1.44

तत् संपृक्तं वायुना दूषितेन तत्प्राबल्याद् उच्यते वातरक्तम्

tat saṃpṛktaṃ vāyunā dūṣitena tatprābalyād ucyate vātaraktam

1.44.2

तद्वत् पित्तं दूषितेनासृजाक्तं श्लेष्मा दुष्टो दूषितेनासृजाक्तः

tadvat pittaṃ dūṣitenāsṛjāktaṃ śleṣmā duṣṭo dūṣitenāsṛjāktaḥ

1.45

स्पर्शोद्विग्नौ तोदभेदप्रशोषस्वापोपेतौ वातरक्तेन पादौ

sparśodvignau todabhedapraśoṣasvāpopetau vātaraktena pādau

1.45.2

पित्तासृग्भ्याम् उग्रदाहौ भवेतामत्यर्थोष्णौ रक्तशोफौ मृदू च

pittāsṛgbhyām ugradāhau bhavetāmatyarthoṣṇau raktaśophau mṛdū ca

1.46

कण्डूमन्तौ श्वेतशीतौ सशोफौ पीनस्तब्धौ श्लेष्मदुष्टे तु रक्ते

kaṇḍūmantau śvetaśītau saśophau pīnastabdhau śleṣmaduṣṭe tu rakte

1.46.2

सर्वैर् दुष्टे शोणिते चापि दोषाः स्वं स्वं रूपं पादयोर् दर्शयन्ति

sarvair duṣṭe śoṇite cāpi doṣāḥ svaṃ svaṃ rūpaṃ pādayor darśayanti

1.47

प्राग्रूपे शिथिलौ स्विन्नौ शीतलौ सविपर्ययौ

prāgrūpe śithilau svinnau śītalau saviparyayau

1.47.2

वैवर्ण्यतोदसुप्तत्वगुरुत्वौषसमन्वितः

vaivarṇyatodasuptatvagurutvauṣasamanvitaḥ

1.48

पादयोर् मूलमास्थाय कदाचिद्धस्तयोर् अपि

pādayor mūlamāsthāya kadāciddhastayor api

1.48.2

आखोर्विषम् इव क्रुद्धं तद्देहमनुसर्पति

ākhorviṣam iva kruddhaṃ taddehamanusarpati

1.49

आजानुस्फुटितं यच्च प्रभिन्नं प्रस्रुतं च यत्

ājānusphuṭitaṃ yacca prabhinnaṃ prasrutaṃ ca yat

1.49.2

उपद्रवैश् च यज्जुष्टं प्राणमांसक्षयादिभिः

upadravaiś ca yajjuṣṭaṃ prāṇamāṃsakṣayādibhiḥ

1.50

शोणितं तदसाध्यं स्याद्याप्यं संवत्सरोत्थितम्

śoṇitaṃ tadasādhyaṃ syādyāpyaṃ saṃvatsarotthitam

1.50.2

यदा तु धमनीः सर्वाः कुपितो ऽभ्येति मारुतः

yadā tu dhamanīḥ sarvāḥ kupito 'bhyeti mārutaḥ

1.51

तदाक्षिपत्याशु मुहुर्मुहुर्देहं मुहुश्चरः

tadākṣipatyāśu muhurmuhurdehaṃ muhuścaraḥ

1.51.2

मुहुर्मुहुस्तदाक्षेपादाक्षेपक इति स्मृतः

muhurmuhustadākṣepādākṣepaka iti smṛtaḥ

1.52

सो ऽपतानकसंज्ञो यः पातयत्यन्तरान्तरा

so 'patānakasaṃjño yaḥ pātayatyantarāntarā

1.52.2

कफान्वितो भृशं वायुस्तास्वेव यदि तिष्ठति

kaphānvito bhṛśaṃ vāyustāsveva yadi tiṣṭhati

1.53

स दण्डवत् स्तम्भयति कृच्छ्रो दण्डापतानकः

sa daṇḍavat stambhayati kṛcchro daṇḍāpatānakaḥ

1.53.2

हनुग्रहस्तदात्यर्थं कृच्छ्रान्निषेवते

hanugrahastadātyarthaṃ kṛcchrānniṣevate

Suśrutasaṃhitā