahadvalmīkajātaṃ prasṛtamiti varjanīyāni

12.13

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

12.13.2

त्रीण्यप्येतानि जानीयाच्छ्लीपदानि कफोच्छ्रयात्

trīṇyapyetāni jānīyācchlīpadāni kaphocchrayāt

12.13.3

गुरुत्वं च महत्त्वं च यस्मान्नास्ति विना कफात्

gurutvaṃ ca mahattvaṃ ca yasmānnāsti vinā kaphāt

12.14

पुराणोदकभूयिष्ठाः सर्वर्तुषु च शीतलाः

purāṇodakabhūyiṣṭhāḥ sarvartuṣu ca śītalāḥ

12.14.2

ये देशास्तेषु जायन्ते श्लीपदानि विशेषतः

ye deśāsteṣu jāyante ślīpadāni viśeṣataḥ

12.15

पादवद्धस्तयोश् चापि श्लीपदं जायते नृणाम्

pādavaddhastayoś cāpi ślīpadaṃ jāyate nṛṇām

12.15.2

कर्णाक्षिनासिकौष्ठेषु केचिदिच्छन्ति तद्विदः

karṇākṣināsikauṣṭheṣu kecidicchanti tadvidaḥ

13.1

अथातः क्षुद्ररोगाणां निदानं व्याख्यास्यामः

athātaḥ kṣudrarogāṇāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

13.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

13.3

समासेन चतुश्चत्वारिंशत् क्षुद्ररोगा भवन्ति

samāsena catuścatvāriṃśat kṣudrarogā bhavanti

13.3.2

तद्यथा अजगल्लिका यवप्रख्या अन्धालजी विवृता कच्छपिका वल्मीकम् इन्द्रवृद्धा पनसिका पाषाणगर्दभः जालगर्दभः कक्षा विस्फोटकः अग्निरोहिणी चिप्पं कुनखः अनुशयी विदारिका शर्करार्बुदं पामा विचर्चिका रकसा पाददारिका कदरम् अलसेन्द्रलुप्तौ दारुणकः अरुंषिका पलितं मसूरिका यौवनपिडका पद्मिनीकण्टकः जतुमणिः मशकः चर्मकीलः तिलकालकः न्यच्छं व्यङ्गः परिवर्तिका अवपाटिका निरुद्धप्रकशः संनिरुद्धगुदः अहिपूतनं वृषणकच्छूः गुदभ्रंशश्चेति

tadyathā ajagallikā yavaprakhyā andhālajī vivṛtā kacchapikā valmīkam indravṛddhā panasikā pāṣāṇagardabhaḥ jālagardabhaḥ kakṣā visphoṭakaḥ agnirohiṇī cippaṃ kunakhaḥ anuśayī vidārikā śarkarārbudaṃ pāmā vicarcikā rakasā pādadārikā kadaram alasendraluptau dāruṇakaḥ aruṃṣikā palitaṃ masūrikā yauvanapiḍakā padminīkaṇṭakaḥ jatumaṇiḥ maśakaḥ carmakīlaḥ tilakālakaḥ nyacchaṃ vyaṅgaḥ parivartikā avapāṭikā niruddhaprakaśaḥ saṃniruddhagudaḥ ahipūtanaṃ vṛṣaṇakacchūḥ gudabhraṃśaśceti

13.4

स्निग्धा सवर्णा ग्रथिता नीरुजा मुद्गसन्निभा

snigdhā savarṇā grathitā nīrujā mudgasannibhā

13.4.2

कफवातोत्थिता ज्ञेया बालानामजगल्लिका

kaphavātotthitā jñeyā bālānāmajagallikā

13.5

यवाकारा सुकठिना ग्रथिता मांससंश्रिता

yavākārā sukaṭhinā grathitā māṃsasaṃśritā

13.5.2

पिडका श्लेष्मवाताभ्यां यवप्रख्येति सोच्यते

piḍakā śleṣmavātābhyāṃ yavaprakhyeti socyate

13.6

घनाम् अवक्त्रां पिडकामुन्नतां परिमण्डलाम्

ghanām avaktrāṃ piḍakāmunnatāṃ parimaṇḍalām

13.6.2

अन्धालजीमल्पपूयां तां विद्यात् कफवातजाम्

andhālajīmalpapūyāṃ tāṃ vidyāt kaphavātajām

13.7

विवृतास्यां महादाहां पक्वोदुम्बरसन्निभाम्

vivṛtāsyāṃ mahādāhāṃ pakvodumbarasannibhām

Suśrutasaṃhitā