2.19.2

तेषु कीलेषु निस्तोदो मारुतेनोपजायते

teṣu kīleṣu nistodo mārutenopajāyate

2.19.3

श्लेष्मणा तु सवर्णत्वं ग्रन्थित्वं च विनिर्दिशेत्

śleṣmaṇā tu savarṇatvaṃ granthitvaṃ ca vinirdiśet

2.20

पित्तशोणितजं रौक्ष्यं कृष्णत्वं श्लक्ष्णता तथा

pittaśoṇitajaṃ raukṣyaṃ kṛṣṇatvaṃ ślakṣṇatā tathā

2.20.2

समुदीर्णखरत्वं च चर्मकीलस्य लक्षणम्

samudīrṇakharatvaṃ ca carmakīlasya lakṣaṇam

2.21

अर्शसां लक्षणं व्यासादुक्तं सामान्यतस्तु यत्

arśasāṃ lakṣaṇaṃ vyāsāduktaṃ sāmānyatastu yat

2.21.2

तत्सर्वं प्राग्विनिर्दिष्टात्साधयेद्भिषजां वरः

tatsarvaṃ prāgvinirdiṣṭātsādhayedbhiṣajāṃ varaḥ

2.22

अर्शःसु दृश्यते रूपं यदा दोषद्वयस्य तु

arśaḥsu dṛśyate rūpaṃ yadā doṣadvayasya tu

2.22.2

संसर्गं तं विजानीयात् संसर्गः स च षड्विधः

saṃsargaṃ taṃ vijānīyāt saṃsargaḥ sa ca ṣaḍvidhaḥ

2.23

त्रिदोषाण्यल्पलिङ्गानि याप्यानि तु विनिर्दिशेत्

tridoṣāṇyalpaliṅgāni yāpyāni tu vinirdiśet

2.23.2

द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च

dvandvajāni dvitīyāyāṃ valau yānyāśritāni ca

2.24

कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च

kṛcchrasādhyāni tānyāhuḥ parisaṃvatsarāṇi ca

2.24.2

सन्निपातसमुत्थानि सहजानि तु वर्जयेत्

sannipātasamutthāni sahajāni tu varjayet

2.25

सर्वाः स्युर्वलयो येषां दुर्नामभिर् उपद्रुताः

sarvāḥ syurvalayo yeṣāṃ durnāmabhir upadrutāḥ

2.25.2

तैस्तु प्रतिहतो वायुरपानः संनिवर्तते

taistu pratihato vāyurapānaḥ saṃnivartate

2.26

ततो व्यानेन संगम्य ज्योतिर्मृद्नाति देहिनाम्

tato vyānena saṃgamya jyotirmṛdnāti dehinām

3.1

अथातो ऽश्मरीणां निदानं व्याख्यास्यामः

athāto 'śmarīṇāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

3.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

3.3

चतस्रो ऽश्मर्यो भवन्ति श्लेष्माधिष्ठानाः तद्यथा श्लेष्मणा वातेन पित्तेन शुक्रेण चेति

catasro 'śmaryo bhavanti śleṣmādhiṣṭhānāḥ tadyathā śleṣmaṇā vātena pittena śukreṇa ceti

3.4

तत्रासंशोधनशीलस्यापथ्यकारिणः प्रकुपितः श्लेष्मा मूत्रसंपृक्तो ऽनुप्रविश्य बस्तिमश्मरीं जनयति

tatrāsaṃśodhanaśīlasyāpathyakāriṇaḥ prakupitaḥ śleṣmā mūtrasaṃpṛkto 'nupraviśya bastimaśmarīṃ janayati

3.5

तासां पूर्वरूपाणि ज्वरो वस्तिपीडारोचकौ मूत्रकृच्छ्रं बस्तिशिरोमुष्कशेफसां वेदना कृच्छ्रावसादो बस्तगन्धित्वं मूत्रस्येति

tāsāṃ pūrvarūpāṇi jvaro vastipīḍārocakau mūtrakṛcchraṃ bastiśiromuṣkaśephasāṃ vedanā kṛcchrāvasādo bastagandhitvaṃ mūtrasyeti

Suśrutasaṃhitā